Innlent | mbl | 19.2.2026 | 7:47 Flestir hafa áhyggjur: Snúa aftur til staðprófa Sigurbjörg Jóhannesdóttir og Ásta Bryndís Schram. Ljósmynd/Tryggvi Már Gunnarsson Meirihluti kennara við Háskóla Íslands hefur verulegar áhyggjur af áhrifum gervigreindar á gæði kennslu, námsárangur nemenda og þróun rökhugsunar. Ljóst er að tilkoma tækninnar kallar á endurhugsun á uppbyggingu háskólanáms og ekki síður á framkvæmd námsmats. Þegar er breytinga farið að gæta innan HÍ en eftir margra ára þróun í átt að símmati er staðprófum aftur farið að fjölga og sumir kennarar horfa til nýrra námsmatsverkfæra á borð við munnleg próf. Þetta segja Sigurbjörg Jóhannesdóttir, aðjunkt í upplýsingafræði og verkefnisstjóri ritskimunar og fjarnáms í Kennslumiðstöð Háskóla Íslands, og Ásta Bryndís Schram, dósent og kennslustjóri heilbrigðisvísindasviðs. Almennt jákvæðir Þær hafa undanfarið rannsakað viðhorf kennara við HÍ til notkunar gervigreindar í skólastarfi ásamt Hafsteini Einarssyni, Maríu Kristínu Bjarnadóttur og Bethany L. Rogers. Um er að ræða fyrstu rannsókn sinnar tegundar í háskólum á Íslandi. Aðstandendur munu kynna helstu niðurstöður á málstofu í háskólanum síðar í dag en hún ber yfirskriftina Gervigreind í HÍ: Staða, viðhorf og framtíðarsýn . Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að meirihluti kennara við HÍ hafi almennt jákvætt viðhorf til gervigreindar og telji hana nýtast vel í fræðilegu samhengi. Sigurbjörg og Ásta benda jafnframt á að tæknin sé komin til að vera og að kennarar geri sér grein fyrir því. 54% kennara sem svöruðu könnuninni hafa hins vegar verulegar áhyggjur af áhrifum gervigreindar á gæði kennslu og 60% af áhrifum hennar á námsárangur nemenda. Þá telja 88% kennara að áskoranir séu til staðar þegar kemur að gervigreind og að fara þurfi með gát við notkun hennar innan háskólans. Ásta Bryndís Schram, María Kristín Bjarnadóttir, Sigurbjörg Jóhannesdóttir, Bethany L. Rogers og Hafsteinn Einarsson. Ljósmynd/Tryggvi Már Gunnarsson Gagnrýnin hugsun og rökhugsun veikist Spurðar hvaða áskoranir kennarar upplifi helst nefna Sigurbjörg og Ásta sem dæmi áhrif á rökhugsun nemenda, en 74% kennara hafa áhyggjur af því að gervigreind hafi neikvæð áhrif á gagnrýna hugsun. „Það kemur fram bæði í megindlegu gögnunum og í opnum svörum að ein af megináhyggjum kennara er að þetta muni leiða til þess að gagnrýnin hugsun og rökhugsun veikist, þar sem svo auðvelt er að fá gervigreindina til að aðstoða sig,“ segir Ásta. „Hún er ótrúlega góður aðstoðarmaður, og kennararnir finna það sjálfir, en yngstu nemendur hafa kannski ekki nægilegan fræðilegan þroska og þekkingu fyrir fram til að meta hvort það sem kemur frá gervigreindinni sé raunverulega vandað.“ 91% hafa áhyggjur af óábyrgri notkun Í þessu samhengi benda þær á að 91% kennara hafi áhyggjur af óábyrgri notkun gervigreindar. „Kennarar hafa miklar áhyggjur af því að nemendur geri mistök eða skili verkefnum sem gervigreindin hefur alfarið unnið. Slíkt hefur þegar komið upp og því byggja þessar áhyggjur á reynslu.“ Þá taldi meirihluti kennara hlutdrægni gervigreindar, óvissu um persónuvernd upplýsinga, rangfærslur eða „fleipur“ í svörum hennar og siðferðileg álitamál vera áskoranir. „71–79% kennara eru sammála því að þessi atriði séu áskorun.“ Kennarar skoða ný verkfæri Kallar tilkoma gervigreindar ekki á að uppbygging náms þurfi að einhverju leyti að vera endurhugsuð, sérstaklega þegar kemur að námsmati? „Jú, hún gerir það,“ segir Ásta og Sigurbjörg bætir við: „Algjörlega. Við vorum á þeirri vegferð að minnka vægi prófa og auka símat, en staðbundin próf eru farin að aukast aftur vegna þessa.