Þegar litið er á söguna getum við íslendingar reifað ágætlega tilurð og árdaga kvótakerfisins. Þjóðin háði hið svokallaða þorskastríð vegna veiði erlendra skipi innan lögsögunnar og mælirinn fylltist þegar út kom svört skýrsla Hafró um ofveiði og til varð kvótakerfi til að takmarka sókn í ákveðna stofna við Íslandsstrendur. Það sem við þekkjum ekki alveg jafn vel er hvernig spilaðist úr málunum hjá þeim þjóðum sem höfðu reitt sig á að veiða í íslenskri lögsögu þangað til við losnuðum við þau úr lögsögunni. Þó Bretar séu að mestu skúrkarnir í þorskastríðinu við Íslendinga þá eiga þeir eigin sögur af hverjir hafa sögulega séð verið mestu skúrkarnir í þeirra eigin lögsögu. Árið 1983 varð „hlutfallslegur stöðugleiki“ að einu fyrsta tæknikratamálinu í Brussel og jafnframt hornsteininn í sjávarútvegsstefnu sambandsins. Stöðugleikinn á að felast í úthlutun aflaheimilda í hverri tegund fyrir sig byggt á hlutfalli af sögulegri veiði og þar með tryggja rétt hverrar þjóðar. Árið 1986 gekk Spánn í ESB og var með einn stærsta fiskveiðiflota í heiminum sem hafði einmitt lent í miklum hrakföllum með veiðisvæði sín eftir að m.a. Ísland, Kanada og Norðmenn færðu lögsöguna í 200 mílur. Óseðjandi Spánverjar og veikir Bretar Hinn óseðjandi floti Spánverja áttaði sig fljótt á veikri löggjöf Breta í sjávarútvegsmálum og létu á það reyna að með því að skrá skipin tímabundið undir bresku flaggi gætu þau veitt aflaheimildir í breskri lögsögu þó skipin og eignarhaldið væri ekki breskt að upplagi. Árið 1988 ákváðu Bretar að taka málin í sínar hendur og til varð „Merchant shipping act“ sem gekk út á að þú mættir einungis veiða í breskri lögsögu ef þú hefðir raunverulega og yfirgripsmikla tengingu við Bretland („genuine and substantial connection to the UK“). Þetta fór ekki betur en svo að árið 1991 ákvað Evrópudómstóllinn að það sem Spánverjar höfðu verið að gera væri í raun löglegt á grundvelli frjálsra viðskipta eða fjórfrelsisins með tilvísun í frjálst flæði fjármagns og fólks innan sambandsins. Hér var því lagður grunnurinn að orðatiltækinu „kvótahopp“ þar sem útgerðarmenn sáu glufu til að veiða kvóta í öðrum löndum með því að skrá skipin tímabundið í þeim löndum þar sem verið var að veiða. Kvótahoppið var þar af leiðandi ekki bara skemmtilegt orðatiltæki heldur í raun löglegur gjörningur sem hefur loðað við sjávarútvegsstefnu ESB allar götur síðan. Danir eiga svipaða sögu að segja því þeir gerðu það sem þeir gátu til að verjast sænskum áhrifum í sjávarútvegsmálum og var tekin upp sú regla að þú þyrftir að vera danskur sjómaður. Það fór ekki betur en svo að þegar Svíar byrjuðu að kaupa danskar aflaheimildir færðu þeir rök fyrir því að bannað væri að gera upp á milli ríkisfangs sjómanna innan ESB og féll vörn Dana því eins og spilaborg. Kvótastökk til Íslands Það er því viðbúið að Íslendingar munu eiga í vök að verjast komi til þess að hluti af samtalinu um inngöngu í ESB byggi á því að Íslendingar muni áfram einir halda á aflaheimildum hér á landi. Kvótahopp er hluti af sjávarútvegskerfi ESB og fjórfrelsið gerir það að verkum að ekki má gera upp á milli þjóða þegar kemur að frelsinu til að flytja rekstur, fjármagn og mannskap milli landa. Umræðan í dag er um stórútgerðina en eru okkar minnstu bræður undir­búnir fyrir það þegar evrópskir sjómenn sem ekki hafa aðgengi að þorski í sama mæli og við leggja að bryggju með Spánverjum, Frökkum, Írum og Dönum að landa íslenskum strandveiðiþorski við sumarsólstöðurnar? Talið í þorsk­ígildum er íslenska strandveiðikerfið að minnsta kosti tvisvar sinnum stærra en úthlutun á þorski í Norðursjó sem er um 3.984 tonn. Þar gæti orðið eftir nægu að ­slægjast. Höfundur er framkvæmdastjóri og eigandi Aflamiðlunar.