Innlent | mbl | 2.3.2026 | 13:00 Minnast Davíðs: „Meira en stjórnmálamaður“ Fjöldi fólks minnist Davíðs Oddssonar með hlýjum orðum á samfélagsmiðlum eftir andlát hans í gær. mbl.is/Árni Sæberg Setja bókamerki „Með Davíð er horfinn af vettvangi einn áhrifamesti stjórnmálamaður í sögu lýðveldisins og að mínu mati einn sá allra merkasti,“ skrifar Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins í minningu Davíðs Oddssonar, ritstjóra og fyrrverandi forsætisráðherra, og skipar sér þar með í hóp fjölda fólks sem leggur sín minningarorð um Davíð fram á samfélagsmiðlum í dag. Greint var frá andláti Davíðs í Morgunblaðinu. Frétt af mbl.is Davíð Oddsson ritstjóri og fyrrverandi forsætisráðherra látinn Segir Guðrún Davíð hafa verið leiðtoga af sjaldgæfri stærð, skýran í sýn, sterkan í sannfæringu og með hæfileika til að móta samfélagið með hugmyndum sínum og forystu. „Fyrir okkur sjálfstæðismenn var hann meira en stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi sem mótaði heila kynslóð. Hann hafði sterka trú á Íslandi, á frelsi einstaklingsins, á dugnað fólksins í landinu og á getu þjóðarinnar til að standa á eigin fótum. Sú trú einkenndi verk hans og málflutning alla tíð,“ skrifar Guðrún enn fremur. Enginn hafi farið varhluta af áhrifum Davíðs hvort sem menn hafi verið honum sammála eður ei. „Hann skildi eftir sig djúp spor í sögu þjóðarinnar.“ Skilningur á smáu og stóru Fyrrverandi oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, Eyþór Arnalds, segir Davíð hafa verið merkasta stjórnmálamann Íslands og hafi ferill hans verið einstakur og merkur. „Hann hafði djúpan skilning á hinu stóra sem og hinu smáa. Hann hafði hugrekki til að taka af skarið í erfiðum málum og leiddi þjóðina til farsældar. Blessuð sé minning Davíðs Oddssonar um alla tíð,“ skrifar Eyþór. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra ræddi við Bíti Bylgjunnar í morgun og byrjaði þar á því að votta aðstandendum Davíðs innilega samúð. „Þegar maður lítur til baka hugsar maður um hann og Ólaf Thors og Hannes Hafstein,“ sagði ráðherra og bætti því við að Davíð hefði haft mikil áhrif á þróun íslensks samfélags og fært það inn í nútímann. „Hann breytti íslensku samfélagi að mínu mati þannig að það náðist almennileg viðspyrna,“ sagði Þorgerður Katrín og kallaði Davíð að skilnaði litríkan karakter. Falla hinar öldnu eikur Illugi Jökulsson rithöfundur skrifar í stuttum en hnitmiðuðum eftirmælum að fáir Íslendingar hafi í hans tíð verið áhrifameiri en Davíð Oddsson. „Pólitísk arfleifð hans verður gerð upp smátt og smátt en á þessari stundu votta ég einlæga samúð ástvinum hans og vinum. Hann var sannarlega stór í sniðum,“ skrifar Illugi. Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, kveður Davíð með ljóði Sigurðar Nordal: Falla hinar öldnu eikur, — ófullt skarð til tveggja handa, — rótafastar, fagurkrýndar, friðarmerki skógarlanda. Úfnar af þjósti og úlfaþyti eftir birkirenglur standa. Góður vinur og mikill leiðtogi „Margar skýringar eru til á því hvað gerir einstakling að farsælum forystumanni í stjórnmálum. Ef ég á að velja eitt orð til að lýsa því sem gerði mig að eindregnum stuðningsmanni Davíðs og samstarfsmanni um langt árabil er það orðið réttsýni ,“ skrifar Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra á heimasíðu sína. „Með Davíð Oddssyni hverfur góður vinur og mikill leiðtogi af sjónarsviðinu. Minning hans mun lifa í sögu Íslands og afrek hans í stjórnmálum. Hugurinn er hjá ástvinum hans,“ skrifar Björn að auki. Hann segir Davíð aldrei hafa farið leynt með skoðanir sínar á mönnum eða málefnum, hafi hann sagt það sem honum bjó í brjósti án tillits til þess hvort hann teldi það falla öðrum í geð. „Orðfimi hans var mikil.“ „Léttvægt dótturfélag auðhrings“ Rifjar ráðherrann fyrrverandi lokadaga stjórnmálaferils Davíðs upp og segir að þá hafi glöggt mátt sjá af hve mikilli heift að honum var sótt af Baugsmiðlunum svonefndu „og í setningarræðu landsfundarins vék hann að Samfylkingunni og sagði að sumir þingmenn hennar virtust naumast líta á hana lengur sem flokk „en fremur sem tiltölulega léttvægt dótturfélag auðhrings“. Samfylkingin hefði „gefist upp á því að hafa nokkra sannfæringu eða stefnu“. Í staðinn legði flokkurinn „nú áherslu á svo kölluð umræðustjórnmál“. Það sveið undan þessum pólitísku höggum,“ skrifar Björn. Hann segir stjórnarhætti Davíðs hafa einkennst af reglufestu og virðingu fyrir hefðum og reisn. „Hann var glöggur lögfræðingur og nýtti lögfræðina til að leiða mál til lykta og áttaði sig á valdmörkum. Hann sýndi sanngirni og dómgreind í embættisverkum. Í tíð hans sem forsætisráðherra voru stjórnsýslulög og upplýsingalög samþykkt, lög sem veita stjórnmálamönnum mikið aðhald um leið og þau sýna hvernig leysa á úr opinberum álitaefnum án ofríkis,“ skrifar hann enn fremur og segir Davíð oft hafa fylgt málum fram af festu en jafnframt skynjað þegar hann hafði nýtt sér pólitíska svigrúmið og lagað niðurstöðuna að því. Lýkur Björn minningarorðum sínum svo: „Það var því oft stormasamt í kringum Davíð en hann vitnaði gjarnan í Hannes Hafstein og fór með kvæði hans Storm sem hefst á þennan veg: Ég elska þig stormur, sem geisar um grund og gleðiþyt vekur í blaðstyrkum lund, en gráfeysknu kvistina bugar og brýtur og bjarkirnar treystir, um leið og þú þýtur.“ Stóð fallega með samkynhneigðum Katrín Oddsdóttir héraðsdómslögmaður segir Davíð hafa staðið fallega með réttindabaráttu samkynhneigðra í upphafi hennar, á tímum þegar slík afstaða hafi ekki verið sjálfsögð. „Til dæmis skilst mér að hann hafi látið Samtökin 78 hafa Gula húsið í Lindargötu þegar hann var borgarstjóri og þar með þak yfir höfuðið. Sem forsætisráðherra skipaði Davíð nefnd til að kanna ítarlega réttarstöðu samkynhneigðs fólks og gera tillögur um úrbætur. Mér hefur alltaf þótt þetta fara furðu lágt í umræðum um þennan stóra karakter en hafi hann þökk fyrir og megi hann hvíla í friði,“ skrifar lögmaðurinn. „Þið þurfið að spyrja mig“ Bubbi Morthens tónlistarmaður skrifar að Davíð hafi verið maðurinn í íslenskum stjórnmálum á tíunda áratug síðustu aldar. „...ungur, ferskur og bjó yfir hroka í bland við kaldhæðni og sjarma sem einhvern veginn stafaði ljóma af. Við sem þoldum hann ekki dáðumst samt að honum,“ skrifar Bubbi sem rifjar upp samskipti sín við Davíð. „Við áttum stundum samskipti og í tvígang hjálpaði hann mér með aðgang að byggingum sem ég fékk að nota undir útgáfuhóf í sambandi við plötuútgáfu og þegar bókin góða um undirritaðan sem Silja Aðalsteinsdóttir skrifaði kom út,“ skrifar Bubbi og segist hafa fengið inni í Perlunni fokheldri og auk þess fengið að nota Sundhöll Reykjavíkur um kvöld. Báðir viðburðirnir hafi slegið í gegn. „Perluna fengum við Þorstein Kragh þannig að við stóðum í biðröð á Bæjarins bestu og þar var Davíð líka. Við spurðum hann hvað við þyrftum að gera til að fá að halda partí í Perlunni. Hann glotti og svaraði: Þið þurfið að spyrja mig! Þá spurðum við og hann sagði já. Sama var með Sundhöllina. Við höfðum fengið nei á öllum stöðum en hann svaraði: Góð hugmynd! Blessuð sé minning hans. Við komum og við förum,“ klykkir Bubbi út í minningarorðum sínum. Segin saga forsætisráðherrans „Í október 1997 hafði Davíð Oddsson, þá forsætisráðherra, samband við Ólaf Ragnarsson hjá Vöku-Helgafelli og kvaðst jafnvel vera með handrit að bók og spurði hvort hann væri til í að skoða,“ skrifar Pétur Már Ólafsson útgefandi. Rifjar hann í framhaldinu upp að þeir Ólafur hafi í kjölfarið átt fund með Davíð í Ráðherrabústaðnum og þá fengið handrit til lestrar. „Þetta var safn fínustu smásagna sem mér fannst lítið þurfa að eiga við svo að við ákváðum að kýla á þetta, þótt tíminn væri naumur. Bókin var gefin út á mettíma og að sjálfsögðu vakti þetta mikla athygli og safnið sló rækilega í gegn, svo mjög raunar að við urðum að endurprenta bókina á milli jóla og nýárs sem er fáheyrt,“ skrifar Pétur Már. Þarna var á ferð smásagnasafnið Nokkrir góðir dagar án Guðnýjar og útgefandinn bendir á atriði sem kannski fór ekki hátt á þessum tíma. „Ég man að ég velti fyrir mér röð sagnanna en þá benti höfundurinn mér á að hún yrði eiginlega að vera svona því að ef upphafsstafirnir í titlum sagnanna væru lesnir lóðrétt kæmi út: SEGIN SAGA. Kanslarinn orðaður við kápuathugasemd Segir Pétur Már í framhaldi frá því að safnið hafi síðar komið út á þýsku og hafi hann þá haft það í flimtingum við þýska útgefandann, Gerhard Steidl, að ef til vill mætti fá Gerhard Schröder, þáverandi kanslara Þýskalands, til að gefa athugasemd fyrir bókarkápuna enda þekktust þeir Davíð. „Steidl sá engin sérstök tormerki á því – þeir Schröder hefðu verið miklir mátar í ungliðahreyfingu þýskra jafnaðarmanna fyrr á tíð. Af því varð þó ekki en bókin fékk hins vegar fínustu viðtökur, m.a. í dagblaðinu taz sem er mjög til vinstri í pólitík. Blaðið gerði að umtalsefni að það gengi sjaldan upp að blanda saman stjórnmálum og listum en að á Íslandi væri þessu öðruvísi farið, þar væri nánast hefð fyrir því að stjórnmálamenn kæmu úr listaheiminum,“ skrifar Pétur Már. Hafi gagnrýnandi taz skrifað að í bókinni væru „ákaflega gamansamar og kyndugar smásögur“ og enn fremur að hún væri skemmtileg og í henni myndaðist „hrífandi andrúmsloft. Það sýnir að það getur opnað jafnvel stjórnmálamanni ótæmandi möguleika ef hann hefur skilið gangvirki starfs síns og dregur ekki fjöður yfir það sem hann hefur lært,“ hefur Pétur Már eftir skrifara taz. Varðist frétta af ævisögu Samstarf þeirra Davíðs við síðara smásagnasafnið, Stolið frá höfundi stafrófsins , hafi ekki verið síður ánægjulegt. „Við kynntum bókina á blaðamannafundi í Iðnó þar sem hann sagðist m.a. vera með stærra bókmenntaverk í smíðum. Því miður varð ekki framhald af útgáfu á skáldverkum Davíðs – að minnsta kosti ekki á meðan hann var á lífi, hvað svo sem kann að leynast í fórum hans. Ég spurði hann stundum út í bókaskrif og hvatti hann líka til að rita ævisögu sína sem mikill fengur hefði verið að en hann varðist ævinlega allra frétta. Ég votta fjölskyldu Davíðs mína innilegustu samúð,“ skrifar Pétur Már Ólafsson. Lýtur ekki lögmálum Veðurstofunnar Óli Björn Kárason,