Innlent | Morgunblaðið | 22.5.2026 | 6:00 Markleysið enn einn áfellisdómur Í einhverjum tilfellum má lesa úr tölunum ákveðið ósamræmi milli námsárangurs nemendahópsins úr grunnskóla, einkum í tilfelli Réttarholtsskóla. mbl.is/Árni Sæberg Valgerður Birna Magnúsdóttir [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Skólakerfið í vanda Námsgögn fjársvelt í áratugi Borgin styttir opnunartíma: Veldur ákveðnum áhyggjum Brýnt að bregðast við bómullarvæðingu barna Segir góðmennskuna í raun vera grimmd Einkunnirnar ekki til hjá borginni » Fleiri tengdar fréttir Nýútgefin skýrsla mennta- og barnamálaráðuneytisins þykir leiða í ljós vangetu ráðuneytisins til að sinna lögbundinni eftirlitsskyldu sinni með skólakerfinu undir núverandi námsmati, sem ljóst er orðið að er ósamanburðarhæft milli skóla, og aðalnámskrá sem missir marks á einu stærsta markmiði sínu. Skýrslan, þar sem litið er til námsárangurs nemenda við útskrift úr framhaldsskólum eftir því hvaða grunnskóla þeir stunduðu nám við, og námsárangri þeirra við útskrift úr tíunda bekk, var birt í fyrradag. Er þar horft til námsárangurs nemenda sem útskrifuðust á skólaárinu 2023-2024 og hann útlistaður og sundurliðaður eftir því úr hvaða grunnskólum nemendurnir útskrifuðust nokkrum árum áður. Námsárangur nemenda úr grunnskóla fylgir þar með. Einkunnirnar ósamanburðarhæfar Þó tölunum sé ætlað að gefa námsárangur til kynna eru þær langt í frá óskeikular eins og bent er á í inngangi skýrslunnar, þar sem skýrt er tekið fram að námsmatið sem skýrslan inniheldur sé ekki samanburðarhæft á milli grunnskóla þar sem próf við lok grunnskóla voru hvorki samræmd né stöðluð. Þó má í einhverjum tilfellum lesa úr tölunum ákveðið ósamræmi milli námsárangurs nemendahópsins úr grunnskóla, einkum í tilfelli Réttarholtsskóla. Jón Pétur Zimsen þingmaður Sjálfstæðisflokksins er einn þeirra þingmanna sem óskuðu eftir upplýsingunum á sínum tíma með það fyrir augum að sjá hvort markmiðum aðalnámskrár grunnskóla sé náð og jafnræði ríki á milli grunnskóla, og svo að skoða hvort niðurstöðurnar rímuðu við niðurstöður PISA-kannana á sviðum íslensku og stærðfræði. Hann lýsir hins vegar vonbrigðum með þær upplýsingar sem skýrslan inniheldur, enda séu þær tölur sem þar birtist í raun og veru marklausar þar sem meira að segja ráðuneytið viðurkenni að ekki ríki samræmi milli einkunnagjafa skólanna. „Samkvæmt aðalnámskrá eiga allir skólar að fara eftir sömu matsviðmiðum við einkunnagjöf þegar þeir útskrifa börn úr tíunda bekk og einkunnagjöfin því að vera samræmd milli skóla,“ segir Jón í samtali við Morgunblaðið. Frétt af mbl.is Skólar standast eftirlit sem ættu ekki að gera það Afhjúpar að það þarf nýja námskrá Sú virðist hins vegar ekki vera raunin ef marka má inngang skýrslunnar, sem leiði það af sér að ein meginforsenda þess að ráðuneytið geti fylgst með gæðum skólastarfs sé brostin. Eitt af stóru markmiðum aðalnámskrár er að vera helsta, og eina, stjórntæki yfirvalda til að tryggja samræmi og samhæfingu skólastarfs og er hún ein meginforsenda þess að ráðuneytið geti gegnt lögbundnu hlutverki sínu að fylgjast með gæðum og framkvæmd skólastarfs. „En skýrslan og orðalagið í niðurstöðum hennar sýna náttúrulega að námskráin er í algjörum ólestri og þeim tilgangi er ekki náð með neinum hætti – hér er ráðuneytið að skrifa klausu sem fellir tilgang námskrárinnar og matsviðmiðanna og afhjúpar í raun þá staðreynd að það þarf nýja námskrá,“ segir hann. „Matskerfi hennar virkar ekki, og þarna stendur svart á hvítu að það er ekki einu sinni hægt að nota það til samanburðar milli skóla.“ Frétt af mbl.is „Síða eftir síðu af bulli og vitleysu“ „En skýrslan og orðalagið í niðurstöðum hennar sýna náttúrulega að námskráin er í algjörum ólestri og þeim tilgangi er ekki náð með neinum hætti – hér er ráðuneytið að skrifa klausu sem fellir tilgang námskrárinnar og matsviðmiðanna og afhjúpar í raun þá staðreynd að það þarf nýja námskrá,“ segir Jón Pétur Zimsen. mbl.is/Hari Skýtur rammskökku við Í skýrslunni segir eftirfarandi: „Það er mikilvægt að halda því til haga að meðaleinkunnir sem birtast í töflu tvö (þ.e. sundurliðun á lokaeinkunnum nemendahópa úr grunnskóla) byggjast ekki á samræmdu námsmati á grunnskólastigi heldur námsmati einstakra skóla og eru þar af leiðandi ekki til þess fallnar að gera samanburð á námsárangri á milli skóla.“ Því skýtur það að mati Jóns rammskökku við að framhaldsskólar eigi að notast við bókstafseinkunnir úr grunnskóla, sem eru sannarlega námsmat einstakra skóla, til þess að meta hvort nemandi hafi tilskilda hæfni til þess að hefja þar nám. „Það er ekkert jafnræði á milli nemenda, og þess vegna eru allar þessar tölur sem birtast í skýrslunni í raun marklausar,“ segir hann. „Þetta er enn einn áfellisdómurinn yfir námskránni og einkunnakerfinu.“ Í töflunni hér að ofan má sjá þær upplýsingar sem tilgreindar eru í skýrslunni að því er varðar árangur nemendahópa stærstu grunnskóla landsins – Garðaskóla, Hagaskóla og Réttarholtsskóla – sem útskrifuðust úr nokkrum af stærstu menntaskólum landsins á skólaárinu 2023-2024 ásamt árangri nemenda Árbæjarskóla og Varmárskóla þar sem hann er tiltækur. Meðaleinkunnir úr grunnskólum sem birtast í skýrslunni byggjast á bókstafseinkunnum í grunnskóla þar sem hæsta einkunn, A, fær tölugildið 4; B+ fær tölugildið 3,75; B fær tölugildið 3; C+ fær tölugildið 2,75; C fær tölugildið 2 og D fær tölugildið 1. Jón Pétur segir það sýna fram á veikleika og ógagnsæi bókstafakerfisins að breyta þurfi bókstöfum í tölustafi við útreikning meðaltals einkunna. Þá megi, þrátt fyrir ómarktækar upplýsingar, staðfesta það sem þekkt hefur verið að framhaldsskólar taki það með í reikninginn við ákvarðanir um innritun að sumir skólar gefi lægri einkunnir í ákveðnum fögum en aðrir; til að mynda gefi Réttarholtsskóli lága íslenskueinkunn sem leiðrétt sé fyrir í inntökuferli Verzlunarskólans. Frétt af mbl.is Óljóst og óáreiðanlegt: „Alveg á floti“ „Við þurfum alvöru samræmt námsmat sem metur framfarir barnanna,“ segir Jón Pétur. mbl.is/Árni Sæberg Hamraði á nauðsyn samræmdu Þá segir Jón Pétur að meðaltal einkunna úr grunnskólum og niðurstaða PISA-kannana síðasta árs standist ekki samanburð og sýni fram á mikið ósamræmi hvað varðar hæfnimat. „Miðað við að samkvæmt PISA nái 40% nemenda ekki grunnfærni í íslensku og 32% ekki grunnfærni í stærðfræði eru þessar meðaltalseinkunnir úr grunnskólunum, sem segja til um að langflestir nemendur nái hæfni upp á C – sem er hærra viðmið en grunnfærni PISA – í algeru ósamræmi við það sem alþjóðlegar kannanir eru að sýna okkur.