Þagnarskylda heilbrigðisstarfsfólks víkur telji það sig hafa forsendur fyrir eða vita að stórfelld líkamsárás eða jafnvel manndráp blasi við sjúklingi verði hann sendur brott af sjúkrahúsi eftir að hafa leitað þangað vegna heimilisofbeldis. Þetta er meðal þess sem segir í grein eftir lögmanninn Gunnar Ármannsson í Læknablaðinu . Hún byggir á lengri grein höfundar sem er í ritrýniferli annars staðar. Gunnar segir sjúklinga verða að geta treyst því að upplýsingar um heilsufar og einkalíf fari ekki lengra. Þagnarskyldan sé því hornsteinn trausts milli sjúklings og heilbrigðisstarfsmanna og að flóknasta staðan sem upp komi sé þegar heilbrigðisstarfsmaður veit eða grunar sterklega að sjúklingur sem hafnar eða bannar fulltingi lögreglu sé beittur ofbeldi. Nýleg heimild í lögum um heilbrigðisstarfsmenn Með breytingu sem gerð var á lögum um heilbrigðisstarfsmenn 2023 var bætt við nýrri og afmarkaðri heimild, þeir þurfi ekki lengur að velta fyrir sér hvort samþykki sjúklings „dugi“ til að afhenda viðkvæmar upplýsingar úr sjúkraskrá til lögreglu. Komi einstaklingur á sjúkrastofnun með áverka eftir líkamsárás sem sé afstaðin og engin augljós hætta á ferðum í framhaldinu gildi þagnarskyldan vilji hann ekki kæra. Þagnarskyldan víki sé rökstudd ástæða til þess að rjúfa hana vegna brýnnar nauðsynjar eða ef lög bjóði annað. Það byggi einnig á ákvæðum hegningarlaga um að hver og einn, þar með taldir heilbrigðisstarfsmenn, skuli gera allt til að afstýra alvarlegu broti. Hálfbróðir Margrétar Höllu Hansdóttur Löf gagnrýndi heilbrigðisstarfsfólk harðlega fyrir að bregðast ekki við þegar grunur tók að kvikna um að hún beitti föður þeirra heimilisofbeldi, sem að lokum leiddi til bana hans. Það hefði verið hægt að koma í veg fyrir þetta. Að starfsfólkið sé bundið vilja fórnarlambsins til þess að kæra eða grípa til aðgerða. Mér finnst það bara ekki halda vatni. Afleiðingin er þessi; hann lætur lífið og mamman stórslösuð. Í þessum tilvikum þegar þú ert með svona aldrað fólk sem er hrætt, það kannski gerir sér ekki grein fyrir því hvaða úrræði standa þeim til boða. Þá á einhver að koma og reyna að aðstoða þetta fólk, ekki senda það aftur heim til kvalara síns. Brýnt að skrá frásögn og áverka rækilega — sönnunargögn framtíðar Gunnar Ármannsson segir brýnt að skrá rækilega áverka og frásögn sjúklings í sjúkraskrá, enda séu það sönnunargögn til framtíðar. Fáist ekki samþykki til að tilkynna árás víkur þagnarskyldan fyrir verndarskyldu telji starfsmaðurinn heilsu eða lífi sjúklings ógnað. Þannig tryggi lögin að þagnarskyldan standi ekki í vegi fyrir því að lögregla fái þau gögn sem hún þarf til að geta veitt raunverulega vernd. Gunnar vitnar til tveggja dóma Mannréttindadómstóls Evrópu þar sem fram kom að yfirvöld, heilbrigðiskerfið þar með talið, megi ekki aðeins treysta á mat þolenda sem oft vanmeti þá hættu sem þeim er búin eða eru þvingaðir til þagnar. Fagleg þekking og reynsla starfsfólks byggi undir sjálfstætt hættumat heilbrigðisstarfsfólks. Starfsmenn geti borið ábyrgð geri þeir ekkert til að afstýra raunverulegri og yfirvofandi lífshættu skjólstæðinga sinna. Jafnframt séu uppfylltar jákvæðar skyldur með skjótu viðbragði, sjálfstæðu áhættumati og viðeigandi ráðstöfunum. Skráning heilbrigðisstarfsfólks sé forsenda þess að matið byggi á fullnægjandi upplýsingum. Án slíkra gagna geti lögregla lítt aðhafst og þolandi þurfi að snúa aftur í óbreyttar aðstæður. Læknisfræðileg lýsing áverka og fagleg skráning á frásögn af atvikum veita lögreglu þann grunn sem þarf til að vísa ofbeldismanninum af heimilinu tafarlaust, setja á hann nálgunarbann og hefja sakamálarannsókn. Löggjafinn mat þessa tengingu milli kerfa nauðsynlega þegar lögunum var breytt 2023 svo rjúfa mætti ofbeldishringinn. „Með þessum lagabreytingum og túlkun þeirra í ljósi mannréttinda er leitast við að tryggja að heilbrigðiskerfið sé ekki þögull áhorfandi að alvarlegu ofbeldi heldur virkur þátttakandi í að tryggja öryggi skjólstæðinga sinna,“ segir Gunnar.