Bjarni Benediktsson, framkvæmdastjóri SA og fyrrverandi fjármálaráðherra, segir áform ríkisstjórnarinnar um tengingu bóta við launavísitölu vera vond tíðindi. Hann spáir því að stjórnvöld verði nauðbeygð til að vinda ofan hinum fyrirhuguðu breytingum einn góðan veðurdag. Þetta sagði Bjarni á fundi Samtaka atvinnulífsins (SA) í gær. Þar sagði hann samtökin hafa áhyggjur af sjálfvirkri útgjaldaaukningu vegna almannatryggingakerfisins, eins af stóru útgjaldaflokkum ríkisins, og áhrif hennar á ríkisfjármálin til lengri tíma. Bjarni sagði að í sínum huga sé stærsti veikleiki íslenskra efnahagsmála vinnumarkaðsmódelið hér á landi. „Við höfum enn þá tilhneigingu til þess að hækka nafnlaun þeim hætti að það skilar sér í of mikið launaskrið,“ sagði hann og bætti við að hann væri ekki að gagnrýna þar sérstaklega krónutöluhækkanir í síðustu kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. „Við þurfum bara einfaldlega að ná betri tökum á launabreytingum yfir tíma, þannig að við séum hvorki með svona mikið ríkjandi launaskrið eða þrýsting á verðlag sem afleiðing af því sem er að gerast á vinnumarkaði.” Sjá einnig Vinnu­markaðurinn „stór­kost­lega van­metinn“ verðbólgu­valdur Hann nefndi sérstaklega að árshækkun vísitölu grunnlauna í opinbera geiranum fór yfir 11% í fyrra. „Ef þetta er ákveðinn veikleiki í ríkisfjármálunum sem birtist okkur í því að við erum viðvarandi með of mikla verðbólgu og aðeins of háa vexti, þá ertu með tilfærslukerfin sem aðra stóra áskorun. Hérna er verið að setja þau á meiri sjálfstýringu.” Í því samhengi benti hann á að íslenska ríkið greiði mun hærri vexti af skuldum sínum en aðrar þjóðir. Skuldir ríkissjóðs hafi hækkað að undanförnu, t.d. vegna uppgjörs ÍL-sjóðs, og hafi ríkissjóður gríðarlega hagsmuni af því að ná verðbólgunni niður. „Ef þessir þrír þættir eru ekki í lagi – þróun launa hjá hinu opinbera, viðmiðin fyrir almannatryggingakerfið og verðbólgan vegna vaxtabyrðarinnar – þá verður á vettvangi stjórnmálanna bara einfaldlega ekkert svigrúm.“ Sjá einnig Fimmtungur ríkisút­gjalda settur á sjálf­stýringu Mikil byrði á vinnandi fólk Bjarni sagði að huga þurfi að þeim byrðum sem settar eru á yngri kynslóðir á vinnumarkaðnum. Þær þurfi m.a. að greiða skatta til að standa undir ófjármögnuðum lífeyrisskuldbindingum fortíðarinnar og framlög til almannatryggingakerfisins. „Ef við ætlum að hafa það þannig í vaxandi mæli þá leggst það á fólk sem er á vinnumarkaði núna. Það fólk sem er á vinnumarkaði er síðan þess til viðbótar að taka á sig að greiða hærra hlutfall launa sinna í lífeyrissjóð þannig að enginn þurfi að taka til eftir það. Þannig að ef það á síðan að bæta launavísitölunni ofan á réttindin, þetta er bara rosaleg byrði á fólk sem er þegar með á bakinu með skattgreiðslum sínum gömul og ófjármögnuð loforð, almannatryggingar fyrir þá sem ekki hafa náð að byggja sér upp nein réttindi og svo verður þetta fólk að gjöra svo vel að full greiða fyrir sín framtíðar lífeyrisréttindi.“ Mjög miklu kostað til þvert á allt kerfið Hvað varðar stuðning við þá verst settu í samfélaginu þá tók Bjarni í sama streng og aðrir þátttakendur í umræðunum, þar á meðal Gylfi Zoega hagfræðiprófessor, og sagði að með áformunum væri verið að kosta mjög miklu til og dreifa því jafnt yfir allt almannatryggingakerifð, sem nær til 60 þúsund manns. Ekki sé verið að teygja sig sérstaklega til þeirra sem eru í verstri stöðu. „Það er punktur sem verður að komast til skila á þessum hádegisfundi.“ Sjá einnig „Það á ekki að stjórna landinu með vísitölum“ Bjarni sagði að þær myndir sem dregnar voru upp á fundinum sýni að sums staðar hafi mögulega verið gengið of langt í breytingum á örorkukerfinu. Slíkar breytingar séu í eðli sínu hápólitískar og oft ekki til neitt eitt gott svar. „En ég held að við hljótum að geta verið sammála um að þar sem það er orðið fjárhagslegur hvati að halda sig á örorkunni, þá erum við örugglega komin fram úr okkur og þurfum að laga það.“ Að hans mati hafi verið aðeins forgörðum þegar kemur að fjölgun einstaklinga í almannatryggingakerfinu. Hann sagði að taka þurfi með í reikninginn þegar kemur að kostnaði kerfisins að þá gæti fjölgun bótaþega bæst ofan á kostnað vegna vísitölutengingarinnar. „Nú erum við á þessu millibilsástandi þar sem við vitum ekki nákvæmlega hversu margir þeirra sem hafa verið á endurhæfingarlífeyri munu á endanum fara á örorku. Við vonumst auðvitað til þess að það verði einhver árangur af þessum úrræðum sem við höfum verið að vinna að með VIRK og endurhæfingarlífeyrinum sjálfum - að þetta leynda tímabil muni skila einhverjum árangri. En við vitum það ekki ennþá. Ef við förum aftur í sama farið, þá erum við sem sagt að horfa á að það verði meiri fjölgun inn í nýgengi örorku heldur en við erum að fjölga okkur sem þjóð – og það bætist þá ofan á framreiknaðan kostnað af því að að tengja þetta við launavísitölu.”