Innlent | Morgunblaðið | 12.2.2026 | 8:00 Hver eru samningsmarkmiðin? Sigurður Kári Kristjánsson Aðsend grein úr Morgunblaðinu Þess eru engin dæmi í sögu ESB að ­ríkisstjórn þjóðar gangi til aðildarviðræðna að sambandinu án þess að njóta stuðnings eigin þjóðþings fyrir inngöngu. Engar vísbendingar eru um að meirihluti sé fyrir aðild Íslands að ESB á Alþingi. Engu að síður hefur formaður Samfylkingarinnar sagt að nú sé rétti tíminn að renna upp til þess að hefja Evrópuumræðuna á ný. Kristrún segist vilja halda áfram viðræðum um aðildarumsóknina sem Jóhanna og Steingrímur J. lögðu fram í júlí 2009. „Við treystum þjóðinni“ Ríkisstjórnin segist vilja leyfa þjóðinni að ráða hvort viðræðunum verði haldið áfram. „Hvers vegna ekki að leyfa þjóðinni að ráða?“ er spurt. „Við treystum þjóðinni,“ segja þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar og láta eins og aðrir geri það ekki. Þetta hljómar kannski vel, en málstaðurinn er veikur eins og grundvöllurinn. Engar varanlegar undanþágur Ef Ísland gengur í ESB fá Íslendingar engar varanlegar undanþágur frá meginregluverki ESB. Þessi staðhæfing er ekki frá mér komin. Þetta sagði stækkunarstjóri ESB, Stefan Füle, á blaðamannafundi strax árið 2010 þegar aðildarviðræður fóru þá af stað. Þannig er það enn þann dag í dag. Aðildarviðræður eru því aðlögunarviðræður um hvernig umsóknarríki ætlar að innleiða allt regluverk ESB við inngöngu og ESB ræður hve langur innleiðingartíminn er. Sambandið er til viðræðu um lengd tímans. Þetta hefur ekki breyst. Þingmenn á Íslandi segjast vita betur Þingmenn Viðreisnar og Samfylkingarinnar halda öðru fram. Þeir láta eins og þeir viti betur en stækkunarstjóri ESB. Gefum okkur að það sé rétt. Gefum okkur að túlkun æðsta embættismanns ESB á sviði ­stækkunarmála á því hvernig aðildarferlið gengur fyrir sig sé byggð á misskilningi og að mögulegt sé að semja um ­varanlegar undanþágur í aðildar­viðræðum eins og íslenskt ­Viðreisnar- og Samfylkingarfólk vill meina. Ef sú væri staðan er þá ekki lágmarkskrafa að þjóðin fái að vita hvaða varanlegu undanþágum ríkisstjórn Íslands ætlar að ná fram í aðildarviðræðunum sem Kristrún vill nú endurvekja? Með öðrum orðum: Hver verða samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar? Hvaða hagsmuni Íslands ætlar ríkisstjórnin að verja? Þingmenn Samfylkingar og Viðreisnar hafa fram til þessa þagað þunnu hljóði um þetta grundvallaratriði. Við blasir að forystukonur ríkisstjórnarinnar verða, áður en lengra er haldið, að útskýra fyrir þjóðinni hvort þær ætli að reyna að verja hagsmuni Íslands á þeim sviðum þar sem Ísland nýtur sérstöðu og á gríðarlega hagsmuni og hvernig þær telji sig geta gert það, svo sem í: umhverfis- og loftslagsmálum, orku- og auðlindamálum, sjávarútvegsmálum og landbúnaðarmálum. Ríkisstjórnin þarf sömuleiðis að útskýra hvort og þá hvaða hagsmuni Íslands hún mun ekki gefa eftir í aðildarviðræðum. Þess utan er Evrópuumræðan andvana fædd ef ríkisstjórnin gerir ekki grein fyrir því hvernig hún ætlar að breyta stjórnarskránni samhliða umsóknarferlinu. Ekki er unnt að ræða aðild að ESB án þess