Kastljós fylgdist með æfingu hjá sjöunda, áttunda og níunda flokki Hattar á Egilsstöðum. Þær fara í um það bil fimm keppnisferðir til Reykjavíkur á einu keppnisári og því fylgir ferðakostnaður sem fellur að miklu leyti á foreldrana. Ítarlega verður fjallað um ferðakostnað fjölskyldna út á landi í Kastljósi í kvöld. Geti ekki allir verið með vegna búsetu og fjárhags „Fyrir krakka eins og stelpurnar sem voru hér á æfingu áðan, þá eru þær eru að borga í vetur 4-500 þúsund kall í ferðakostnað á þeim mótum sem þær eru,“ segir Jóhann Harðarson formaður Hattar. Jóhann sat í starfshópi ásamt fleiri íþróttafélögum á landsbyggðinni þar sem ferðakostnaður var tekinn saman. Samkvæmt Jóhanni hleypur kostnaður fyrir staka keppnisferð frá Egilsstöðum til Reykjavíkur með flugi á 90-100 þúsund krónum á hvern iðkanda, það er fyrir flug, gistingu og bílaleigubíl í bænum. Ef hópurinn keyrir er kostnaður á iðkanda í kringum 60-70 þúsund krónur. Það tekur mun lengri tíma og yfirleitt þurfa foreldrar að taka sér frí frá vinnu til að keyra. Inni í þessum upphæðum eru ekki æfingagjöld eða búnaður, einungis ferðatengdur kostnaður. „Þetta er bara orðið þannig að það geta ekki allir krakkar verið með. Þetta er farið að snúast um efnahag, þetta snýst um búsetu. Við teljum að það sé ekki jafnræði á milli og þess vegna viljum við taka þessa umræðu upp á yfirborðið,“ segir Jóhann. Veistu sjálfur um dæmi þess að fólk hafi ekki tök á að hafa börn í íþróttum? „Já, sem formaður Hattar hef ég þurft að taka þessi samtöl þar sem fólk segir: Ég hef ekki tök á að senda barnið, geturðu hjálpað mér? Geturðu eitthvað gert? Ég á engar töfralausnir í því, þetta er bara fact, sumir krakkar fara ekki með í keppnisferðirnar. Þetta á ekki að vera svona, við hljótum að geta gert betur,“ segir Jóhann. Guðmundur Magni býr á Egilsstöðum og á 11, 14 og 17 ára stráka sem eru á fullu í fótbolta og körfubolta. „Ég hef ekki viljað mikið vera að spá í þessu en ég gat ekki annað en byrjað þegar umræðan fór af stað eftir KSÍ-þingið um daginn,“ segir Guðmundur Magni Bjarnason, faðir á Egilsstöðum. „Ég tók saman ferðakostnaðinn síðastliðið sumar sem var bara fótbolti fyrir þá þrjá, það var tæpar 1100 þúsund krónur fyrir eingöngu knattspyrnu. Uppsafnaður ferðakostnaður í vetur er orðinn rúmar 900 þúsund fyrir fótbolta og körfubolta. Ferðakostnaður undanfarna tíu mánuði er kominn vel yfir tvær milljónir króna,“ bætir hann við. Guðmundur segir að á síðasta ári hafi ferðakostnaður í heild sinni verið á bilinu tvær og hálf til tvær komma sjö milljónir. Ferðakostnaður foreldra sem fara stundum með, er ekki inni í þessum tölum, ekki heldur uppihald í keppnisferðum, búnaður og æfingagjöld. „Sem betur fer þá höfum við efni á þessu. Þetta blæðir ekki allt beint úr veskinu manns. Stór hluti af þessu er kominn til vegna fjáraflana,“ segir Guðmundur. „Þar erum við þú veist að þrífa glugga, hreinsa stéttar, slá garða, baka kleinur... og allar Facebook-sölurnar. Þannig að það er hægt að hafa vel upp í þessu með fjáröflunum en þetta er náttúrlega bara vinna,“ bætir hann við. Of dýrt fyrir marga að keppa „Ég þekki ekki dæmi um börn sem fá ekki að æfa íþróttir. Það er oft og tíðum þannig að það eru krakkar sem eru ekki að mæta í ferðir og börnin manns eru að spyrja: Af hverju ekki að koma í ferðina? Af hverju er þessi ekki með núna, hann er ekki meiddur. Maður veit alveg ástæðuna fyrir því, þetta er bara of dýrt og það komast ekki allir með,“ segir Guðmundur. „Þetta er mjög ósanngjarnt fyrir þessi börn og erfitt fyrir foreldrana að þurfa að taka þessar ákvarðanir.