“ Hann segist ekki bjartsýnn á að samræmt námsmat innan Matsferilsins sem niðurstöður verða birtar úr seinna í mánuðinum muni varpa ljósi á raunverulega stöðu nemenda, enda sé það í rauninni ekki samræmt, en undirstrikar að brýn þörf sé engu að síður á samræmdu námsmati. „Ármann Jakobsson kom inn á þetta á málþinginu um stöðu læsis um daginn og hamraði á því að það þarf samræmt námsmat þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir, ekki bara valin viðmið á prófi innan Matsferilsins þar sem spurningarnar eru eins ár eftir ár,“ segir hann, en mbl.is fjallaði ítarlega í fyrrakvöld um það sem fram fór á málþinginu. „Við þurfum alvöru samræmt námsmat sem metur framfarir barnanna.“ Frétt af mbl.is Enginn mætti frá ríkisstjórninni Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Skólakerfið í vanda Námsgögn fjársvelt í áratugi Borgin styttir opnunartíma: Veldur ákveðnum áhyggjum Brýnt að bregðast við bómullarvæðingu barna Segir góðmennskuna í raun vera grimmd Einkunnirnar ekki til hjá borginni » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Lætur grínista heyra það eftir umdeilt uppistand Hvalfjarðargöng: Lokanir um Hvítasunnuhelgina Væta í kortunum Meiri kólnun á vinnumarkaði en spáð var Námsgögn fjársvelt í áratugi Umræðan Má ESB ekki vita það? Fjáreignir og skattlagning Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Mestu sérhagsmunir í sögunni Bubbi tekur Háskólabíó á leigu í heilan mánuð Bílasalar í sæti lögreglumanns Námsgögn fjársvelt í áratugi Mest lesið Í gær Í vikunni Öllum sagt upp hjá Hilton og Natura Þrefalt hærri tíðni meðal útlendinga „Auðvitað myndi það hjálpa“ Mestu sérhagsmunir í sögunni „Ég rauk á fætur“ Tókst að koma í veg fyrir útbreiðslu eldsins Gagnrýna hvata örorkukerfisins Hildur fundar í kvöld og á morgun Hildur: „Hann lék tveimur skjöldum“ Raskanir á flugferðum Icelandair Enginn mætti frá ríkisstjórninni Andlát: Dr. Guðjón Reykdal Óskarsson Hildur: „Hann lék tveimur skjöldum“ Skatturinn birtir álagningu í dag Bubbi tekur Háskólabíó á leigu í heilan mánuð Íslendingar eyddu yfir milljarði í boli „Mjög margir hringdu í 112“ Hildur boðar til fundar Gullhúðun Skattsins sögð hækka bílverð Meirihlutaviðræðum í Hafnarfirði slitið Beint: Brugðist við kosningunum Blóðugur reikningur á Tenerife Þorgerður: Skýrt hverjum Viðreisn vinni ekki með Enginn mætti frá ríkisstjórninni Myndskeið: Létu höggin dynja og hræktu á manninn Borgin gaf upp vitlausar lokatölur Vann 130 milljónir Réðust á starfsmann skoðunarstöðvar Spáir falli ríkisstjórnarinnar eftir kosningaafhroð Hvaða meirihluta er hægt að mynda í borginni? Nýjast á mbl.is » Lætur grínista heyra það eftir umdeilt uppistand Hvalfjarðargöng: Lokanir um Hvíta