„ Mér fannst það ekkert sérlega erfitt. Þetta var það að vera í skóla í mínum huga, “ segir Jónína Einarsdóttir, prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands, um reynslu sína af heimavist. Jónína er alin upp í Dölunum og fór 9 ára gömul í heimavistarskólann á Laugum í Sælingsdal. Jónína er meðal viðmælenda Þórgunnar Oddsdóttur í fyrsta þætti þáttaraðarinnar Börnin á vistinni á Rás 1. „ Auðvitað var einelti í gangi og maður vissi af því en ég held að það hafi verið einelti alls staðar. En auðvitað komstu aldrei undan því, þú komst aldrei heim. “ Þótti í lagi að skerða skólatíma sveitabarna Jónína hefur í rannsóknum sínum meðal annars skoðað þann sið að senda börn í sveit og samspil þess siðar við skólahald á Íslandi. Hún segir að heimavistarskólarnir séu ekki síður áhugavert rannsóknarefni. „ Ekki síst í framhaldi af öllum þessum úttektum sem hafa verið gerðar á börnum sem eru vistuð á stofnunum,” segir Jónína. Hún segir áhugavert að skoða reynslu barna af þessu fyrirkomulagi og löggjöfina og umræðuna á sínum tíma. „ Og hvernig það þótti í lagi að mismuna okkur gagnvart öðrum börnum, “ segir Jónína og vísar þar til skerts skólatíma barna til sveita. „Mig langaði bara alltaf heim” Þótt 7 ára skólaskylda væri fest í lög árið 1937 voru víða veittar undanþágur til sveita og yngstu börnunum kennt að lesa og skrifa heima. Þegar kom fram á áttunda áratuginn heyrðu slíkar undantekningar sögunni til. Þá þurftu mörg börn að fara 7 ára í heimavist og jafnvel 6 ára þegar skólaaldurinn var lækkaður árið 1990. Þura Jónasardóttir var 7 ára þegar hún byrjaði í heimavist í Barnaskólanum í Bárðardal haustið 1985: „ Þetta er náttúrlega bara mjög erfitt. Þú ert bara barn. Þú ert ekki tilbúinn í þetta og langar bara að vera heima hjá þér. Svo ertu bara kominn inn í einhverja stofnun með fullt af öðrum börnum og þú ert bara pínulítill í þér og langar bara heim. “ Þura var í heimavist alla sína grunnskólagöngu eða fram til ársins 1994. „Mig langaði bara alltaf heim. Auðvitað eru líka góðar minningar en þær tengjast eiginlega bara krökkunum og því sem við vorum að bralla,“ segir Þura sem eignaðist góða vini í skólanum sem hún segir að séu eins og systkini hennar í dag. „En mér leið hræðilega, þetta var sjúklega erfitt og þetta hafði ótrúlega mikil áhrif á mig.“ Um árabil þurftu mörg íslensk sveitabörn að fara ung að heiman til að stunda nám í heimavistarskólum. Sum voru haldin mikilli heimþrá og grétu sig í svefn á hverju kvöldi, en önnur hugsa með hlýju til þessara ára. Í útvarpsþáttaröðinni Börnin á vistinni er rætt við fólk sem stundaði nám í heimavistarskólum. Hægt er að hlusta á þættina í spilara RÚV.