Í Þetta helst í dag er sjónum beint að ört vaxandi gagnaversiðnaði hér á landi. Á föstudaginn var fjallað um söluna á íslenska gagnaversfyrirtækinu atNorth, sem selt var fyrir um 485 milljarða króna um síðustu mánaðamót. Verðmæti fyrirtækisins hafði tífaldast á fjórum árum. Tekjur aukast og störfum fjölgar verulega í gagnaversiðnaði hér á landi. Formaður Samtaka gagnavera segir stjórnvöld þurfa að marka skýra stefnu um atvinnugreinina. Í drögum forsætisráðuneytisins að atvinnustefnu Íslands til 2035 er nokkur áhersla lögð á gagnaverin. Þar segir að leggja eigi áherslu á mikil vaxtartækifæri í gagnaversiðnaði, sem falli vel að markmiðum atvinnustefnunnar um aukinn og fjölbreyttari útflutning sem byggist á atvinnugreinum með mikla framleiðni. Í stefnunni er nefnt að alþjóðleg eftirspurn eftir þjónustu gagnavera aukist hratt, einkum vegna aukinnar notkunar gervigreindar. Ísland sé í sterkri stöðu til að raungera tækifæri í gagnaversiðnaði, meðal annars í ljósi samkeppnishæfni íslenskrar raforku og hagfelldra veðuraðstæðna fyrir kælingu. „Almennt eru aðstæður hér frábærar. Það vill þannig til að umhverfið varðandi hitastig er þess eðlis að sumrin okkar eru frekar köld en á sama tíma eru veturnir mildir þannig að þetta er frekar jafnt hitastig í gegnum árið og þetta þýðir í rauninni að hér er hægt að kæla á hagkvæmari og umhverfisvænni máta en á flestum öðrum stöðum í heiminum,“ segir Björn Brynjúlfsson, forstjóri Borealis Data Center og formaður Samtaka gagnavera. „Fyrir vikið eru gagnaverin samkeppnishæf að því leytinu til þó að það komi aðrar áskoranir við það að vera eyja í miðju Atlantshafi varðandi kostnað. Þá er þessi punktur mjög sterkur og þegar þú tekur umhverfisþáttinn líka þá spilar hann mjög stórt hlutverk. Svo myndi ég segja líka að aðgengi að endurnýjanlegri orku sem er mjög áreiðanleg skipti sköpum,“ bætir hann við. Hvernig er lagalegt umhverfi og viðmót ráðamanna gagnvart gagnaversiðnaðinum? „Ég myndi segja að geirinn mæti núna meiri skilningi. Við höfum verið að koma inn sem nýr geiri og þetta er geiri sem fólk þarf að læra inn á og skilja hvernig virkar. Almennt séð þá líta hlutirnir bjartar út núna inn í framtíðina fyrir okkur varðandi ýmis mál,“ segir Björn. „Ég myndi þó segja að Norðurlöndin hin hafa kannski verið framar í því að marka skýra stefnu hvernig gagnaver eigi að byggjast inn í flóruna af iðnaði. Noregur til dæmis fer af stað fyrir nokkrum árum og tekur saman skýrslur um það hver staðan er og markar sér skýra stefnu varðandi framhaldið. Hin Norðurlöndin hafa gert þetta líka. Þannig að það eru svona ákveðin atriði sem við gætum gert betur í.“ Fjárfest fyrir fjörutíu milljarða Á Íslandi starfa nú þrjú alþjóðleg gagnaver. Verne Global sem rekur gagnaver á Ásbrú í Reykjanesbæ, Borealis Data Center sem rekur gagnaver á Blönduósi, í Reykjavík og á Fitjum í Reykjanesbæ, og atNorth sem starfar í Keflavík, Reykjavík og á Akureyri. Í greiningu Íslandsbanka sem birt var í síðustu viku var komið inn á umsvif gagnaverageirans og nefnt að útflutningstekjur af fjarskipta-, tölvu- og upplýsingaþjónustu hafi verið nærri tvöfalt meiri á lokafjórðungi síðasta árs en á sama tíma ári fyrr. Þann vöxt megi að mestu rekja til vaxtar í starfsemi