Undanfarin ár hafa fjártækni og gervigreind umbreytt fjármálaþjónustu víða um heim. Sjálfvirkar lausnir leysa oftar af hólmi verk sem áður útheimtu aðkomu starfsfólks og gátu verið bæði tímafrek og kostnaðarsöm. Í þessari þróun skapast einstakt tækifæri fyrir lítil, tæknivædd hagkerfi með sterka innviði og gott aðgengi að vel menntuðu starfsfólki. Ísland er eitt þeirra. Ef Ísland ætlar að standa undir auknum kröfum um opinbera þjónustu, bætt lífskjör og fjárfestingu næsta áratuginn verður hagvöxtur að byggja í auknum mæli á þekkingu, tækni og skilvirkni. Fjármálaþjónusta gegnir þar lykilhlutverki. Ekki eingöngu sem sjálfstæður vaxtarbroddur heldur sem grunninnviður sem styður við allt efnahagslífið. Öflugt fjármálakerfi er forsenda hagvaxtar Öflugt og sterkt fjármálakerfi er forsenda hagvaxtar. Aðgangur að fjármagni á samkeppnishæfum kjörum, skilvirk greiðslumiðlun og traust áhættumat eru lykilþættir í fjárfestingum fyrirtækja og verðmætasköpun. Fjártækni og gervigreind bjóða upp á raunhæfar leiðir til að bæta og efla þessa þætti. Aukin sjálfvirkni og betri nýting gagna geta lækkað rekstrarkostnað, hraðað afgreiðslu lánaákvarðana, dregið úr útlánatöpum og eflt samkeppni. Slík þróun hefur bein áhrif á heimili og fyrirtæki í formi betri kjara og minni kostnaðar. Þetta er sérstaklega mikilvægt í litlu hagkerfi þar sem fastur kostnaður vegur þungt og stærðarhagkvæmni er takmörkuð. Með fjártækni er unnt að minnka byrðar þessara þátta og færa þjónustuna nær alþjóðlegum viðmiðum. Gervigreind sem hagræðing, ekki ógn Í umræðunni um gervigreind hallar oft á dramatík. Staðreyndin er sú að með markvissri innleiðingu gervigreindar í fjármálaþjónustu samtímans ætti að vera hægt að taka betri ákvarðanir með lægri tilkostnaði og á skemmri tíma. Gervigreindarlíkön geta gert lánshæfismat nákvæmara, styrkt varnir gegn svikum og einfaldað regluvörslu, sem annars er bæði tímafrek og kostnaðarsöm. Reglu- og eftirlitskröfur eru síst minni hér á landi en í stærri ríkjum, en kostnaðarbyrði regluverks og eftirlits vegur hlutfallslega þyngra. Lausnir sem byggja á gervigreind og sjálfvirkni geta því verið ein áhrifaríkasta leiðin til að halda kostnaði niðri, án þess að slakað sé á kröfum um öryggi og gagnsæi. Þannig mætti bæta samkeppnishæfni landsins. Þá má einnig horfa til persónubundinnar fjármálaþjónustu. Stafræn ráðgjöf og sjálfvirkar sparnaðar- og fjárfestingarlausnir geta aukið fjármálalæsi og styrkt fjárhagsstöðu heimila til lengri tíma. Slíkt getur haft mikil áhrif á lífskjör almennings í landinu. Forgangsröðun verkefna er mikilvæg Ef ætlunin er að Ísland standist löndum sem við berum okkur saman við snúning, í framþróun á sviði fjártækni og við innleiðingu gervigreindar í fjármálaþjónustu þarf skýra stefnu og samkomulag um forgangsröðun á þessu sviði. Forgangsröðun og fjárfesting í innviðum gegna lykilhlutverki þegar kemur að því að móta framtíðarsýn. Ef markmiðið er að auka framleiðni og lækka kostnað í hagkerfinu þarf að setja skýr verkefni í forgang þar sem tækni skilar mælanlegri skilvirkni, bæði þegar kemur að tíma og peningum. Gott dæmi um verkefni sem mikilvægt er að komist á hér á landi sem fyrst er setning löggjafar um rafrænar skuldaviðurkenningar. Umtalsverð skilvirkni yrði fólgin í því og löngu tímabært