200 mílur | mbl | 29.4.2026 | 15:20 Björgunarbátur bilaður og hefði aldrei blásið út Ormurinn langi sökk við mynni Patreksfjarðar 30. júní 2025. Ljósmynd/Magnús Þór Hafsteinsson Fjóla K. Guðmundsdóttir [email protected] Setja bókamerki Rannsóknarnefnd samgönguslysa (RNSA) birti í dag skýrslu sína um banaslys sem varð 30. júní á síðasta ári þegar strandveiðibáturinn Ormurinn langi AK-64 sökk við Blakkinn við mynni Patreksfjarðar. Í skýrslunni er bent á ýmsa annmarka sem spanna allt frá ófullnægjandi skoðunum til órekjanlegra breytinga sem gerðar voru á bátnum. Þá er ljóst að Samgöngustofa hefur þurft að taka ýmsa verkferla og vinnubrögð til gagngerrar endurskoðunar í kjölfar slyssins. Frétt af mbl.is Magnús Þór Hafsteinsson lést er báturinn sökk Dánarorsök var örmögnun 30. júní 2025 var Magnús Þór Hafsteinsson á landleið til Patreksfjarðar á strandveiðibát sínum Orminum langa AK-64. Sjólag var slæmt og aðstæður óhagstæðar en kl. 10.50 sökk báturinn úti fyrir Blakksnesi. Annar bátur kom á vettvang og reyndi skipstjórinn að bjarga Magnúsi um borð. Fjarlægð niður að sjávarlínu var 1,2 metrar og því reyndist ógerlegt að koma sjóblautum manni um borð. Magnús var með meðvitund til að byrja með og búinn björgunarvesti og brá skipstjórinn á það ráð að binda hann við síðu skipsins og sigla rólega í átt til björgunarskipsins Varðar II sem lagt hafði af stað frá Patreksfirði kl. 11.09, 19 mínútum eftir að Ormurinn langi sökk. Magnús var tekinn um borð í björgunarskipið og endurlífgun hafin en um það leyti sem komið var í land lenti þyrla Landhelgisgæslunnar TF-EIR á Patreksfirði. Endurlífgunartilraunir báru ekki árangur og úrskurðuð dánarorsök var örmögnun. Magnús Þór Hafsteinsson lést þegar Ormurinn langi sökk. Morgunblaðið/Kristinn Magnússon Í skýrslu RNSA um slysið eru gerðar fjölmargar athugasemdir, bæði við bátinn sjálfan og frágang björgunarbáts. Virkara eftirlit hefði jafnframt átt að leiða ýmsa ágalla í ljós. Margir annmarkar á frágangi björgunarbáts Rannsakandi á vegum RNSA fylgdist með því 1. júlí, degi eftir slysið, þegar varðskipið Freyja hífði Orminn langa upp af hafsbotni. Kafarar á vegum Landhelgisgæslunnar höfðu þá kafað niður að bátnum og gátu upplýst um að gúmmíbjörgunarbáturinn sæti enn þá í stæði og að sjósleppiloki hafi ekki losað um hylki björgunarbátsins. Þegar byrjað var að hífa bátinn upp virkjaðist sjósleppilokinn hins vegar og skar á festinguna. Við það flaut hylkið upp en báturinn blés þó ekki út. Þess er einnig getið í skýrslunni að björgunarhringur hafi heldur ekki flotið upp en það hafi verið vegna þess að hann var festur í stæði með einangrunarlímbandi. Þegar gúmmíbjörgunarbáturinn var skoðaður nánar kom í ljós að vír sem á að tengjast loftflösku sem blæs bátinn út var ótengdur. Þá vantaði hluta í haus á loftflöskunni sem hefur það hlutverk að rífa membru og með því hleypa lofti úr flöskunni. Björgunarbáturinn hefði með öðrum orðum aldrei getað blásið út. Í kjölfarið fór Samgöngustofa fram á það við þjónustuaðilann sem skoðaði björgunarbátinn, Skipavík í Stykkishólmi, að ný skoðun færi fram á úrtaki gúmmíbjörgunarbáta sem Skipavík hafði skoðað árið á undan. Af þeim 18 gúmmíbjörgunarbátum sem teknir voru í skoðun voru athugasemdir við sjö þeirra metnar alvarlegar. Eftir viðtal Samgöngustofu við þjónustuaðilann og frekari úrtaksskoðanir stofnunarinnar á 