Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir að aðild Íslands að Evrópusambandinu myndi fela í sér mikil tækifæri fyrir íslenskan sjávarútveg. Það hugarfar sem hafi byggt upp hinn öfluga íslenska sjávarútveg sé að mörgu leyti til fyrirmyndar. „Við erum auðvitað stórþjóð þegar kemur að sjávarútvegi,“ segir Þorgerður. Á dögunum hafi hún hitt fólk í þýskum sjávarútvegi í Hamborg sem horfi á Ísland sem fyrirmynd. Séu ekki að fiska eftir að veiða í lögsögu Íslands „Þó að okkur greini á um mörg atriði er eitt sem sameinar okkur og það er að ná góðum samningum fyrir Ísland,“ segir utanríkisráðherra. MYND/AÐSEND „Ekki síst voru nokkrir sem bentu á að hagsmunir þeirra væru að fá Ísland inn, ekki til að veiða í íslenskri lögsögu, heldur til þess að stjórna Evrópusambandinu í sjávarútvegsmálum með þeirri þekkingu og reynslu og kunnáttu sem hefur byggt upp íslenskan sjávarútveg.“ Að sögn Þorgerðar var kvótasetningin á sínum tíma hugrökk og nauðsynleg ákvörðun þótt hún hafi verið mjög umdeild. „Síðan byggðum við þetta upp með framsalinu, sem var líka umdeilt en algjörlega nauðsynlegt upp á hagræðingu og skipulag í greininni,“ segir hún. Íslenskur sjávarútvegur hafi sýnt fram á að breyta mætti erfiðri stöðu í tækifæri og sóknaranda. Minni hluti á innri markaðnum Varðandi mögulegar viðræður um aðild að ESB segir Þorgerður að krafa Íslendinga sé í fyrsta lagi að við einfaldlega ráðum því sem sé gert hér á Íslandi eins og við hingað til. „Í öðru lagi sér maður að þó að EES-samningurinn okkar sé gríðarlega mikilvægur, ekki síst fyrir íslenskan sjávarútveg sem byggir mikið á mörkuðum í Þýskalandi, Frakklandi, Spáni, Portúgal og víðar, hafa orðið miklar breytingar og þróun í sjávarútveginum síðan EES-samningurinn tók gildi 1994 og að það fellur ekki eins stór partur undir innri markaðinn eins og var þá,“ segir ráðherra og nefnir þar fiskeldi sem dæmi. Gætum orðið fyrirmynd „Við erum búin að þróa svo merkilegar sjávarafurðir sem falla ekki undir EES-samninginn. Þegar hann tók gildi féllu um 95 prósent af íslenskum sjávarafurðum undir innri markaðinn og nutu þess frelsis sem hann býður upp á en núna eru það einungis um 65 prósent,“ segir Þorgerður. Innri markaðurinn taki ekki tillit til þessara breytinga. „Þannig að það eru bæði verðmæti og sóknarfæri fyrir íslenskan sjávarútveg að verða aðili að sambandinu,“ segir Þorgerður. Við þurfum að minnsta kosti að sjá hvaða tækifæri við getum fengið. Eigum að vera með kassann úti „Það er hlustað á okkur og við eigum að vera með kassann úti þegar við tölum um íslenskan sjávarútveg. Með fullri virðingu fyrir Evrópusambandinu eru ekki margar þjóðir sem hafa þessa víðtæku þekkingu sem við Íslendingar höfum,“ segir Þorgerður. Auk þess sem íslenskur sjávarútvegur fengi aukinn aðgang að innri markaðnum gæti Ísland orðið fyrirmynd í stjórnun sjálfbærra fiskveiða. Mörgum gengið brösuglega „Við erum að selja út þekkingu okkar, reynslu og kunnáttu fyrir aðrar þjóðir innan Evrópusambandsins sem mörgum hefur gengið svoítið brösuglega að stjórna eigin málum,“ segir utanríkisráðherra. „Bæði Portúgalar og Spánverjar, sem við höfum stundum verið í svona mikilli atlögu við, viðurkenna og draga fram með virðingu þann árangur við höfum náð við það að reka sjávarútveg. Þessi jákvæðu áhrif Íslands innan Evrópusambandsins gætu orðið þau að það yrði sjálfbærari sjávarútvegur og meiri stöðugleiki fyrir sjávarútvegsfyrirtækin þar.“ Fundin hafi verið sérlausn fyrir Finna og Svía Að sögn Þorgerðar sjá ríki ESB því tækifæri í þekkingu Íslendinga en séu ekki að fara að veiða í íslenskri lögsögu enda sé alveg skýrt að hlutfallsleg stöðugleikaregla sambandsins heimili það engan veginn. Ráðherra bendir á að þegar Svíþjóð og Finnland hafi samið um aðild að ESB hafi aldrei verið landbúnaður í Evrópusambandinu eins og sá sem hafi verið og sé í þessum löndum. Þess vegna hafi verið fundin sérlausn; svokallaður norðurslóðalandbúnaður. Rauð lína við sjávarútveginn „Það er ekkert ríki eins og Ísland innan Evrópusambandsins. Sérstaða okkar er það mikil og það gera sér allir grein fyrir því og virða þá afstöðu að okkar rauða lína í þessum samningaviðræðum, sem ég vona að þjóðin veiti okkur heimild til að fara í, verður að sjálfsögðu sú að við ætlum að ráða yfir okkar sjávarútvegi eins og við höfum gert.