Í þarsíðustu viku staðfesti Landsréttur fyrsta dóminn á Íslandi í milliverðlagningarmáli. Í megindráttum má segja að niðurstaðan sé að minnsta kosti að hluta til skiljanleg, skjölun var ófullnægjandi og aðferð félagsins við milliverðlagningu ekki studd með fullnægjandi gögnum. En á einum grundvallarþætti hallar verulega á rétta niðurstöðu: stoðin sem endurákvörðun Skattsins byggði á. Verður að byggja á traustum grunni Endurákvörðun á að byggja á traustum og lögmætum gögnum og rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar. Þegar Skatturinn byggir endurákvörðun á samanburðargreiningu í milliverðlagningu verður sú greining að vera málefnaleg, studd fullnægjandi og sannreynanlegum gögnum og samræmast þeim kröfum sem skattyfirvöld sjálf gera til skattaðila. Áætlunar- og matsheimildir gefa Skattinum svigrúm til að meta og leiðrétta, en þær heimila ekki að byggt sé á ómarktækri eða áður hafnaðri greiningu. Byggt á gagnslausri greiningu Skatturinn hafði bent á alvarlega annmarka hvað varðaði samanburðargreiningu og skjölun félagsins. En þegar kom að endurákvörðuninni sjálfri var hún reist á samanburðargreiningu félagsins sem skattyfirvöld höfðu þegar lýst sem ónothæfri. Þetta höfðu skattyfirvöld um greininguna að segja í héraðsdóminum: greiningin tók ekki mið af sambærilegum viðskiptum, fjallaði ekki um sams konar afurðir eða markaði, byggði á framlegðarbili (4,8%–93,8%) sem var ónothæft sem viðmið, og „lagði ekki grundvöll að neinum marktækum samanburði“. Þrátt fyrir þessar afdráttarlausu athugasemdir, og þrátt fyrir að greiningin væri hvorki talin sanna armslengdarverð né talin marktæk, var endurákvörðun ríkisskattstjóra reist á þessari sömu greiningu. Þar verður röksemdafærslan ósamkvæm sjálfri sér. Landsréttur svarar ekki lykilspurningunni Það sem vekur sérstaka athygli er að Landsréttur fjallar ekki um þá grundvallarspurningu hvort skattyfirvöld hafi, eftir að hafa hafnað greiningu félagsins, byggt eigin leiðréttingu á fullnægjandi og áreiðanlegum samanburðargögnum. Samkvæmt OECD Transfer Pricing Guidelines (kafli III) verður armslengdarleiðrétting að hvíla á „reliable comparables“ og efnahagslega viðeigandi greiningu. Dómurinn fjallar ekki um ekki hvort skattyfirvöld hafi uppfyllt þá kröfu með því að afla frekari gagna áður en það kom til endurákvörðunar. Þótt ákveðin sönnunarbyrði hvíli á skattaðila leysir það skattyfirvöld ekki undan þeirri kröfu að endurákvörðun sé reist á málefnalegum og faglega vönduðum forsendum. Endurákvörðun verður ekki byggð á greiningu sem stjórnvöld hafa sjálf talið ómarktæka, án þess að leggja fram traustan samanburðargrundvöll í hennar stað. Hver er staðan gagnvart OECD? OECD‑leiðbeiningarnar í milliverðlagningu eru alþjóðlegar leikreglur sem Ísland hefur samþykkt ásamt fjöldar annarra ríkja. Ef dómstólar og stjórnvöld víkja frá þeim efnisreglum án fullnægjandi rökstuðnings varpar það rýrð á fyrirsjáanleika íslensks viðskiptaumhverfis, eykur áhættu í alþjóðlegum­ viðskiptum og dregur úr trausti á því að leiðréttingar byggist á armslengdarverði. Skortur á sönnun af hálfu skattaðila veitir skattyfirvöldum ekki heimild til að „fylla í eyðurnar“ eftir eigin geðþótta; endurákvörðun verður að styðjast við raunhæf viðmið og sannreynd gögn. Skortur á þekkingu á milliverðlagningu Málið opinberar einnig kerfisbundinn skort á sérfræðiþekkingu á milliverðlagningu. Í báðum dómstigum sat löggiltur endurskoðandi meðal dómara. Þó endurskoðendur hafi mikilvæga sérþekkingu á reikningsskilum er milliverðlagning sérstakt og sérhæft svið sem byggir á annarri aðferðafræði og viðmiðum. Milliverðlagning snýst um alþjóðleg viðmið, samanburðargögn, efnahagslegt innihald viðskipta og OECD‑leiðbeiningar. Milliverðlagning er ekki hluti af hefðbundnu endurskoðunarstarfi, og því er rangt að gera ráð fyrir að endurskoðendur séu sérfræðingar í milliverðlagningu. Ef sérfræðingur í milliverðlagningu hefði setið í dómi er afar líklegt að niðurstaðan hefði orðið önnur. Dómurinn markar tímamót Dómur Landsréttar staðfestir héraðsdóminn, en á grundvelli sem reynist veikburða. Miðað við málavexti dómsins er það óumdeilt að félagið uppfyllti ekki skjölunarskyldu sína og að skattyfirvöld hafi haft heimild til að leiðrétta viðskiptin. Sú heimild breytir þó ekki þeirri grundvallarkröfu að endurákvörðun verður að byggja á traustum og málefnalegum gögnum. Þegar hún er reist á samanburðargreiningu sem stjórnvöld hafa sjálf talið ómarktæka verður niðurstaðan veik í grunninn og dregur úr réttaöryggi og fyrirsjáanleika. Ríkið verður líka að standast sömu gæðakröfur og það gerir til skattaðila. Höfundur er lögfræðingur hjá KPMG Law ehf.