gagnavera. Heildarútflutningstekjur af þessari starfsemi hafi numið 110 milljörðum króna á síðasta ári og aukist um 50 prósent frá árinu 2024. „Þetta eru mjög vaxandi upphæðir myndi ég segja fyrir Ísland. Það sem mér persónulega finnst mjög áhugavert við þetta er að ef þú horfir í gjaldeyristekjurnar út frá orkueiningu, það er að segja orkuna sem þú þarft til að veita þjónustuna, þá er þetta gríðarlega jákvætt. Þetta eru háar tölur sem að skila sér í enda þjónustunnar sem er send úr landi stafrænt,“ segir Björn. „Geirinn var í svona umbreytingum 2024 en á því ári var verið að fjárfesta fyrir vel yfir 40 milljarða og gjaldeyristekjurnar voru vel yfir 20 milljarðar á því ári. Í fyrra eru tölurnar hærri og ég bíð spenntur sjálfur eftir að fá í rauninni uppgjör á geiranum fyrir 2025 öllum hérna heima til að sjá þær tölur. Hann hefur verið í vexti og mun vaxa áfram hvað þetta varðar,“ segir hann. Rúmlega tvöfalt fleiri störf á þremur árum Samkvæmt ársskýrslu Samtaka gagnavera störfuðu 120 manns hjá íslensku gagnaverunum í lok árs 2024, sem eru nýjustu tölur sem hafa verið teknar saman um heildarfjölda, 110 árið 2023 og 85 árið 2022. Enn er verið að taka saman tölfræði um fjölda starfsfólks á síðasta ári en Björn telur að þeir séu nú um 200. En er endilega sjálfgefið að þessi vel launuðu störf sem verða til hjá alþjóðlegum gagnaversfyrirtækjum verði unnin þar sem gagnaverin eru, frekar en frá höfuðstöðvum í öðru landi? „Fyrir okkur sem fyrirtæki þá eru störfin sem við erum að skapa þess eðlis að þau þurfa að vera á staðnum. Við þurfum að vera að sinna innviðunum og viðhalda þeim. Við þurfum að hjálpa viðskiptavinum okkar að reka tölvukerfin sem eru orðin stór, kælikerfin og allt slíkt þannig að við munum alltaf vera með okkar starfsfólk á hverjum stað og þurfum talsvert af fólki í það,“ segir Björn. „Við erum að sjá líka þegar kúnnarnir eru komnir í þessa ríkari þjónustur þá er fleira fólk hjá þeim þannig að við erum til dæmis núna að fara í verkefni hjá okkur á Blönduósi að stækka skrifstofur og þjónusturými til að geta tekið á móti fleira fólki frá okkar viðskiptavinum þannig að geirinn er þess eðlis að þú þarft alltaf fólk nálægt búnaðinum.“ Nýta þrjú prósent af raforkuvinnslu hérlendis Í úttekt á vef Landsvirkjunar kemur fram að gagnaversiðnaðurinn sé sá orkuháði iðnaður sem vex einna örast í heiminum – því ekkert okkar noti minna af gögnum í dag en í gær. Tinna Traustadóttir er framkvæmdastjóri sölu og þjónustu hjá Landsvirkjun og hefur áður bent á að sérfræðingar telji að umsvif gagnavera muni tvö- eða þrefaldast fyrir lok áratugarins og að aukin orkuþörf þeirra vegna gervigreindar á heimsvísu verði þá á við 25-falda framleiðslugetu íslenska raforkukerfisins. Tinna segir að gagnaverin nýti núna um þrjú prósent af allri raforkuvinnslu hérlendis. „Síðan þekkjum við svona hvernig gagnaversiðnaðurinn á heimsvísu er að þróast. Þetta er geysimikið uppbyggingarskeið sem er drifið áfram af þessari gervigreindarbyltingu,“ segir hún. Nánar er rætt um þessi mál í Þetta helst í dag. Þar er rætt við Björn Brynjúlfsson, forstjóra Borealis Data Center og formann Samtaka gagnavera, og Tinnu Traustadóttur, framkvæmdastjóra sölu og þjónustu hjá Landsvirkjun.