Mikillar svifryksmengunar hefur gætt á höfuðborgarsvæðinu síðustu daga og hefur hún mælst langt yfir heilsuverndarmörkum. Svifryk er heilsuspillandi og getur það haft neikvæð áhrif á heilsu með því að ýta undir versnandi einkenni ýmissa sjúkdóma. Sérfræðingur í loftmengun hjá Umhverfisstofnun segir rykbindingu í bland við sópun vera áhrifaríkastu ráðstöfunina til að draga úr svifryksmengun hér á landi. Hvað er rykbindiefni? Rykbindiefni er saltlausn sem er leyst upp í vatni og sprautað á götur til þess að halda þeim tökum. Efninu er ætlað að koma í veg fyrir að svifryk fari í loft. Áhrif svifryks eru tímabundin og endast þau yfirleitt í einn til tvo daga. Rykbindingarefni uppurið á landsvísu Þrátt fyrir að Vegagerðin hafi keypt sama vetrarskammt af rykbindiefni og fyrri ár dugðu birgðir þessa vetrar skammt vegna veðurskilyrða undanfarna mánuði og mikillar notkunar nagladekkja sem veldur sliti á götum. „Rykbinding er áhrifaríkust í bland við sópun. Svo getur hjálpað þegar göturnar eru orðnar skítugar að lækka hámarkshraða,” segir Þorsteinn Jóhannsson, sérfræðingur í loftmengun hjá Umhverfisstofnun. „Menn hafa aðeins reynt þetta á hinum Norðurlöndunum en hafa svolítið gefist upp á því af því að ökumenn eru ekki að virða þessar takmarkanir. Ökumenn eru ekki mikið að virða það þannig að það er kannski ekki raunhæft að lækka hámarkshraðann, frekar leggja meiri áherslu á að rykbinda.“ Nagladekk slíta götur mun hraðar en sumardekk Að sögn Þorsteins orsakast svifryksmengun og tilheyrandi eftirspurn eftir rykbindiefni að miklu leyti af sliti á götum og notkun nagladekkja. „Frumorsökin að þessu öllu saman er þetta slit á götum. Bíll á nagladekkjum slítur götu kannski tuttugu til fjörutíu sinnum hraðar en bíll á sumardekkjum. Þannig að þessi 40 prósent bíla sem eru á nöglum núna á höfuðborgarsvæðinu eru meira og minna að sjá um allt slitið. Þeir slíta það miklu meira en öll hin 60% sem ekki eru á nöglum.“ Skuldinni skal ekki skellt á malbikið Þorsteinn segir mikilvægt að árétta að götur slitni vegna notkunar á nagladekkjum en ekki sökum gæða eða tegundar malbiks. „Það hefur verið gagnrýni að íslenska bergið í malbikinu sé lélegt og því slitni göturnar svona mikið en það er í rauninni ekki rétt. Í mörg ár hafa allar malbikunarstöðvar notað norskt granít í malbik. Íslenskt malbik er ekki mikið notað,“ segir Þorsteinn. Hann bætir við að á Íslandi sé oftar frost en á mörgum öðrum stöðum í Skandinavíu og að hver frostsveifla brjóti malbik örlítið niður. Þess vegna orsakist slit á götum á Íslandi bæði af nagladekkjum og af veðráttunni.