Innlent | Morgunblaðið | 11.3.2026 | 10:15 Skýrt umboð skiptir máli Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra er spennt fyrir aðild Íslands að Evrópusambandinu og vill bera framhaldið undir þjóðina. mbl.is/Eyþór Andrea Sigurðardóttir [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Ísland og ESB Tæki ekki langan tíma að ljúka viðræðum Ósamstiga um nægan meirihluta Hitnaði í kolunum vegna meintra MAGA-tengsla Heiða Kristín ráðleggur Þorgerði fram að atkvæðagreiðslu Segir ríkisstjórnina ekki hafa brotið þingsköp » Fleiri tengdar fréttir Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra vildi ekki svara því hvort hún væri tilbúin að hefja viðræður um aðild að Evrópusambandinu byggt á naumum meirihluta í þjóðaratkvæðagreiðslu. Hún vildi heldur ekki staðfesta eða hrekja það að viðræðurnar fælu í sér aðlögunar- og innleiðingarskref áður en samningur um aðild yrði borinn undir þjóðina. Þá segist hún ekki geta svarað fyrir það að erlendir fjölmiðlar sögðu frá dagsetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar áður en íslenska þjóðin var upplýst um hana. Kristrún ræddi við blaðamann Morgunblaðsins að loknum ríkisstjórnarfundi í gær. Þarf þjóðin ekki greinarbetri upplýsingar um fyrirætlanir stjórnvalda áður en hún getur kosið um málið, þar á meðal hvort haldið verði fast við fyrri skilyrði af hálfu Íslands eða ný sett? „Fyrir það fyrsta þá mun þjóðin endanlega kveða upp úr um það hvað henni finnst um slíkan samning. Ég hygg að ef við endum á því að fara í þessa vegferð þá verði mikið um þetta rætt á samningstímanum og þegar samningurinn liggur fyrir. Þjóðin mun alltaf hafa lokaorðið hvað það varðar. Ég hef verið skýr á því að ef við förum í þessar aðildarviðræður, sem við erum að biðja um umboð fyrir, þá munu ákveðin grundvallarprinsipp vera leiðarljós og til þeirra er vitnað í greinargerðinni. Þetta snýr auðvitað bara að þessum sértæku lifnaðarháttum okkar hér á Íslandi, auðlindum og fleira þess háttar. Síðan þarf að útlista með hvaða hætti þessum prinsippum verður náð. Aðalmálið er hvort þjóðin vilji vita meira eða ekki. Um það snýst þetta.“ En fela viðræðurnar ekki í sér meira en bara að teikna upp samning? Eru ekki tekin einhver skref, innleiðingarskref og aðlögunarskref, í regluumhverfi hér á landi samhliða viðræðum? „Allt þetta verður að lokum borið undir þjóðina, það er enginn að fara einhliða í aðildarviðræður. Samningsmarkmiðin munu verða útlistuð í smáatriðum ef það er áhugi á því að vita meira. Prinsippin okkar hafa verið skýr hvað þetta varðar. En ég ætla ekkert að skorast undan því að ég veit vel að þessi atkvæðagreiðsla mun snúast um traust. Treystir þjóðin leiðtogum þessarar ríkisstjórnar til þess að sinna þessu ferli af heilindum? Ég veit að af því að þetta er tilfinningamál þá mun það skipta máli hvort fólk treystir þeim sem leiða þessar viðræður, bæði stjórnmálamönnum og þeim sem verða fengnir til verksins, til þess að gera vel í þessu máli. Í lok dags mun það alltaf liggja fyrir þjóðinni. Við ætlum ekki að láta umræðu um þessa þjóðaratkvæðagreiðslu snúast um það hvort fólk vilji fara inn í Evrópusambandið því staðreyndin er sú að fólk veit ekki hvað það þýðir fyrir Ísland að ganga inn í Evrópusambandið og þeir sem halda því fram fyrir fram eru ekki að segja rétt frá að mínu mati. Við höfum aldrei séð endanlegan samning. Ég myndi ekki treysta mér til að fullyrða um þetta sjálf.“ En veit þjóðin hvað felst í því að segja já, hvort það sé raunverulega verið að taka einhver aðlögunarskref samhliða viðræðum? „Ísland gengur ekki inn í Evrópusambandið eftir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu. Ísland gengur ekki inn í Evrópusambandið fyrr en að undangengnum tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum. Það eru þær upplýsingar sem lesendur Morgunblaðsins þurfa.“ En hefst aðlögunin ekki um leið og viðræðurnar fara af stað? „Ég ætla ekki að fara út í smáatriði hvað þetta varðar. Þú veist vel hvað ég er að reyna að segja. Þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um að vita meira. Það veit enginn hver endanlegur samningur verður og það eru upplýsingar sem þjóðin þarf að vera með.“ Gefur ekki upp prósentu Segjum sem svo að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu verði þannig að mjög naumur meirihluti, t.d. 51%, segi já. Er það nóg til að hefja viðræður eða þarft þú meira afgerandi umboð en það? „Ég ætla ekki að vera að lýsa því yfir núna nákvæmlega hvaða prósenta skiptir máli. Ég held að það átti sig allir á því að sama hvaða verkefni þú tekur þér fyrir hendur þá skiptir máli að fá skýrt umboð. Það væri auðvitað ákjósanlegra að það væru fleiri en færri sem myndu veita það umboð. Í dag er það þannig að þjóðaratkvæðagreiðslur fara já eða nei. Í grunninn er þetta ráðgefandi atkvæðagreiðsla en við höfum samt alltaf sagt að við munum fylgja niðurstöðu þessarar atkvæðagreiðslu, sama hvort það sé já eða nei.