Fyrir liggur að valdið yfir sjávarútvegsmálum Íslands færi til Evrópusambandsins ef til inngöngu í það kæmi í samræmi við Lissabon-sáttmála sambandsins, grundvallarlöggjöf þess, eins og í flestum öðrum málum. Sérstaklega er þannig kveðið þar á um valdið yfir vernd líffræðilegra auðlinda hafsins (sjá d-lið, 3. greinar sáttmálans (TFEU). Komið hefur ítrekað fram í máli forystumanna innan Evrópusambandsins og sérfræðingum í þeim efnum að ekki sé hægt að fá varanlegar undanþágur frá yfirstjórn sambandsins í sjávarútvegsmálum og að engar slíkar undanþágur hafi verið veittar. Sérstök aðlögun, sem einnig hefur verið kölluð sérlausn, breytir engu um það að yfirstjórnin fer til Evrópusambandsins. Tvö ríki hafa óskað eftir varanlegum undanþágum frá yfirstjórn Evrópusambandsins í sjávarútvegsmálum, Malta og Noregur. Bæði fengu neitun. Þess í stað fékk Malta einungis sérstaka aðlögun sem breytir engu um yfirstjórn sambandsins og aðgang annarra ríkja þess að 25 mílna lögsögu landsins. Um almennt fyrirkomulag er að ræða þess efnis að einungis litlir bátar megi veiða við Möltu sem önnur ríki telja ekki hagkvæmt að senda þangað. Norðmenn vildu stjórna áfram eigin lögsögu norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar á þeim forsendum að þar væru engir fiskistofnar sem þeir deildu með Evrópusambandinu en fengu aðeins tímabundna aðlögun í tæp fjögur ár áður en valdið hefði farið til sambandsins. Fimm prósent af einum alþingismanni Hins vegar vísa talsmenn inngöngu Íslands í Evrópusambandið gjarnan í það að veiðireynsla ráði úthlutun aflaheimilda innan sambandsins. Með því er vísað til svonefndrar reglu þess um hlutfallslega stöðugar veiðar. Sú regla breytir hins vegar engu um yfirstjórn Evrópusambandsins í þessum efnum og á sér enga stoð í Lissabon-sáttmálanum heldur aðeins reglugerð sem ekki þyrfti einróma samþykkti til þess að breyta eða afnema. Með öðrum orðum þyrfti ekki samþykki Íslands fyrir því þó landið væri þar innanborðs. Þá hefur enn fremur komið fram í gögnum sambandsins að reglan tryggi ekki lengur að úthlutaðar aflaheimildir haldist í viðkomandi ríki og einnig að veiðireynsla sé úreld mælistika hvað það varðar. Með öðrum orðum er ljóst að nákvæmlega engin trygging væri fólgin í umræddri reglu fyrir einu eða neinu. Vægi ríkja við ákvarðanatöku í þeim stofnunum Evrópusambandsins þar sem þau eiga fulltrúa fer allajafna fyrst og fremst eftir íbúafjölda þeirra. Á þingi sambandsins fengi Ísland sex þingmenn af vel yfir 700 sem væri á við hálfan þingmann á Alþingi. Staðan yrði enn verri í ráðherraráði Evrópusambandsins, valdamestu stofnun þess, þar sem alfarið er miðað við íbúafjölda en ekki ákveðið lágmark eins og á þinginu. Vægið í ráðinu yrði fyrir vikið um 0,08% sem væri einungis á við 5% hlutdeild í einum alþingismanni. Þetta er það sem talsmenn inngöngu í sambandið kalla gjarnan „sætið við borðið“. Valtað yfir fiskveiðihagsmuni Írlands Við þetta má bæta að fimm ríki Evrópusambandsins eiga ekki land að sjó. Lúxemborg, Austurríki, Tékkland, Slóvakía og Ungverjaland. Þegar sjávarútvegsmál eru rædd í ráðherraráðinu sitja þar landbúnaðarráðherrar þessara ríkja. Ekkert þessara ríkja hefur fyrir vikið hagsmuni af fiskveiðum og öll eru þau, hvert fyrir sig, fjölmennari en Ísland. Nær öll margfalt fjölmennari. Fyrir vikið hefðu þau hvert fyrir sig meira um sjávarútvegsmál okkar Íslending að segja í krafti íbúafjölda síns en fulltrúi íslenzkra stjórnvalda í ráðinu. Þau væru líkleg til þess að beita því vægi sínu í samningum við stærri ríki sem hafa hagsmuni af fiskveiðum, ekki sízt þau fjölmennustu, fyrir stuðning í þeirra eigin hagsmunamálum. Fyrir jólin kom einmitt upp mál, þegar tekin var ákvörðun um aflaheimildir þessa árs í efnahagslögsögu Evrópusambandsins, sem er afar lýsandi fyrir það hversu illa að vígi fámennari ríki standa gagnvart fjölmennari. Vegna mikils niðurskurðar vildu írsk stjórnvöld virkja samning sem þau höfðu gert við Efnahagsbandalag Evrópu, forvera Evrópusambandsins, í lok áttunda áratugar síðustu aldar þegar Írar færðu efnahagslögsögu sína út í 200 mílur og fól í sér að ef til slíks niðurskurðar kæmi yrði írskum útgerðum tryggður ákveðinn lágmarkskvóti á þarlendum miðum. Þýzkaland, Frakkland, Pólland og Holland komu hins vegar í veg fyrir það í krafti íbúafjölda síns. Hafa má í huga að Írar eru 5,4 milljónir. Hefðum ekki veitt einn einasta makríl Hvað varðar deilistofna sætu fulltrúar Íslands ekki við samningaborðið í þeim efnum, eins og staðan er í dag, heldur fulltrúar Evrópusambandsins. Samningamenn Íslands í slíkum viðræðum í gegnum tíðina hafa furðað sig á því þegar samið hefur verðið um deilistofna að fulltrúar sjávarútvegsþjóða innan sambandsins hafi beðið frammi á gangi á meðan Ísland var inni í herberginu þar sem samið var sem og Færeyjar sem ekki eru einu sinni fullvalda ríki en meðal annars ráða eigin sjávarútvegsmálum. Þeir hafi síðan reynt að fá upplýsingar um stöðuna á milli funda frá fulltrúum Íslands, Noregs og Færeyja vegna þess að fulltrúar Evrópusambandsins sögðu þeim ekki neitt. Talandi um að eiga ekki sæti við borðið. Við hefðum þannig til að mynda ekki átt sæti við borðið í viðræðum strandveiðiríkja um makrílinn eftir að hann fór að koma inn í efnahagslögsögu landsins á sínum tíma sem þá hefði aðeins verið hluti af efnahagslögsögu Evrópusambandsins. Við hefðum þannig í mesta lagi húkt frammi á gangi á meðan viðræðurnar hefðu farið fram. Reyndar hefðum við að öllum líkindum ekki einu sinni gert það enda hefur sambandið litið svo á að við ættum engan rétt á að veiða makríl. Við hefðum fyrir vikið ekki veitt einn sporð innan Evrópusambandsins. Valdið í þeim efnum hefði verið í Brussel. Í krafti fullveldisins gátum við hins vegar tekið okkar eigin ákvarðanir í þeim efnum og varið þá hagsmuni okkar líkt og í öðrum málum. Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur. Greinin birtist í sérblaði Viðskiptablaðsins um ársfund Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi.