Innlent | mbl | 25.3.2026 | 19:54 Telur að norsk lausn gæti hentað vel Ásmundur Rúnar Gylfason, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, segir lögreglu á Íslandi vel geta hugsað sér þá lausn sem Norðmenn halla sér nú að, 500 útköll á ári séu vegna aðstoðar við fólk í glímu við geðsjúkdóma sem aðrir væru betur fallnir til að sinna en útkallsfólk lögreglu. Ljósmynd/Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu Atli Steinn Guðmundsson [email protected] Setja bókamerki „Þetta er vel hægt að heimfæra upp á þann raunveruleika sem við erum að vinna í hér heima á Íslandi og mér er ekki kunnugt um að nokkur vinna hafi verið í gangi sem beinlínis tengist þessu,“ segir Ásmundur Rúnar Gylfason, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, í samtali við mbl.is. Til umræðu er norskt lagafrumvarp, runnið undan rifjum Liv Gustavsen, þingmanni norska Framfaraflokksins á Stórþinginu, og flokkssystkina hennar, þeirra Tom Staahle, Ainu Stenersen og Anne Grethe Hauan. Nái frumvarpið fram að ganga og öðlist lagagildi munu þau lög mæla fyrir um breytingu á verklagi við lögregluútköll í norsku höfuðborginni Ósló með þeim hætti að lögregla verði leyst af hólmi þegar kemur að útköllum sem tengjast þeim hópi samfélagsins er glímir við geðrænar áskoranir. Auk annarra afleiðinga... Sérstök sjúkrabifreið, „psykiatrisk ambulanse“ á norsku, sem um mætti hafa hugtakið „geð-sjúkrabifreið“ á íslensku, muni þá sinna slíkum útköllum þegar það á við, meðal annars með þeim rökum flutningsmanna frumvarpsins að einkennisklæddir lögreglumenn geti vakið ótta hjá þessum tilteknu skjólstæðingum heilbrigðiskerfisins auk annarra afleiðinga, svo sem þeirra skilaboða sem samfélagið fái þegar andlega veikt fólk er flutt á brott í lögreglubifreið án þess að raunverulegt afbrot hafi átt sér stað. Lögreglan á gott samstarf við heilbrigðiskerfið að sögn Ásmundar sem telur þó mjög óheppilegt að lögregla þurfi að vista andlega veikt fólk í fangaklefum þegar engin raunveruleg afbrot hafa verið framin. mbl.is/​Hari Ásmundur kannast við umræðuna hjá sínu embætti. „Ég hef heyrt um það talað innan veggja hjá lögreglunni að þetta fyrirkomulag hafi verið haft á Norðurlöndunum, fólk hefur bara verið að ræða þetta, en þetta er í fyrsta skipti sem ég sé nákvæmlega fjallað um þetta,“ segir hann og vísar til greinar á fregnatorgi norsku lögregunnar. Politiforum.no , sem fjallar um frumvarp Framfaraflokksins. Hugmyndin er ekki ný af nálinni í Noregi en í Bergen hefur sjúkrabifreið af þessu tagi verið starfrækt og mælst vel fyrir, hvort tveggja með því að afskipti af andlega veiku fólki valda síður ótta og áföllum með þessu fyrirkomulagi auk þess sem álagi hefur verið létt af lögreglu og henni þá gert kleift að sinna raunverulegum refsiverðum afbrotum þar sem raunverulegir brotaþolar eru í spilinu. 500 útköll á ári „Maður sér að þetta gæti vel virkað hérna heima, það er alveg klárt mál,“ segir aðstoðaryfirlögregluþjónn, „við tókum þetta saman hérna hjá okkur og á árunum 2023 til 2025 sinnti lögreglan á höfuðborgarsvæðinu um 500 útköllum á ári sem snerust eingöngu um aðstoð við einstaklinga vegna sjálfsvígshugsana og -tilrauna þar sem engum afbrotum var til að dreifa,“ heldur hann áfram. Þetta segir hann jafngilda einu til tveimur útköllum á dag þar sem hvorki var um afbrot né ofbeldishegðun að ræða. „Bara það sýnir