Eldi á laxi í hafinu er meðal þeirra próteinframleiðslutegunda sem hafa eitt lægsta CO₂-fótspor sem völ er á. Náttúrulegt umhverfi Íslands hentar sérstaklega vel fyrir þessa atvinnugrein og enn eru verulegir möguleikar á sjálfbærum vexti. Sterkir straumar í fjörðunum þar sem fiskeldi er leyfilegt undirstrika skilyrðin sem geta stutt slíka þróun. Að ná þessum markmiðum er þó háð pólitískum vilja til að mæta ábyrgri stækkun. Sá vilji ætti að byggjast á traustum vísindalegum rannsóknum sem sýna fram á sjálfbærni frekari vaxtar. Með áætlaðri framleiðslugetu í atvinnulífinu á þessu ári upp á yfir 60 þúsund tonn, samsvarar framleiðsla á laxi á Íslandi meira en 250 milljónum máltíða af hollu, sjálfbæru próteini. Á heimsvísu er mikilvægi atvinnugreinarinnar því óumdeild. Þar sem mannfjöldaspár gera ráð fyrir vexti úr 8,2 milljörðum (2024) yfir í næstum 10.3 milljarða um 2080, og eftirspurn eftir sjálfbærum matvælum eykst, mun hafið gegna lykilhlutverki í að fæða fólk á ábyrgan hátt. Ísland og nærliggjandi hafsvæði eru vel til þess fallin að vera hluti af þessari lausn. Með réttu vaxtarumhverfi getum við stækkað á ábyrgan hátt og skapað langtímaverðmæti með störfum, útflutningstekjum og sterkari strandsamfélögum hér við land. Íslenskur lax á erindi út í heim Íslenskur lax er seldur á heimsmarkaði þar sem hann keppir við önnur framleiðslulönd á laxi og aðrar próteingjafa. Vegna staðsetningar Íslands í Norður-Atlantshafi fer útflutningur fram sjóleiðis og með flugi. Mest af magni er flutt sjóleiðis og aðgengi að höfnum í Norður-Evrópu er gott. Evrópa er stærsti samanlagði markaðurinn fyrir lax og megnið af þeim laxi sem kemur frá Íslandi er seldur þar. Helsta afurðin er fiskur á bilinu 3 til 6 kíló, sem endurspeglar hátt hlutfall vinnsluaðila og smásala sem kjósa stöðugt magn og staðlaðar stærðir. Fiskur yfir 6 kíló er aðallega seldur til Asíu og Norður-Ameríku. Eftirspurn eftir stærri fiski er frekar knúin áfram af stórmörkuðum, þar á meðal fiskmörkuðum, veitingaþjónustu og hótelum. Asía er sú álfa þar sem mest er neytt af sjávarafurðum í heiminum og möguleikinn á aukinni neyslu á laxi er mikill. Útflutningur til Asíu er aðallega með flugi en Norður-Ameríka fær magn bæði sjóleiðis og með flugi. Sjóleiðin til Norður-Ameríku er eina beina sjóleiðin sinnar tegundar á þennan markað og hún gefur Íslandi flutningskostnaðarforskot samanborið við nokkur önnur framleiðslulönd. Bandaríkin eru stærsti einstaki markaður landsins fyrir neyslu á laxi og markaðurinn býður því upp á mikilvæg tækifæri fyrir íslenska framleiðendur. Til sóknar – mikilvægi aukinnar fjárfestingar Rekstrarstarfsemi í íslensku laxeldi byggir á viðurkenndri tækni og viðurkenndum alþjóðlegum stöðlum. Atvinnugreinin hefur einnig sýnt fram á sterka getu til að tileinka sér nýjungar á öllum stigum framleiðsluferlisins, studd af mikilli fjárfestingu í búnaði, innviðum og líffræðilegum umbótum. Á fyrstu árum laxeldis stóð greinin frammi fyrir líffræðilegum áskorunum þegar hún lærði að aðlagast ströngum náttúrulegum aðstæðum Íslands. Með tímanum hafa afköstin þó stöðugt batnað og þessum áskorunum hefur verið mætt með aukinni þekkingu, sterkari stjórnunaraðferðum og markvissum mótvægisaðgerðum, t.d. notkun leysigeisla til að stjórna laxalús, innleiðingu nýrra og áhrifaríkari bóluefna og stöðugum umbótum með tilliti til heilsu og velferð fiska. Þar af leiðandi sjáum við fram á bjartari framtíð fyrir íslenska laxaiðnaðinn, með miklum möguleikum á sjálfbærum vexti, aukinni eftirspurn eftir hágæða vöru frá Íslandi og batnandi líffræðilegum grunni sem styður langtímaþróun í atvinnugreininni. Höfundur er forstjóri Arnarlax.