Security News

Cybersecurity news aggregator

📰
INFO News Viðskiptablaðið

Læknir segir nýja kerfið fjölga örykjum

Read Full Article →

Oddur Ingi­mars­son, læknir og við­skipta­fræðingur, varar við því í að­sendri grein í Morgun­blaðinu að nýtt hlutaör­orku­kerfi muni að óbreyttu fjölga ör­yrkjum og skapa óæski­lega fjár­hags­lega hvata til að fólk haldist á bótum sam­hliða hluta­starfi. Í nýju kerfi sé gert ráð fyrir að hægt verði að fara á hlutaör­orku ef starfs­geta er metin á bilinu 26–50%. Sam­kvæmt fyrir­komu­laginu fái þeir sem fara á hlutaör­orku 82% af fullum ör­orkulíf­eyri, auk þess sem frí­tekju­mark verði mun hærra en í hefðbundinni ör­orku: 368.200 krónur á mánuði í stað 105.200 króna. Oddur bendir á að hvatar í bóta­kerfinu skipti sköpum: mark­miðið með hlutaör­orku eigi að vera að auðvelda fólki að komast aftur til vinnu og jafn­vel endur­heimta fulla starfs­getu með tímanum. En með núverandi út­færslu sé hætt við að kerfið virki öfugt — að það verð­launi fjár­hags­lega það að vera í hluta­starfi á hlutaör­orku fremur en að vinna fullt starf. Til að sýna áhrifin vísar hann til dæmis í ein­stak­ling sem er með 600 þúsund krónur í laun í fullu starfi en færi á hlutaör­orku og ynni 50% starf. Oddur Ingimarsson læknir og viðskiptafræðingur Í töflu sem fylgir grein hans kemur fram að ráðstöfunar­tekjur hækki við slíka breytingu, og mest hjá þeim sem hafa börn. Ein­stak­lingur án barna geti hækkað ráðstöfunar­tekjur sínar um 18% með því að fara á hlutaör­orku og vinna hálft starf. Einstætt for­eldri með tvö börn geti hækkað ráðstöfunar­tekjur sínar um 42% og giftur ein­stak­lingur með tvö börn um 31%. Oddur segir að þetta jafn­gildi því að fólk geti fengið 85–195 þúsund krónum hærri ráðstöfunar­tekjur á mánuði en ella. Hann dregur síðan upp sviðs­mynd af vinnustað þar sem mikið álag er, veikinda­fjar­vistir tíðar og mönnunar­vandi af þeim sökum. Þar sé stór hópur á um 600 þúsund króna launum. Starfs­maður verði veikur, fari í endur­hæfingu og nái þeim bata að hann geti snúið aftur í 50% starf með 50% hlutaör­orku. Þá geti viðkomandi, sam­kvæmt út­reikningum greinar­höfundar, orðið með hæstu ráðstöfunar­tekjur í hópnum — þótt hann vinni aðeins hálfa vinnu. Oddur spyr hvaða áhrif slíkt geti haft á vinnustaðinn, bæði hvað varðar rétt­lætis­kennd og hvata annarra starfs­manna: hvort þeir muni telja eðli­legt að vera í fullu starfi með lægri ráðstöfunar­tekjur en sá sem er á hlutaör­orku, og hvort það geti ýtt undir að fleiri reyni að komast í sam­bæri­lega stöðu. Í grein sinni tengir Oddur gagn­rýnina einnig við frum­varp sem nú er til um­ræðu, þar sem gert er ráð fyrir að hækkanir ör­orku­bóta verði bundnar við launa­vísitölu og vísitölu neyslu­verðs. Hann segir að slíkt geti leitt til þess að bætur hækki um­fram laun launafólks og þar með styrkist hvatar til að komast á og halda sér á ör­orku. Þó hafi ráðherrar vísað til „kjarag­liðnunar“ sem rökstuðnings fyrir breytingunum, telur Oddur að það eigi ekki við um þann hóp sem kerfið hvetji sér­stak­lega til að vera á hlutaör­orku sam­hliða vinnu. Samþykkt frumvarpsins mun þýða að það verða enn þá meiri fjárhagslegir hvatar til að komast á og haldast á örorku með raunverulegri hættu á því að samtryggingarkerfið verði ósjálfbært síðar meir. Stjórnvöld eru því eindregið hvött til þess að draga frumvarpið til baka

Share this article