að nauðsynlegar breytingar séu gerðar á löggjöf svo einfalda megi ferlið við lántöku og þinglýsingu skjala, frá upphafi til enda. Flest þau sem keypt hafa fasteign hér á landi þekkja ferlið sem getur tekið marga daga frá upphaflegri umsókn um húsnæðislán þar til kemur að útgreiðslu þess, ekki síst vegna formkrafna laga um afhendingu frumskjala á pappírsformi til sýslumanns. Þegar rafrænar skuldaviðurkenningar verða að veruleika má stytta heildarferlið niður í 1-3 daga. Slíkt leiðir ekki eingöngu til aukinnar skilvirkni fyrir fjármálakerfið og viðskiptavini, heldur minnkar það handavinnu, bílferðir með frumrit milli staða og álag á stjórnsýslu en eykur á sama tíma fyrirsjáanleika fyrir heimili, fyrirtæki og fjármálakerfið. Innviðafjárfesting af þessu tagi skilar sér því beint í bættum lífskjörum með tímasparnaði, minni óvissu og skilvirkara flæði fjármagns. Ísland stendur á mörgum sviðum framarlega þegar kemur að bæði stafrænni fjármálaþjónustu og stafrænni stjórnsýslu. Með einföldum hætti mætti gera enn betur. Skattastefna sem vinnur gegn markmiðum Í þessu samhengi er ástæða til að staldra við áform stjórnvalda um hækkun skatta á fjármálafyrirtæki. Tíðindin komu mjög á óvart og erfitt að sjá hvernig hægt er að réttlæta enn hærri skatta á fjármálafyrirtæki hér á landi. Bankar á Íslandi greiða þegar hærri skatta en bankar í þeim ríkjum sem við berum okkur gjarnan saman við og greiða þegar margvíslega sértæka skatta sem ekki leggjast á aðrar atvinnugreinar. Samkeppni á innlendum bankamarkaði er mikil og stöðug. Það er þó ekki eina samkeppnin sem íslenskir bankar standa frammi fyrir. Ekki má gleyma harðri samkeppni þeirri við erlenda banka um útlán til fyrirtækja hér á landi. Með auknum álögum á íslenska banka minnkar samkeppnishæfni þeirra á því sviði og þar með samkeppnishæfni landsins í heild. Aukin óvissa um opinberar álögur og umfang þeirra er líkleg til að draga úr svigrúmi til fjárfestinga þegar kemur að innleiðingu nýrrar tækni og getur þannig hægt á þróun á einni mikilvægust undirstöðugrein hagkerfisins. Áform um aukna skattheimta og skortur á fyrirsjáanleika í stefnu stjórnvalda þegar kemur að skattlagningu veldur óvissu sem getur verið dýru verði keypt. Óvissa um útfærslu og framkvæmd skattbreytinga getur þannig haft bein áhrif á mat á áhættu í fjármálakerfinu í heild. Slík óvissa er einn af þeim þáttum sem alþjóðleg matsfyrirtæki horfa til við mat á lánshæfi bankanna og íslenska ríkisins. Tækifæri sem skiptir máli Ísland stendur frammi fyrir því eftirsóknarverða tækifæri að geta nýtt innlenda nýsköpun og þann drifkraft sem býr í íslensku samfélagi til að efla fjártækni og gervigreind markvisst til að auka gæði og lækka kostnað í fjármálaþjónustu. Slíkt hefði í för með sér jákvæð áhrif á hagvöxt og lífskjör almennt. Til að svo megi verða þarf skýra stefnu og samhent átak, stöðugt regluumhverfi og skattkerfi sem styður við fjárfestingar í tækni fremur en að draga úr þeim. Fjártækni og innleiðing gervigreindar eru ekki töfralausnir, en í þeim felast skýr tækifæri sem Ísland getur nýtt til að styrkja samkeppnishæfni fjármálakerfisins og undirstöður hagkerfisins næsta áratuginn. Höfundur er bankastjóri Íslandsbanka og formaður SFF. Greinin birtist í sérblaði Viðskiptablaðsins um SFF daginn .