okkar að þetta væri vel tilraunarinnar virði, lögreglan er allt of oft sett í þær aðstæður að þurfa að vista fólk með geðræn veikindi í fangaklefum, fólk sem ætti mun frekar heima í heilbrigðiskerfinu, en lögreglan neyðist til að bregða á þetta ráð vegna skorts á úrræðum í kerfinu. Í þeim tilfellum geta skapast flóknar aðstæður þegar einstaklingar eiga í hlut, sem glíma við geðsjúkdóma, jafnvel í bland við áfengis- og fíknisjúkdóma, þá eiga málin til að verða erfiðar úrlausnar og kastast milli kerfa og þá getur sú staða komið upp að menn endi hér í fangaklefum,“ segir Ásmundur. Aðspurður segir hann samtal lögreglu við heilbrigðiskerfið með ágætum en engu að síður komi sú staða of oft upp að fólk endi ekki í réttu úrræði, alla vega ekki strax, fái til dæmis ekki innlögn á geðdeild strax. „Fólk á skilið mannlega reisn þegar það glímir við veikindi og það á ekki að búa við að það séu einkennisklæddir lögreglumenn á merktum lögreglutækjum sem flytji fólk sem hefur ekkert til saka unnið og er bara að glíma við veikindi,“ segir Ásmundur. mbl.is/Golli Víma í bland við andlega annmarka „Eins og ég sagði tvinnast stundum við þetta fíknisjúkdómar og fólk er undir áhrifum þegar það er í sínum andlegu veikindum, þetta er mjög fjölþættur vandi, neysla fylgir oft, ekki alltaf, en oft hangir þetta saman,“ segir hann. Aðspurður segir hann þau tilfelli koma upp að lögregla þurfi að kalla til héraðslækni til að meta veikindi fólks og þá gerist það annað slagið að læknir telji að viðkomandi þurfi að leggjast inn. „Þá er það stundum þannig að viðkomandi er undir áhrifum og þá er ekki hægt að taka hann inn á geðdeild vegna þess sem þýðir að viðkomandi þarf að sofa úr sér í klefa hér hjá okkur þrátt fyrir að hafa ekki neitt til saka unnið nema vera að glíma við sín veikindi,“ útskýrir Ásmundur. Þessi tilfelli séu lögreglu erfiður ljár í þúfu en viðmælandi tekur engu að síður fram að samstarf lögreglu og heilbrigðiskerfis sé gott varðandi vinnutilhögun og fleira. „Fólk á skilið mannlega reisn“ Hann segist ekki vita til þess að tillaga á borð við þá sem sett er fram í norska frumvarpinu hafi verið til umræðu á Íslandi „en lögreglan væri meira en til í að skoða þetta áfram, við erum að glíma við alveg það sama og lögreglan í Noregi og það er alveg nóg að gera hjá lögreglunni, hún á að vera að sinna lögreglustörfum“, segir hann og bendir á fleira. „Fólk á skilið mannlega reisn þegar það glímir við veikindi og það á ekki að búa við að það séu einkennisklæddir lögreglumenn á merktum lögreglutækjum sem flytji fólk sem hefur ekkert til saka unnið og er bara að glíma við veikindi,“ segir Ásmundur og nefnir dæmi um aðstoð lögreglu við lækna á geðsviði. „Þá er jafnvel beðið um að lögreglumenn komi óeinkennisklæddir í slík verkefni svo það er alveg skilningur á þessu. Við reynum að verða við slíku en mannskapnum í lögreglunni er bara þannig smurt að þetta er útkallsfólk sem er að sinna þessu, við erum ekki með sérstakar deildir í þessu, þetta eru kannski lögreglumenn sem voru að sinna árekstri eða innbroti áður en þeir fóru í þessa vitjun, þetta er bara útkallslögregla,“ segir hann. Lögreglu skylt að sinna þeim verkefnum Þannig að lögregla gæti séð þetta norska verklag sem upplagða lausn? „Já, það er engin spurning,“ svarar Ásmundur um hæl, „okkar afskipti eru meðal annars af fólki með sjálfsvígshugsanir, jafnvel