“ „Eðlilega hér getum við ekkert haft æfingargjöldin mjög há af því það fer allt effortið í þetta. Maður myndi gjarnan vilja sjá allt þetta fé sem fer í ferðalög í uppbyggingu á starfinu fyrir krakkana, en ekki þetta,“ segir Jóhann. 66 milljónir fyrir eitt sumar Á árum áður gátu liðin á landsbyggðinni keppt sín á milli og ferðuðust þannig skemmri vegalengdir - en með fólksfækkun og sameiningu íþróttaliða eru þau knúin til að fara víða um land að keppa við jafnaldra sína. „Ég tók saman fyrir þrjá flokka, sem sagt 3, 4, 5 flokk karla og kvenna í fótbolta. Þar erum við með sameiginlegt lið á Austurlandi í 3 og 4 flokki. Sú tala áætluð fyrir sumarið var 66 milljónir sem þessir iðkendur eru að fara að borga í ferðakostnað,“ segir Jóhann Harðarson. „Þetta er bara brot af myndinni, þetta er miðað við allra ódýrasta ferðamátann, þarna er ekki reiknað inn í vinnutap foreldra. Þetta er snúið og við verðum að finna einhverjar leiðir í þessu. Við hljótum að vilja breyta þessu,“ bætir hann við. Áskorun um að jafna aðstöðumun Í lok mars sendi KSÍ áskorun til mennta- og barnamálaráðuneytisins, formanns og framkvæmdastjóra Sambands íslenskra sveitarfélaga, forseta og framkvæmdastjóra ÍSÍ og UMFÍ um að taka höndum saman og jafna aðstöðumun íþróttafólks með því að mæta ferðakostnaði fjölskyldna og íþróttafélaga á landsbyggðinni. Í áskoruninni lýsir KSÍ verulegum áhyggjum af því að börn á landsbyggðinni búi við skertan rétt til íþróttaiðkunar vegna ferðakostnaðar, vinnutaps foreldra og fjarveru barna frá námi. „Þetta er áskorun á stjórnvöld frá stjórn KSÍ um að þarna þurfi að gera bragabót. Svo sjáum við bara til hvers það samtal leiðir, hvort á okkur verður hlustað,“ segir Jóhann. Ein af tillögum Jóhanns og starfshópsins að lausn er að stjórnvöld auki fjárframlög í ferðasjóð ÍSÍ. ÍSÍ, Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands, rekur ferðasjóð íþróttafélaga sem fær í fjárlögum framlag til að styrkja íþrótta- og ungmennafélög vegna keppnisferða innanlands. Til úthlutunar úr sjóðnum fyrir árið 2025 voru 123,9 milljónir króna samkvæmt upplýsingum frá ÍS- en heildarupphæð umsókna var töluvert hærri eða rúmlega 694,5 milljónir frá 22 stöðum um landið vegna rúmlega 2950 ferða. Stinga upp á íþróttaloftbrú Önnur tillaga starfshópsins er að stofna einhvers konar íþróttaloftbrú. Loftbrú veitir 40% afslátt af flugfargjöldum fyrir íbúa landsbyggðarinnar fyrir allt að sex flugleggi á ári. Ekki er hægt að nota loftbrúna fyrir hópfargjöld, eins og íþróttafélögin bóka til að fara á leiki. „Ef það eru hátt í 16-18 manns í einni hópabókun geta menn ekki notað loftbrúna. Þannig að við erum að borga fullt verð fyrir þessar ferðir,“ segir Guðmundur. „En ég held að það sé alveg sama hvar fólk er um alla landsbyggðina, þetta snertir okkur öll misjafnlega mikið. Hérna fyrir austan og norðan er ferðakostnaður mestur. Það er líka verið að keyra með krakka í bílum langar vegalengdir með krakka í öllum veðrum. Þetta er líka öryggismál. Mér finnst að börnin okkar eigi rétt á sömu tækifæri að stunda íþróttir og krakkar annars staðar,“ segir Jóhann.