Það eru grundvallarsannindi sem hver kynslóð þarf að rifja upp fyrir sjálfri sér. Eitt þeirra er þetta: Ísland er ekki til sölu.r ekki til sölu. Það merkir ekki að við eigum að loka okkur af, hafna samstarfi við aðrar þjóðir eða óttast erlenda fjárfestingu, nýja þekkingu og aukin tengsl við umheiminn. Þvert á móti hefur farsæld Íslands ráðist af því að við höfum kunnað að byggja brýr út í heim, leita tækifæra og skapa hér opið og frjálst samfélag í nánum tengslum við vinaþjóðir sínar. En það er munur á samstarfi og undirgefni. Það er munur á opnum samskiptum og því að láta aðra móta leikreglurnar fyrir okkur þar sem mestu skiptir. Og það er munur á því að laða að fjármagn til uppbyggingar og því að hugsa um eigið land, eigin auðlindir og eigin framtíð eins og samningsvöru á markaði. Þessi umræða er ekki ný. Hún fylgdi okkur á tímum Einars Benediktssonar. Hann skildi að Ísland þyrfti tengsl við umheiminn, fjármagn og metnað til að sækja fram. En samtímis sýndu viðbrögð landsmanna að hér var fyrir hendi sterk og eðlileg vitund um mörk. Um það að framfarir verða ekki keyptar hvaða verði sem er. Um það að þjóð sem ber virðingu fyrir sjálfri sér þarf að spyrja hver setji skilmálana, hver ráði ferðinni og hver njóti á endanum ávaxtanna. Sagan af því að Einar Benediktsson hafi ætlað að selja norðurljósin er að öllum líkindum ekki sagnfræðileg staðreynd heldur þjóðsaga. En sú saga lifði ekki að ástæðulausu. Hún lifði vegna þess að hún fangaði ákveðna óvissu og tortryggni samtímans gagnvart þeirri hugsun að allt væri falt. Að allt mætti meta til fjár. Orð forsætisráðherra Þess vegna vekja orð forsætisráðherra athygli þegar hún sagði í Speglinum 10. mars að ef þjóðin segði já við áframhaldandi aðildarviðræðum við Evrópusambandið yrði Ísland „selt fokdýrt“. Jafnframt liggur fyrir tillaga ríkisstjórnarinnar um þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst 2026 um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið. Slíkt orðalag á eflaust að undirstrika samningsstöðu Íslands, en það kallar á dýpri umræðu. Þjóð sem ber virðingu fyrir sjálfri sér talar ekki um framtíð sína sem söluvöru. Ísland á ekki að vera selt, hvorki ódýrt né dýrt. Ísland á að standa á eigin grunni og taka ákvarðanir á eigin forsendum. Sú hugsun felur ekki í sér andúð á alþjóðlegu samstarfi. Þvert á móti höfum við notið þess að eiga náið samstarf við aðrar þjóðir á sviði viðskipta, menningar, rannsókna og öryggismála. Við eigum að halda því áfram. En samstarf verður að byggjast á skýrum forsendum. Hagsmunir Íslands verða leiðarljósið. Ekki hagsmunir stofnana utan landsins. Ekki þarfir stærri ríkjabandalaga. Við eigum að vera traustur samstarfsaðili, en líka þjóð sem veit hvað hún stendur fyrir. Staðreyndir ekki orðagjálfur Lærdómur sögunnar er skýr. Við megum ekki verða svo smeyk að við þorum ekki að hugsa stórt. En stórhugur án ábyrgðar verður ekki leiðarljós þjóðar. Við þurfum bæði opnun út á við og styrk inn á við, bæði samstarf og festu í sjálfsforræði. Þess vegna þarf umræðan um Evrópusambandið að byggjast á staðreyndum, ekki orðagjálfri. Hún þarf að snúast um rétt Íslands til að ráða eigin málum, stöðu auðlinda okkar, lagasetningu, lýðræðislegt umboð og það hver hefur síðasta orðið þegar hagsmunir Íslands og Evrópusambandsins fara ekki saman. Ísland á að vera opið land. Framsækið land. Öruggt land. Ábyrg þjóð meðal þjóða. En umfram allt á Ísland að vera land sem ræður sér sjálft. Ísland er ekki til sölu. Höfundur er formaður Sjálfstæðisflokksins.