að það gangi svo langt að vera tilraunir til slíks. Auk þess aðstoðum við einstaklinga í bráðum geðrænum vanda, oft í tengslum við önnur brot eða annarlegt ástand, jafnvel þar sem einstaklingar geta ekki valdið sjálfum sér í samfélaginu vegna geðræns vanda. Lögregla sinnir reglulega útköllum vegna fólks í sjálfsvígshugleiðingum, jafnvel þegar svo langt er gengið að tilraunir til slíks hafa verið gerðar. mbl.is/Eggert Jóhannesson Lögregla flytur til dæmis einstaklinga til nauðungarvistunar á sjúkrahús, lögreglu er skylt að sinna þeim verkefnum að beiðni landlæknis, það er lögbundið. Þá sæi maður til dæmis miklu frekar þessa lausn með þennan sjúkrabíl sem væri þá í þeim verkefnum,“ segir Ásmundur Rúnar Gylfason, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, að lokum um norska lausn sem honum og samstarfsfólki hans þætti vel gæta hentað við íslenskar aðstæður. Embætti landlæknis bendir á að mikilvægt sé að þeir sem glíma við sjálfsvígshugsanir segi einhverjum frá líðan sinni, hvort sem er aðstandanda eða hafi samband við Hjálparsíma Rauða krossins 1717, eða á netspjalli 1717.is, við hjúkrunarfræðing í netspjalli á heilsuvera.is eða við ráðgjafa í síma Píeta-samtakanna s. 552-2218. Píeta-samtökin bjóða einnig upp á ráðgjöf og stuðning fyrir aðstandendur þeirra sem glíma við sjálfsvígshugsanir. Fyrir þau sem misst hafa ástvin í sjálfsvígi bendir landlæknisembættið á stuðning í sorg hjá Sorgarmiðstöðinni í síma 551-4141 og hjá Píeta-samtökunum í síma 552-2218. Blogga um frétt Nýjast á mbl.is » ÍBV - KA, staðan er 30:30 Valur - HK, staðan er 13:13 Einkennisklædd lögregla veki ótta Venstre-menn bregðast við fylgistapinu Rafmagn að komast á Hafnarfjörð á ný Umræðan Viðreisn og viðhaldið (í ESB) ESB og Ísland undirrita samstarf í öryggis- og varnarmálum Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Loka endurvinnslustöðvum Sorpu vegna veðurs Segir Íslendinga vilja fyrirsjáanleika „Dýrt að sitja uppi með óseldar íbúðir“ Börnum fylgt í skóla og leikskóla á Suðurnesjum Mest lesið Í gær Í vikunni Hamas-liðar á Höfðatorgi Appelsínugular viðvaranir: Stormur og stórhríð Múslimar annast sauðfjárslátrun í sláturhúsum Vonar að Landhelgisgæslan sé klár með skip Frysta þarf öll laun í landinu Andlát: Ragnheiður Erla Bjarnadóttir Varari um sig og óttast um öryggi sitt Ekkert barn á nýju heimili: Tókst að strjúka Óvíst um afdrif umsóknar Varað við vonskuveðri Ólafur Ragnar var í Lundúnavélinni Vara við suðaustan hríðarbyl: Samgöngutruflanir líklegar Seinheppnir Bretar hrósa áhöfn Icelandair Andlát: Pétur Marteinn Páll Urbancic Getur hæglega endað með gosi Fluttur á sjúkrahús vegna ofkælingar Gul viðvörun fyrir land allt Miskunnarlaus meðferð í Mosfellssveit Fleiri Íslendingar óskað eftir aðstoð Hröð þrýstingsbreyting fyrsta merki um gos Hamas-liðar á Höfðatorgi Guðlaugur í kasti vegna ummæla Ingu „Ég er harmi slegin“ Karlmaður á fertugsaldri lést í slysinu Telur græðgi hafa stýrt för þegar banaslysið varð Ólafur Ragnar var í Lundúnavélinni Þrjú lúxushús á 33 milljónir Fallið hátt hjá „ríkishirðfíflinu“ Jóni Gnarr Rukka fyrir stæði „af illri nauðsyn“ Vara við blindbyl Nýjast á mbl.is » ÍBV - KA, staðan er 30:30 Valur - HK, staðan er 13:13 Einkennisklædd lögregla veki ótta Venstre-menn bregðast við fylgistapinu Rafmagn að komast á Hafnarfjörð á ný Umræðan Viðreisn og viðhaldið (í E