175 gúmmíbjörgunarbátum kom í ljós að yfirlýst verklag fyrirtækisins og framkvæmd skoðana fóru ekki saman. Í kjölfarið voru allir gúmmíbjörgunarbátar sem fyrirtækið skoðaði innkallaðir en Skipavík skilaði jafnframt inn starfsleyfi sínu og sinnir ekki lengur skoðunum á gúmmíbjörgunarbátum. Frétt af mbl.is Réðust í úttektina í kjölfar banaslyss í sumar Óskráð breyting dró úr stöðugleika Frekari rannsókn á Orminum langa leiddi fljótlega í ljós að lag bátsins samræmdist ekki skráningu hans og teikningum á Skútunni, skipaskrárkerfi Samgöngustofu. Þar er skráningarlengd bátsins 6,12 metrar og mesta lengd 6,22 metrar. Við mælingu reyndist Ormurinn langi hins vegar vera um það bil einum metra lengri. Aukin lengd bátsins skýrist af því að kassa hafði verið bætt við skut hans sem engar upplýsingar er að finna um. Eftirgrennslan rannsakenda leiddi ekki í ljós nein gögn um það hvenær kassanum var bætt við en það mun að minnsta kosti hafa verið fyrir árið 2021 og eftir árið 1995, en þá liggja fyrir teikningar af bátnum sem sýna ekki kassann. Hermann Haraldsson skipatæknifræðingur var fenginn til að fara yfir möguleg áhrif lengingarinnar. Hann komst að þeirri niðurstöðu að viðbót skutkassans muni hafa haft töluverð áhrif á stöðugleika bátsins þegar sjór komst í kassann. „Annað sem gerist þegar kassinn fyllist af sjó er að skipið sígur verulega niður að aftan, líklega um tugi sentimetra, sem lækkar fríborð [fjarlægð frá vatnsyfirborði að lægsta hluta þilfars] og eykur hættuna á að meiri sjór komist yfir borðstokkinn,“ segir í umsögn Hermanns. „Það má álykta sem svo að ef sjór kemst í þetta stóran skutkassa á svona bát þá hefur það mikil neikvæð áhrif á stöðugleikann og rýrir hann um nálægt 50%.“ Í skýrslu Rannsóknarnefndar samgönguslysa er sýnt hvernig skutkassinn bætti við lengd bátsins. Ljósmynd/Rannsóknarnefnd samgönguslysa Í skýrslunni er jafnframt bent á að á kassanum hafi aðeins verið tvö lítil lensport eða austurop sem ljóst sé að gætu ekki tæmt kassann af vatni á stuttum tíma. Þá kemur einnig fram að skipstjórinn sem kom að Orminum langa áður en hann sökk hafi getað vitnað um að báturinn hafi verið mjög þungur að aftan og eru leiddar að því líkur að hann hafi sokkið með skutinn niður. Skoðunarstofa gerði engar athugasemdir Hermann bendir á að Samgöngustofa geri ekki kröfu um stöðugleikagögn fyrir opna báta. Það sé þrátt fyrir að kveðið sé á um það í svonefndum Norðurlandareglum um smíði og búnað báta sem eru 6-15 metrar að lengd. Reglurnar voru þróaðar í samstarfi Norðurlanda með það að markmiði að auka öryggi smærri báta, einkum við erfiðar veður- og rekstraraðstæður sem einkenna norðlæg hafsvæði. Hér á landi var séríslenskum ákvæðum bætt við reglurnar sem snúa meðal annars að auknum kröfum til stöðugleika og fríborðs. RNSA bendir á að almennt sé reglunum ekki framfylgt við smíði og breytingar opinna báta. Til viðbótar við aukna lengd bátsins var búið að hækka lunninguna, eða skjólborð bátsins, og skipta skráðri aðalvél hans út fyrir aðra vél sem var eilítið léttari. Tekið er fram í skýrslunni að engar af þessum breytingum hafi verið skráðar: „Eiganda og skipasmíðastöð ber að tilkynna slíkar breytingar til Samgöngustofu en það var ekki gert og skoðunarstofa sem framkvæmdi reglubundnar árlegar skoðanir gerði engar athugasemdir við þær.“ Þegar Ormurinn langi var hífður úr sjó losnaði gúmmíbjörgunarbáturinn en hann blés þó ekki út. Ljósmynd/Landhelgisgæslan Annmarkar á verklagi Samgöngustofu Í kjölfar banaslyssins og þeirrar úttektar sem ráðist var í er ljóst að Samgöngustofa hefur þurft að endurskoða verklag sitt verulega en í skýrslunni er það rakið hvaða þætti stofnunin tók í gegn til að bregðast við stöðunni. Meðal annars hefur Samgöngustofa sent tvo eftirlitsmenn á námskeið hjá Viking sem framleiðir um 92% björgunarbáta sem notaðir eru hér á landi, gert kröfu um meiri viðveru eftirlitsmanna stofnunarinnar í kringum skoðanir og úttektir og tilkynnt þjónustuaðilum að þeir megi búast við reglulegum skyndiskoðunum á starfsemi þeirra. Einnig verða þjónustuaðilar hér eftir skyldaðir til að skrá dagsetningu skoðana í Skútuna, séð verður til þess að þeir hafi allir aðgang að leiðbeiningum framleiðanda og þá mun Samgöngustofa halda árlegan fund með þjónustuaðilum. Í niðurstöðukafla skýrslunnar segja rannsakendur RNSA að veður og öldulag hafi verið hættuleg smábátum, ekki síst í Blakknesröstinni þar sem Ormurinn langi sökk. Tekið er fram að ekki sé hægt að fullyrða að önnur atriði sem fram komu við rannsóknina hafi leitt til dauða Magnúsar. Þau frávik lítur RNSA þó alvarlegum augum þar sem ljóst sé að þau höfðu veruleg áhrif á björgunarbúnað og sjóhæfni bátsins. Blogga um frétt Mest lesið Í gær Í vikunni Framkvæmdastjóri Patagonia ræðir laxeldismál á Íslandi Íslenskur skötuselur sá eini með sjálfbærnivottun Muna ekki eftir jafn góðri veiði og nú Þórunn Sveinsdóttir umbreytist í Ljósafell Haldið af stað til síldarmælinga Töf á viðræðum við Færeyjar Tífalt dýrari en lax Veltihringrásin nálgast vendipunkt Drógu aflvana bát til lands Lax á kókaíni syndir linnulaust Framkvæmdastjóri Patagonia ræðir laxeldismál á Íslandi Haldið af stað til síldarmælinga Þórunn Sveinsdóttir umbreytist í Ljósafell Töf á viðræðum við Færeyjar Veltihringrásin nálgast vendipunkt Drógu aflvana bát til lands Lax á kókaíni syndir linnulaust Bjóða upp á íslenskar kræsingar í Barselóna Ankeri opnar nýja skrifstofu í Singapúr Sjötugur og gerir út á eikarbát Veltihringrásin nálgast vendipunkt Lax á kókaíni syndir linnulaust Þórunn Sveinsdóttir umbreytist í Ljósafell Sjötugur og gerir út á eikarbát Bjóða upp á íslenskar kræsingar í Barselóna Framkvæmdastjóri Patagonia ræðir laxeldismál á Íslandi Gísli Jóns er núna Kristrún Hvalavinir skora á Hönnu Katrínu Ankeri opnar nýja skrifstofu í Singapúr Ráðleggur um fjórðungi minni hvalveiðikvóta Fleira áhugavert Icelandair tapaði 5,6 milljörðum „Betur má ef duga skal“ Verðbólgan hjaðnar og mælist nú 5,2% Börnin biðja um tölur en fá úrtölur Afurðaverð » Afurð Dags. Meðalverð Þorskur, óslægður 29.4.26 659,06 kr/kg Þorskur, slægður 29.4.26 856,57 kr/kg Ýsa, óslægð 29.4.26 463,55 kr/kg Ýsa, slægð 29.4.26 377,59 kr/kg Ufsi, óslægður 29.4.26 261,91 kr/kg Ufsi, slægður 29.4.26 287,79 kr/kg Djúpkarfi 16.3.26 245,00 kr/kg Gullkarfi 29.4.26 443,27 kr/kg Litli karfi 22.4.26 6,00 kr/kg Blálanga, óslægð 26.4.26 45,00 kr/kg Fleiri tegundir » Nýjustu landanir » 29.4.26 Þorbjörg ÞH 25 Grásleppunet Grásleppa 748 kg Þorskur 17 kg Skarkoli 6 kg Samtals 771 kg 29.4.26 Gullbrandur NS 31 Grásleppunet Skarkoli 56 kg Samtals 56 kg 29.4.26 Kvikur EA 20 Grásleppunet Grásleppa 1.745 kg Þorskur 164 kg Samtals 1.909 kg 29.4.26 Háey I ÞH 295 Lína Þorskur 10.422 kg Ýsa 999 kg Kei