“ Ráðherra gagnrýnir þá sem haldi því fram að þjóðir Evrópu geti allt í einu farið að veiða í íslenskri lögsögu. Hafi hag af því að villa um fyrir fólki „Það er verið að fara ranglega með mál og þetta er eitt af þessum atriðum sem auðvitað þarf að leiðrétta. Það er alveg ljóst að við myndum setja afstöðu okkar fram með mjög skýrum hætti. Evrópusambandið veit það alveg að við Íslendingar munum leggja ofuráherslu á að annars vegar sjávarútveg og hins vegar landbúnað í þeim viðræðum sem hugsanlega fara fram,“ segir Þorgerður. Spurð hvort hún telji að einhverjir séu vísvitandi að dreifa röngum upplýsingum í ESB-umræðunni segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra það að minnsta kosti ljóst að ákveðnir aðilar í íslensku samfélagi hafi beinlínis hag af því að villa um fyrir fólki. Einfaldlega lygar í gangi „Þeir koma óvissu inn í umræðuna og vekja ótta. Þeirri umræðu þarf að mæta með upplýsingum. Það er það sem ég og við erum að reyna að gera,“ segir Þorgerður og ítrekar enn að það sé alveg skýrt að Evrópusambandsþjóðir muni ekki hafa heimildir til þess að veiða í íslenskri lögsögu þá fiskistofna sem við ráðum yfir. Sem dæmi um rangfærslur nefnir Þorgerður það sem hún kalla „dómadagsdellu“ um evrópskan her. „Við höfum okkar skuldbindingar gagnvart NATO og við munum halda áfram að uppfylla þær. En við munum ekki senda okkar unga fólk í einhverja heri, það er bara af og frá. En þetta er dæmi um bara einfaldlega lygarsem eru í gangi.“ Fleiri fá stöðugan gjaldmiðil Spurð um mögulegar kröfur frá ESB um eignarhald í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum bendir Þorgerður á að samkvæmt íslenskum lögum hafi erlendir aðilar þegar heimildir til þess að fjárfesta í fyrirtækjunum upp að vissu marki. „Það er þegar ákveðin heimild og mér finnst hún bara nóg og alveg óþarfi að breyta miklu í því.“ Guðmundur í Brimi skynsamur maður Nýlega sögðu Fiskifréttir frá því að útgerðarfélagið Brim byði hluthöfum að fá arð greiddan út í evrum. „Mér finnst Guðmundur í Brimi skynsamur maður,“ svarar Þorgerður spurð hvernig hún túlki þetta. Brim sé eitt þeirra fyrirtækja sem eðlilega fái að gera upp í evrum vegna þess að það sé með viðskipti sín í evrum. „Ég vil einfaldlega veita fleirum en stórfyrirtækjum heimild til þess að höndla með stöðugan og fyrirsjáanlegan gjaldmiðil,“ segir Þorgerður. Það væri réttlæti fólgið í því að íslenskur almenningur hefði sömu tækifæri. Kominn tími fyrir almenning að njóta sömu gæða „Hluti af því sem fær mig áfram til þess að hvetja fólk til að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst er að almenningi bjóðist þá sömu tækifæri og hluthöfum sjávarútvegsfyrirtækja er greinilega að bjóðast. Það eiga ekki að vera tvær þjóðir í okkar landi og almenningi á að bjóðast það sama og við erum búin að veita stórfyrirtækjunum,“ segir Þorgerður. Þessi fyrirtæki hafi skilað miklum verðmætum í þjóðarbúið. „Ég ber mikla virðingu fyrir því en það er kominn tími fyrir almenning að njóta sömu gæða.“ Eitt sem sameinar Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hafa lýst andstöðu við inngöngu Íslands í ESB. Þorgerður kveðst hins vegar alls ekki eiga von á öðru en góðri samvinnu við samtökin kjósi þjóðin með aðildarviðræðum. „Ég geri ráð fyrir því að SFS virði vilja þjóðarinnar. Sjálf hef ég þá reynslu að þó að okkur greini á um mörg atriði er eitt sem sameinar okkur og það er að ná góðum samningum fyrir Ísland. Ég geng út frá því að slík samvinna yrði góð og ég undirstrika að það er hægt að vinna með mörgu fólki innan sjávarútvegsins sem er framsýnt og gott,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir.