Umhverfisgjöld Icelandair tvöfölduðust milli áranna 2024 og 2025 og námu rúmum 40 milljónum dollara, eða um fimm milljörðum króna. Bogi Nils Bogason, forstjóri Icelandair, sagði á aðalfundi félagsins í gær að stærsti hluti þessara gjalda væri vegna ETS kerfisins, viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir. „Nú liggur fyrir endurskoðun á ETS kerfinu hjá Evrópusambandinu. Tækifæri íslenskra stjórnvalda er því núna til að tryggja að fundin verði leið sem hentar aðstæðum Íslands til lengri tíma,“ sagði Bogi. Guðmundur Hafsteinsson, stjórnarformaður Icelandair, sagði að veruleg aukning þessa kostnaðar dragi úr getu fyrirtækja til að fjárfesta í nýrri umhverfisvænni tækni. „Því er mikilvægt að íslensk stjórnvöld standi vörð um hagsmuni Íslands þegar kemur að evrópsku regluverki, því öflugar samgöngur eru lífæð þjóðarinnar,“ sagði Guðmundur. Passar engan veginn fyrir íslenskar aðstæður Bogi sagði að upphaflega hafi ETS kerfinu verið komið á til þess að fækka styttri flugleggjum innan Evrópu og hvetja fólk frekar til að nota lestarsamgöngur, eitthvað sem Ísland gæti eðli máls samkvæmt ekki nýtt sér. „Þar sem greiðslur innan kerfisins eru byggðar á lengd flugleggja, greiðum við hér á Íslandi hærri kostnað, eingöngu vegna landfræðilegrar legu landsins. Það gefur því auga leið að þetta kerfi eins og það er í dag passar engan veginn fyrir íslenskar aðstæður. Á sama tíma stuðla tengingar okkar yfir hafið á sparneytnum mjóþotum með millilendingu á Íslandi, í mörgum tilfellum að minni kolefnislosun á hvert sæti en bein flug á breiðþotum milli sömu markaða. Við erum hins vegar að borga hærri umhverfisgjöld en samkeppnin sem mengar meira,“ sagði Bogi. Icelandair hafi frá árinu 2019 minnkað kolefnislosun á hvern tonnkílómetra um 22%. Sá árangur er einkum rakinn til fjárfestingar í nýjum sparneytnari flugflota sem stuðli að kostnaðarhagkvæmni. Bogi sagði þetta bestu leiðina sem félagið hefur í dag til þess að ná raunverulegum árangri í loftslagsmálum. Sjá einnig Flugið á Ís­landi ber hæsta lofts­lags­kostnaðinn í Evrópu Íslensk stjórnvöld sömdu árið 2023 um tímabundna sérlausn á grunni landfræðilegrar legu sem rennur að óbreyttu út í lok árs 2026. Það fól í sér að Íslandi var veitt heimild til að úthluta gjaldfrjálsum losunarheimildum fyrir flug milli Íslands og EES svæðisins, Bretlands og Sviss. Á sama tíma mun aðlögunartímabil fyrir flugstarfsemi innan ETS-kerfisins ljúka í ár. Það þýðir að frá og með árinu 2027 munu flugfélög þurfa að kaupa allar sínar losunarheimildir, en áður fengu þau stóran hluta losunarheimilda úthlutað endurgjaldslaust. Í nýlegri úttekt Viðskiptaráðs er áætlað að ETS-gjald á hvern farþega í millilandaflugi muni að óbreyttu nema um 10.000 til 13.000 krónum fyrir hverja ferð fram og til baka við fulla innleiðingu kerfisins. Sú áætlun miðar við að verð á losunarheimildum verði í kringum 120 evrur á tonnið. Jóhann Páll Jóhannson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherara, sagði í viðtali við Viðskiptablaðið fyrr í ár að ríkisstjórnin væri að leita allra leiða til að framlengja undanþágur og rökstyðja kröfur Íslands út frá heildarlógík kerfisins. „Við bendum á að það er ekkert að fara að hjálpa Evrópusambandinu í loftlagsmálum að eyðileggja samkeppnishæfni Íslands á sviði tengiflugs, heldur þvert á móti,“ sagði Jóhann Páll. Sjá einnig Berjast fyrir séríslenskum lausnum Utanríkisráðherra hefur skipað starfshóp vegna endurskoðunar á ETS-kerfinu. Er hópurinn meðal annars með það til skoðunar hvort framlengja eigi núverandi sérlausn eða freista þess að ná fram nýjum lausnum sem komi til móts við sérstöðu Íslands.