Tveir ný­fallnir dómar í málum Rio Tin­to á Ís­landi gegn ríkinu styrkja þá veg­ferð Skattsins í milli­verðlagningar­málum sem virðist í and­stöðu við leiðbeiningar­reglur OECD. Dómarnir stað­festa að þegar skjölun skattaðila bregðist geti skatt­yfir­völd hafnað frádrætti vegna þjónustu milli tengdra aðila án þess að af­marka með skýrum og sann­reynan­legum hætti hvert rétt arms­lengdar­verð hefði átt að vera. Ágreiningurinn í Rio-málunum laut að þjónustu sem Rio Tin­to á Ís­landi keypti af móðurfélagi sínu og gjald­færði hér á landi, en í tveimur málum um sam­tals 5,91 milljarð króna hafnaði Héraðs­dómur Reykja­víkur kröfum félagsins og dæmdi það jafn­framt til að greiða máls­kostnað. Rio Tin­to á Ís­landi hefur tekið ákvörðun um að áfrýja dómunum. Kjarni málsins var að Rio byggði meðal annars á eldri samningi við ís­lenska ríkið, sem var lög­festur, þar sem kveðið var á um 2,2 pró­senta bókun fyrir þjónustu innan sam­stæðu. Héraðs­dómur taldi hins vegar að félagið hefði ekki sýnt fram á það með fullnægjandi hætti að þessi verðlagning væri sam­bæri­leg því sem óháðir aðilar hefðu samið um. Skjölun félagsins þótti ekki nægi­lega skýr og sundur­liðun þjónustunnar ekki fullnægjandi og saman­burðurinn ekki nógu traustur. Þar með var Ríkis­skatt­stjóra talið heimilt að leiðrétta skatt­stofna félagsins. „Meta og eftir at­vikum leiðrétta“ Þegar fyrir­tæki yfir til­teknum stærðar­mörkum eiga í við­skiptum við tengda aðila yfir landa­mæri ber þeim að út­búa svo­kallaða skjölun. Í henni felst að félög þurfa að geta sýnt fram á að verð og skilmálar í við­skiptunum milli tengdra aðila séu sam­bæri­leg þeim sem ótengdir aðilar myndu samþykkja í sam­bæri­legum við­skiptum. Í máli Rio Tin­to virðast skatt­yfir­völd hins vegar hafa komist upp með að beita sönnunar­reglum með eins íþyngjandi hætti og unnt er. Í stað þess að leiðrétta verðlagninguna að arms­lengdar­verði varð niður­staðan í reynd sú að hafna öllum gjald­færðum kostnaði vegna þjónustunnar. Kostnaðurinn var þannig færður niður í núll, í stað þess að finna og rök­styðja með sjálf­stæðum og sann­reynan­legum hætti hvert rétt verð fyrir raun­veru­lega veitta þjónustu hefði átt að vera. Þar liggur kjarni gagn­rýninnar. Skatt­yfir­völd mátu verðlagninguna óeðli­lega en leiðréttingin fólst ekki í því að nálgast arms­lengdar­verð heldur í því að fella gjald­færsluna niður. Vart verður dregið í efa að innan alþjóð­legrar sam­stæðu eins og Rio fari fram um­tals­verð þjónusta milli félaga, enda er það eðli­legur hluti af rekstri slíkra sam­stæðna og liður í stærðar­hag­kvæmni þeirra. Niður­staðan hér verður engu að síður sú, að minnsta kosti í skatta­legu til­liti, að ís­lenska félagið eigi að fá þá þjónustu án endur­gjalds. Hvar slík kjör myndu bjóðast í við­skiptum milli ótengdra aðila er hins vegar með öllu óljóst. Sér­fræðingar segja að þetta sé ein­mitt það sem geri niður­stöðuna svona um­deilda. Bæði yfir­skatta­nefnd og héraðs­dómur virðast haga rök­semda­færslu sinni eins og leiðréttingar­skylda laganna sé í raun ekki til staðar, þótt kveðið sé á um hana með skýrum hætti í lögunum. Þar verða mörkin milli leiðréttingar og frjáls mats skatt­yfir­valda hættu­lega óskýr. Þessi frétt er hluti af lengri umfjöllun Viðskiptablaðsins um milliverðlagningu og nýfallna dóma héraðsdóms. Sjá einnig Skatturinn skrifar söguna fyrir vestan