“ Hún tekur fram að það sé breytilegt eftir námskeiðum hvort nemendur megi nota gervigreind við verkefnavinnu. Þegar það sé ekki heimilt þurfi námsmatið að endurspegla það og tryggja að nemendur geti ekki nýtt sér gervigreind við úrlausn verkefna. „Hvort sem það verður með munnlegum prófum eða verkefnum sem krefjast færni sem gervigreindin ræður ekki við. Það þarf að endurhugsa námsmatið,“ segir Sigurbjörg. „Við höfum fengið beiðnir frá kennurum um leiðbeiningar um hvernig eigi að hanna góð munnleg próf, því margir velta fyrir sér að breyta námsmatsaðferðum í kjölfar þessara breytinga,“ segir Ásta við. Kennarar kalla sjálfir eftir stuðningi Næst á dagskrá, segja Ásta og Sigurbjörg, er að kanna viðhorf og notkun nemenda á gervigreind. „Við vitum að nemendur nýta sér gervigreind í töluverðum mæli, en við þurfum jafnframt að kenna þeim að nota hana á ábyrgan hátt,“ segir Ásta og Sigurbjörg tekur undir: „Það sem kom mér helst á óvart í niðurstöðunum var að kennarar kalla sjálfir eftir stuðningi við að kenna nemendum að nota gervigreind. Mér fannst það mjög jákvætt. Kennarar vilja vinna með nemendum að ábyrgri notkun hennar, en treysta sér kannski ekki fullkomlega til þess enn.“ Flestir hafa áhyggjur: Snúa aftur til staðprófa Fyrrverandi forseti hlaut lífstíðardóm Friðarráð Trumps fundar í fyrsta sinn Frægur danskur kokkur heldur sælkerakvöld í Hagkaup Danir fagna íslensku Frosti Bjartari tímar fram undan Vítahringur skuldsetningar ógnar Félagsbústöðum Fleira áhugavert Pútín, konur og greiðar: Rússatengsl Epsteins Jakobína mætt aftur 70 árum síðar Ragnar Þór deilir ekki áhyggjunum Svartsýni í könnun SI um markaðinn Sjúkraflugvél kemst ekki til Eyja Samfylkingin ekki lengur stærst Ætla að lýsa Eurovision beint úr Efstaleiti Piparúða beitt gegn ungum dreng Tvöföld veikindi hjá því opinbera „Stöðugleikareglan er platregla“ Segist ekki hafa vitað af Bakkakoti Ólafur Ragnar kveðst óttast Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot „Það er sannarlega alltaf von“ Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot Fjórir Íslendingar óskað aðstoðar eða ráðgjafar Vill Kristrúnu fyrir dóm Rúta hafnaði utan vegar og valt: Sjö fluttir á heilsugæslu Fylgdu GPS út í vitleysu án símasambands Ólafur Ragnar kveðst óttast Ísland tekur þátt í fyrsta sinn á þessari öld Samfylkingin ekki lengur stærst Gular viðvaranir vegna norðaustan hríðar Í mótsögn við sjálfa sig: „Nei, bara alls ekki“ Íslendingar hvattir til að huga að heimför Yfirtökuhætta hjá Icelandair? Skuldaði 2,5 milljarða við yfirtökuna Beint: Framsókn kýs nýja forystu Fær rúmar 45 milljónir í vasann Lögreglumaður ákærður: Varðar allt að 3 ára fangelsi Telur skólann vera að bregðast syni sínum Dregur framboð sitt til baka 50 komnir með stöðu sakbornings og von á fleirum Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot Flestir hafa áhyggjur: Snúa aftur til staðprófa Fyrrverandi forseti hlaut lífstíðardóm Friðarráð Trumps fundar í fyrsta sinn Frægur danskur kokkur heldur sælkerakvöld í Hagkaup Danir fagna íslensku Frosti Bjartari tímar fram undan Vítahringur skuldsetningar ógnar Félagsbústöðum Fleira áhugavert Friðarviðræður í Genf: „Hvað vilja þeir?“ Loka fyrir heimsóknir vegna gruns um nóróveiru Veita undanþágur vegna líkbrennslu Jakobína mætt aftur 70 árum síðar Sjúkraflugvél kemst ekki til Eyja Samfylkingin ekki lengur stærst Ætla að lýsa Eurovision beint úr Efstaleiti Piparúða beitt gegn ungum dreng Tvöföld veikindi hjá því opinbera „Stöðugleikareglan er platregla“ Segist ekki hafa vitað af Bakkakoti Ólafur Ragnar kveðst óttast Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot „Það er sannarlega alltaf von“ Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot Fjórir Íslendingar óskað aðstoðar eða ráðgjafar Vill Kristrúnu fyrir dóm Rúta hafnaði utan vegar og valt: Sjö fluttir á heilsugæslu Fylgdu GPS út í vitleysu án símasambands Ólafur Ragnar kveðst óttast Ísland tekur þátt í fyrsta sinn á þessari öld Samfylkingin ekki lengur stærst Gular viðvaranir vegna norðaustan hríðar Í mótsögn við sjálfa sig: „Nei, bara alls ekki“ Íslendingar hvattir til að huga að heimför Yfirtökuhætta hjá Icelandair? Skuldaði 2,5 milljarða við yfirtökuna Beint: Framsókn kýs nýja forystu Fær rúmar 45 milljónir í vasann Lögreglumaður ákærður: Varðar allt að 3 ára fangelsi Telur skólann vera að bregðast syni sínum Dregur framboð sitt til baka 50 komnir með stöðu sakbornings og von á fleirum Ræddu við ökumann og gruna hann um samflot