Nýjustu áform ríkisstjórnarinnar um að draga úr endurgreiddum virðisaukaskatti af vinnu á verkstað vegna nýbygginga, endurbóta og viðhalds, skattahækkun á fjármálafyrirtæki og hækkun virðisaukaskatts á ferðaþjónustuna, eru skýrt dæmi um rauða þráðinn í hagstjórninni þeirra: hærri skattar og skortur á skilningi á rekstrarumhverfi fyrirtækja í landinu. Skattar virðast ítrekað vera hækkaðir „af því bara“. Kannski er það vegna þess að ég man vel eftir því hvernig ríkisstjórnin bar sig vorið 2025 þegar hún ætlaði að þvinga öll sveitarfélög landsins í hámarksútsvar með því að refsa öllum sem væru undir hámarkinu. Á lokametrunum var bakkað með þessa furðulegu breytingu. Þá var enda öllum orðið ljóst að um var að ræða hreinræktaða skattahækkun, þvert á vilja sveitarfélaganna sem hefðu notið ávinningsins af hærri útsvarstekjum frá íbúum sínum. Nýjustu skattar ríkisstjórnarinnar sem boðaðir eru í fjármálaáætlun áranna 2027-2031 virðast sama marki brenndir. Hvatt til svartrar starfsemi Að draga úr endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu er ekki bara skattahækkun heldur er beinlínis hvatning til svartrar atvinnustarfsemi. Þessi ívilnun hefur verið eitt áhrifaríkasta tækið gegn svartri vinnu. Munurinn á vinnu með reikningi eða án verður meiri og freistingin fyrir bæði verktaka og viðskiptavini sömuleiðis. Ríkið sparar á pappír með minni endurgreiðslum en tapar á móti tekjuskatti af óskráðri vinnu, tryggingagjaldi og virðisaukaskatti sem er aldrei rukkaður. Fyrir almenning verður dýrara að gera við hús eða halda þeim við og í þessari dýrtíð er fyrirsjáanlegt að fleiri munu halda að sér höndum, fresta framkvæmdum og samfélagið situr eftir með meiri kostnað til lengri tíma. Ófyrirsjáanleiki er dýrasti skatturinn Það vekur meiri ugg hjá mér að sjá skattahækkunina á ferðaþjónustuna með því að færa baðlónin úr 11% virðisaukaskattsþrepinu í 24%. Í upphafi kjörtímabils sögðust ríkisstjórnarflokkarnir einmitt ekki ætla að hækka virðisaukaskattinn á ferðaþjónustu. Fyrirtæki geta lagað sig að háum sköttum, en þau ráða illa við ófyrirsjáanleika og svikin loforð. Það er kaldhæðnislegt að hugsa til þess að í ríkjum þar sem ríkisafskipti eru meiri en hér gera ráðamenn sér þó grein fyrir þessu. Hér virðist eini stöðugleikinn vera stöðugar breytingar. Jákvæð áhrif út fyrir rekstur lónsins í Kópavogi Sky Lagoon er öflugt ferðaþjónustufyrirtæki hér í Kópavogi. Verkefni sem hefur komið bænum á kortið gagnvart ferðamönnum og skapað um 150 heilsársstörf. Afleidd áhrif eru þegar farin að skila sér í tækifærum fyrir nærliggjandi þjónustu og þar eigum við ennþá mikið inni. Fyrir þetta fyrirtæki, eins og öll önnur baðlón, er fyrirsjáanleikinn enginn. Búið er að senda gjaldskrár út fyrir næsta ár en ríkið vill sitt, og það strax. Þeir sem styðja þessa skattahækkun tala gjarnan um að „fækka undanþágum“, en það getur varla verið markmið í sjálfu sér þegar við erum í alþjóðlegri samkeppni um ferðamenn. Samtök ferðaþjónustunnar hafa bent á að það megi ekki horfa of þröngt á tekjuáhrifin án þess að meta það raunverulega hver áhrif verðlagningar verður á eftirspurn og samkeppnisstöðu Íslands í þessu sambandi. Vítin eru til að varast þau Reynslan erlendis er á einn veg eins og rakið er í skýrslu Ragnars Árnasonar fyrir Samtök ferðaþjónustunnar í maí 2024. Þar dregur hann saman að í Portúgal leiddi hækkun virðisaukaskatts á veitingageirann til umtalsverðs samdráttar, í Eistlandi var niðurstaðan sú að heildarskatttekjur myndu lækka þrátt fyrir hærra skattþrep og í Lettlandi drógust tekjur saman og þúsundir starfa töpuðust áður en stjórnvöld sneru við ákvörðuninni. Á Spáni benda hagfræðilíkön til sambærilegra áhrifa. Á hinn bóginn sýnir reynsla landa á borð við Þýskaland, Danmörku og Ítalíu að lækkun virðisaukaskatts hefur aukið umsvif, störf og jafnvel skatttekjur. Niðurstaðan er skýr: þegar skattar á ferðaþjónustu hækka dragast umsvif saman – og ríkið fær minna, ekki meira. Auðvitað er hækkun á baðlón ekki öll ferðaþjónustan, en eðli málsins er hið sama: þegar við hækkum skatta á þjónustu sem við seljum út í heim, þá veikist skattstofninn til lengri tíma. Nærtækt er að líta til innviðagjaldsins á skemmtiferðaskipin og hvaða áhrif það hafði á skipakomur hingað til lands. Stjórnvöld ættu að sjá að sér. Það er ekki hægt að lofa stöðugleika og óbreyttu sköttum í aðdraganda kosninga en fara síðan í gagnstæða átt þegar í ríkisstjórn er komið. Slíkt grefur undan trausti. Ekki aðeins til stjórnmálanna, heldur til alls rekstrarumhverfisins. Nú gefst kjósendum tækifæri til að senda skýr skilaboð. Í sveitarstjórnarkosningunum 16. maí verður ekki aðeins kosið um þjónustu og skipulag í nærumhverfi fólks, heldur líka um þá stefnu sem við viljum sjá í skattamálum og rekstrarumhverfi atvinnulífsins. Þar geta kjósendur lagt sitt af mörkum til að snúa þessari þróun við. Höfundur er bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi í meirihluta sem hefur lækkað skatta um fjóra milljarða frá upphafi kjörtímabils.