“ Þannig að 51% er nógu sterkt umboð? „Ég ætla ekki að láta út úr mér einhverja sérstaka prósentu. Við erum á upphafsmetrum þessa ferlis. Ég vek athygli á því að það eru sex mánuðir í atkvæðagreiðsluna. Það getur margt gerst í millitíðinni og ég efast ekki um að við munum taka mörg samtöl og samræður um smáatriði hvað atkvæðagreiðsluna varðar.“ Svarar ekki fyrir leka í Brussel Orðaskipti þín við ráðamenn í Brussel hafa komið til tals. Þarf ekki að upplýsa nákvæmlega hvað hefur farið á milli þar, hvað hafi verið gefið í skyn og hverju lofað? „Það hafa verið haldnir blaðamannafundir, nú síðast var ég í Varsjá þar sem Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, leiðtogi eins stærsta Evrópusambandsríkisins og fyrrum mjög háttsettur maður innan Evrópusambandsins, talaði mjög opinskátt um sína skoðun á hvaða staða gæti skapast fyrir Ísland í aðildarviðræðum. Þessi sjónarmið eru á borðinu. Stækkunarstjórann sá ég nú bara í viðtölum samdægurs, ætli það hafi ekki verið á föstudaginn, tala um að enginn einn samningur hefði verið eins og annar. Þetta eru viðhorf sem hafa komið opinberlega fram og samtöl mín við einstaka leiðtoga eða forsvarsmenn ESB eru algjörlega í takt við það sem hefur verið sagt opinberlega og það er ekkert meira þar á bak við.“ Er ekki óheppilegt að fyrst sé fjallað um dagsetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar í erlendum fjölmiðlum, haft eftir heimildarmönnum í Brussel, áður en íslenska þjóðin er upplýst? „Ég get bara ekki svarað fyrir þetta, ég veit ekki hvaðan þær upplýsingar komu. Ákvörðun um þessa dagsetningu lá ekkert fyrir fyrr en bara nokkrum dögum áður en þetta var samþykkt í ríkisstjórn Íslands. Það var verið að vinna með alls konar dagsetningar og velta mörgum tímalínum fyrir sér. Endanleg ákvörðun var ekki tekin fyrr en þessa daga í aðdraganda ríkisstjórnarfundarins.“ Þannig að þetta var bara gott gisk? „Ég get ekki svarað fyrir þetta.“ Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Ísland og ESB Tæki ekki langan tíma að ljúka viðræðum Ósamstiga um nægan meirihluta Hitnaði í kolunum vegna meintra MAGA-tengsla Heiða Kristín ráðleggur Þorgerði fram að atkvæðagreiðslu Segir ríkisstjórnina ekki hafa brotið þingsköp » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Brad Pitt keypti hús eldri manns Skýrt umboð skiptir máli Arna nítjánda eftir vandræði Íbúafjöldi í Vogum orðinn tvö þúsund Forréttindi að taka þátt í þessari keppni Umræðan Minnkandi svigrúm sérlausna í stækkunarferli ESB Aðild að ESB – hver ákveður nýtingu fiskistofna? Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert „Mega hlutir ekki vera krefjandi lengur?“ Skólastjórinn hættir alfarið Ósamstiga um nægan meirihluta Vilja aukið samstarf í varnarmálum Mest lesið Í gær Í vikunni Ósamstiga um nægan meirihluta Stúlkan er fundin Lögreglan leitar að 14 ára stelpu Snarræði afstýrði stórslysi: „Alvarlegt flugatvik“ Tvær ungar konur fengu sjö milljónir í vasann Kreppir að á tónleikamarkaði Hikar við að leggja fyrir sama heimanám og áður Opnað eftir 700 daga: „Það er uppsafnaður vandi“ Hækkandi verð á áburði vegna stríðs Óþægilegur grunur Snorra Mássonar Kort: Hætturnar víða við Kringluna og Smáralind Snarræði afstýrði stórslysi: „Alvarlegt flugatvik“ Óþægilegur grunur Snorra Mássonar Ósáttur við ummæli ráðherra Lögreglan leitar að 14 ára stelpu Varla hægt að leggja Arnald fyrir í 10. bekk Skólastjórinn hættir alfarið Íslandsferðin átti að vera síðasta samverustundin Drumbarnir frá NATO Tvær ungar konur fengu sjö milljónir í vasann Ökumaður snjómoksturstækis handtekinn Kort: Hætturnar víða við Kringluna og Smáralind Snarræði afstýrði stórslysi: „Alvarlegt flugatvik“ Svikahrappar náðu milljarði Koma bara ef þeir fá læknishjálp Alltof margir fengið rangar rukkanir Hávær þruma glumdi yfir höfuðborginni Vænir Ölmu Möller um lygar Andlát: Árni Árnason Andlát: Özur Lárusson Nýjast á mbl.is » Brad Pitt keypti hús eldri manns Skýrt umboð skiptir máli Arna nítjánda eftir vandræði Íbúafjöldi í Vogum orðinn tvö þúsund Forréttindi að taka þátt í þessari keppni Umræðan Minnkandi svigrúm sérlausna í stækkunarferli ESB Aðild að ESB – hver ákveður nýtingu fiskistofna? Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Kreppir að á tónleikamarkaði Gátu ekki rökstutt þörf á gæsluvarðhaldi Segir ríkisstjórnina ekki hafa brotið þingsköp Telja sig vita orsök stórbrunans Mest lesið Í gær Í vikunni Ósamstiga um nægan meirihluta Stúlkan er fundin Lögreglan leitar að 14 ára stelpu Snarræði afstýrði stórslysi: „Alvarlegt flugatvik“ Tvær ungar konu