Evrópu­sam­bandið undir­býr víðtækar neyðar­heimildir til að grípa inn í að­fanga­keðjur ör­gjörva í Evrópu ef skortur verður á mikilvægum íhlutum. Sam­kvæmt drögum að nýrri löggjöf, sem Financial Times hefur séð, gæti fram­kvæmda­stjórn ESB meðal annars skyldað ör­gjör­va­fram­leiðendur til að for­gangs­raða til­teknum pöntunum og víkja til hliðar eldri samningum. Frum­varpið myndi marka skýra út­víkkun á heimildum Evrópu­sam­bandsins til að grípa beint inn í iðnaðar­fram­leiðslu og að­fanga­keðjur. Áformunum er ætlað að bregðast við vaxandi áhyggjum í Evrópu af því að ör­gjörvar verði notaðir sem pólitískt eða efna­hags­legt þrýstitæki, ekki síst í ljósi spennu milli Bandaríkjanna og Kína og mikillar evrópskrar háðar Taí­van í fram­leiðslu öflugustu ör­gjör­vanna. Sam­kvæmt drögunum gæti fram­kvæmda­stjórnin gripið inn í ef skortur á ör­gjörvum ógnaði fram­leiðslu vopna, lækningatækja, stafrænnar inn­viðaþjónustu eða annarra vara sem taldar eru lykil­at­riði í öryggi og virkni sam­félagsins. Í slíkri stöðu gæti fram­kvæmda­stjórnin krafið fyrir­tæki um upp­lýsingar um fram­leiðslu­getu og stöðu í að­fanga­keðjum. Fyrir­tæki sem neituðu að veita slíkar upp­lýsingar gætu átt yfir höfði sér sektir upp á allt að 300 þúsund evrur. En stærsta breytingin felst í for­gangs­heimildinni. Í drögunum segir að fram­kvæmda­stjórnin gæti skyldað ör­gjör­va­fram­leiðendur til að setja pantanir á vörum sem teljast mikilvægar í neyðarástandi í for­gang, jafn­vel þótt það þýddi að gildandi samningar við aðra við­skipta­vini yrðu ekki efndir á sama hátt og áður. Brussel vill einnig geta staðið fyrir sam­eigin­legum inn­kaupum til að auka samnings­styrk Evrópu­sam­bandsins og koma í veg fyrir að aðildarríki keppi hvert við annað um tak­markað fram­boð. Fram­kvæmda­stjórnin gæti þá komið fram sem sam­eigin­legur kaupandi fyrir hönd margra ríkja, með svipuðum hætti og gert var við kaup á bólu­efnum í kórónu­veirufar­aldrinum. Drögin að löggjöfinni eru hluti af svo­nefndum Chips Act, sem á að draga úr háði Evrópu á bandarískri og asískri tækni. Í skjalinu viður­kennir fram­kvæmda­stjórnin að Evrópu­sam­bandið sé nánast al­farið háð Bandaríkjunum og Asíu um full­komnustu ör­gjör­vana. Áhættan af þeirri stöðu varð áþreifan­leg í fyrra þegar hollensk stjórn­völd tóku yfir ör­gjör­va­fram­leiðandann Nexperia af kín­verskum eig­anda hans. Ástæðan var ótti við að fram­leiðsla og eignir væru fluttar út úr Evrópu. Í kjölfarið hægði veru­lega á flæði ör­gjörva frá kín­verskum hluta Nexperia og sumir evrópskir bíla­fram­leiðendur þurftu að draga úr fram­leiðslu. Evrópu­sam­bandið fram­leiðir nú innan við 10% af öllum ör­gjörvum í heiminum. Fyrri mark­mið um að tvöfalda hlut­deild Evrópu í heims­fram­leiðslu ör­gjörva fyrir árið 2030 eru á eftir áætlun. Að­fanga­keðjur í ör­gjör­va­fram­leiðslu eru jafn­framt afar flóknar. Dæmi­gert kerfi frá Nvidia getur til dæmis byggst á þúsundum birgja í tugum ríkja. Þótt Evrópa hafi öfluga fram­leiðendur á ákveðnum sviðum er álfan mjög háð öðrum ríkjum um full­komnustu ör­gjör­vana. Sér­stak­lega er háð Taí­van mikið. Taívanski fram­leiðandinn TSMC er ráðandi í fram­leiðslu nýjustu og öflugustu ör­gjör­vanna og meira en 90% af slíkri fram­leiðslu fer fram á Taí­van. Kína hefur ítrekað hótað að beita her­valdi gagn­vart Taí­van ef eyjan heldur áfram að hafna full­veldis­til­kalli Peking­stjórnarinnar. Átök á svæðinu gætu valdið alþjóð­legum skorti á íhlutum sem skipta lykilmáli í fram­leiðslu snjallsíma, bíla, lækningatækja, gagna­vera og gervi­greindar­kerfa. Fram­kvæmda­stjórn ESB vildi ekki tjá sig við Financial Times um drögin. Löggjöfin er enn í vinnslu og getur tekið breytingum áður en hún verður kynnt form­lega, en birting er væntan­leg í næstu viku.