að stjórnarskránni sé breytt. Ekkert af þessu liggur fyrir. Yfirvarp Samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar þurfa að liggja fyrir fyrir fram. Áður en ákvörðun um að ganga til aðildarviðræðna er lögð fyrir þjóðina. Til þess að þjóðin geti tekið upplýsta afstöðu til þess hvort halda eigi viðræðunum áfram þarf hún að vita um hvað á að kjósa. Það veit hún ekki, og getur ekki vitað, á meðan ekki liggur fyrir hvaða markmiðum ríkisstjórnin vill ná fram. Hafa þarf í huga að Feneyjanefndin gerir strangar kröfur til þjóðaratkvæðagreiðslna. Nefndin gerir kröfu um að spurning sem lögð er fyrir í þjóðaratkvæðagreiðslu sé skýr, þannig að kjósendur viti til hvers hún leiðir og hafi trú á að unnt sé að framkvæma svar þeirra. Yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um að hún treysti þjóðinni eru hreint yfirvarp viti enginn um hvað skuli kosið. Rúmlega 16 ára gömul samningsmarkmið? Aðildarumsóknin sem ríkisstjórnin vill dusta rykið af var lögð fram í júlí 2009. Hún er því rúmlega 16 ára gömul og úrelt eftir því. Aðstæður á Íslandi hafa gjörbreyst til hins betra frá því umsóknin var lögð fram. ESB hefur líka tekið miklum breytingum frá þeim tíma, en til hins verra miðað við yfirlýsingar háttsettra leiðtoga ESB-ríkja. Því verður vart trúað að ríkisstjórn Kristrúnar ætli sér að halda viðræðum við ESB áfram á grundvelli 16 ára gamalla samningsmarkmiða Jóhönnu og Steingríms J. Icesave Ætli ríkisstjórnin að ganga svo illa nestuð til viðræðna við samningamenn ESB um mikilvægustu hagsmuni þjóðarinnar er hætt við að örlög hennar verði þau sömu og samninganefndar Svavars Gestssonar í Icesave-deilunni við Breta og Hollendinga á sínum tíma. Þá voru allir hagsmunir Íslands gefnir eftir. Hætt er við að það verði einnig gert nú ef fram heldur sem horfir. Ekki er hægt að ætlast til að þjóðin gefi út óútfylltan tékka til ríkisstjórnarinnar um sína grundvallarhagsmuni og voni svo það besta. Reynslan kennir okkur að ekki er óhætt að treysta ríkisstjórninni fyrir grundvallarhagsmunum Íslands í samningaviðræðum við ESB án þess að fyrir liggi á hvaða forsendum viðræðurnar skuli fara fram af Íslands hálfu og hvaða umboð ríkisstjórnin hefur frá kjósendum í þeim viðræðum. Marklaus umræða um úrelta umsókn Af þessu leiðir að vilji ríkisstjórnin hefja Evrópuumræðuna á ný verður hún að hefja ferlið upp á nýtt og byrja á því að spyrja þjóðina að því hvort hún vilji ganga í ESB eða ekki. Aðeins þannig getur ríkisstjórnin uppfyllt þá lágmarkskröfu að þjóðin fái að vita hvað stendur efnislega til að kjósa um í þjóðaratkvæðagreiðslu og hvaða þýðingu slík kosning muni hafa. Umræða um kosti og galla þess að halda aðildarviðræðum áfram um úrelta aðildarumsókn er marklaus. Þetta ættu allir að sjá. Sigurður Kári Kristjánsson hæstaréttarlögmaður. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Innskráning Gleymt lykilorð? Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Dómur staðfestur yfir konu sem myrti son sinn Um 2.600 íbúðarhús án hita eftir árásir Rússa 50-60 metra rof á Reynisfjöru Hver eru samningsmarkmiðin? Er stolt af háloftakynlífinu Jafnræði í grásleppuveiðum Hver eru samningsmarkmiðin? Fleira áhugavert „Forsætisráðherra er bara að ljúga að þjóðinni“ 50-60 metra rof á Reynisfjöru Hættir eftir árangurslausa kvörtun til umboðsmanns Dómur staðfestur yfir konu sem myrti son sinn Íslendingar hvattir til að huga að heimför Bæjarstjórinn einn á móti Ekki með eigin flokk að baki sér „Maður er stundum með óbragð í munninum“ Smitaður af berklum: Sýna starfsfólki engan stuðning Væringar í Vopnafjarðarhreppi Allt að 15 stiga frost Inga tekur fimm með sér úr félagsmálaráðuneytinu Unnið gegn eigin markmiðum 29% fyrirtækja fá starfsfólk seint úr fæðingarorlofi Sonur Sólveigar Önnu fer fram fyrir Miðflokkinn Símarnir fimm komu flatt upp á fangelsisyfirvöld Sindri mættur fyrir dóm Var að máta föt á Tene þegar hann frétti af vinningnum Þung refsing þar sem hryðjuverk voru í undirbúningi Ársæll skólameistari kominn í veikindaleyfi Hættir eftir árangurslausa kvörtun til umboðsmanns Myndskeið: Alelda bílar á bílaplani í Breiðholti Vísað úr landi degi eftir þjófnað Sandur hleðst upp við Dyrhólaey Látinn eftir slys á Miklubraut Bestu íbúðakaup Íslandssögunnar? Nafn drengsins sem lést í slysi á Miklubraut Sonur Sólveigar Önnu fer fram fyrir Miðflokkinn Mikill viðbúnaður vegna umferðarslyss á Miklubraut Myndskeið: Hæfileikar Sögu vekja heimsathygli Óska eftir vitnum að alvarlegu slysi Björgunaraðgerðir í Reynisfjöru hafnar Andlát: Valgarð Már Jakobsson Tæplega 600 skráð sig úr flokknum Dómur staðfestur yfir konu sem myrti son sinn Um 2.600 íbúðarhús án hita eftir árásir Rússa 50-60 metra rof á Reynisfjöru Hver eru samningsmarkmiðin? Er stolt af háloftakynlífinu Jafnræði í grásleppuveiðum Hver eru samningsmarkmiðin? Fleira áhugavert Hafa borið kennsl á árásarmanninn Unnið gegn eigin markmiðum Veruleg fjölgun í íslenskum málum hjá Eurojust Aðstæður stofni sjúklingum og starfsfólki í hættu Íslendingar hvattir til að huga að heimför Bæjarstjórinn einn á móti Ekki með eigin flokk að baki sér „Maður er stundum með óbragð í munninum“ Smitaður af berklum: Sýna starfsfólki engan stuðning Væringar í Vopnafjarðarhreppi Allt að 15 stiga frost Inga tekur fimm með sér úr félagsmálaráðuneytinu Unnið gegn eigin markmiðum 29% fyrirtækja fá starfsfólk seint úr fæðingarorlofi Sonur Sólveigar Önnu fer fram fyrir Miðflokkinn Símarnir fimm komu flatt upp á fangelsisyfirvöld Sindri mættur fyrir dóm Var að máta föt á Tene þegar hann frétti af vinningnum Þung refsing þar sem hryðjuverk voru í undirbúningi Ársæll skólameistari kominn í veikindaleyfi Hættir eftir árangurslausa kvörtun til umboðsmanns Myndskeið: Alelda bílar á bílaplani í Breiðholti Vísað úr landi degi eftir þjófnað Sandur hleðst upp við Dyrhólaey Látinn eftir slys á Miklubraut Bestu íbúðakaup Íslandssögunnar? Nafn drengsins sem lést í slysi á Miklubraut Sonur Sólveigar Önnu fer fram fyrir Miðflokkinn Mikill viðbúnaður vegna umferðarslyss á Miklubraut Myndskeið: Hæfileikar Sögu vekja heimsathygli Óska eftir vitnum að alvarlegu slysi Björgunaraðgerðir í Reynisfjöru hafnar Andlát: Valgarð Már Jakobsson Tæplega 600 skráð sig úr flokknum