Hið opinbera gerir ráð fyrir að svokölluð flýti- og umferðargjöld, veggjöld á höfuðborgarsvæðinu, verði tekin upp á árinu 2030. Horft hefur verið til að tekjur af þeim verði um 13 milljarðar króna á ári fram til ársins 2040. Umrædd gjöld eiga að standa undir 46% af 311 milljarða króna áætluðum kostnaði samgöngusáttmálans á höfuðborgarsvæðinu til ársins 2040. Gert er ráð fyrir að veggjöldin skili 143 milljörðum króna á tímabilinu 2030-2040. Sjá einnig Á­ætla 1.140 milljarða á­bata af sam­göngu­sátt­málanum Í upphaflegum sáttmála frá árinu 2019 var að því stefnt að þessi gjaldtaka fyrir akstur á milli skilgreindra svæða eða önnur fjármögnun ríkisins stæði undir helmingi heildarfjárfestingar. Í uppfærðum sáttmála frá árinu 2024 er gert ráð fyrir að gjöldin standi undir 46% fjármögnunar. Tvær sviðsmyndir - gjaldið 200-300 kr. á annatíma Innviðaráðuneytið kynnti fjárlaganefnd í morgun niðurstöður greiningar á áhrifum mögulegra veggjalda á höfuðborgarsvæðinu. Annars vegar er sviðsmynd um eitt snið við Fossvog og Elliðavog og hins vegar mörg snið á mörkum sveitarfélaga og bæjarkjarna. Greiningin miðaði við að gjaldið verði 200 og 300 krónur á ferð á annatíma og allt að 100 krónur utan þess. „Gert var ráð fyrir að aðeins eitt gjald væri innheimt á klst. Gjaldfrjálst væri um helgar og rauða daga.“ Fyrri sviðsmyndin gerir ráð fyrir einu sniði um Fossvog og Elliðavog. Mynd tekin úr kynningu innviðaráðuneytisins. Ráðuneytið segir niðurstöður benda til þess að árstekjur af flýti- og umferðargjöldum geti orðið 5-10 milljarðar ef tekið er gjald á annatímum virka daga. Árstekjur gætu orðið 7-20 milljarðar ef tekið sé gjald á annatímum og utan annatíma virka daga. „Slík gjöld yrðu aðeins lögð á að undangengnu samþykki Alþingis á lögum þar að lútandi. Slíkt frumvarp yrði lagt fram af fjármála- og efnahagsráðherra. Innkaup, uppsetning og innleiðing flýti- og umferðargjaldakerfis er áætlað að tæki um 18 mánuði, í kjölfar samþykktar Alþingis á lögum.“ Starfshópur innviðaráðuneytisins, fjármálaráðuneytisins og Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu vann með Betri samgöngum að greiningum á sviðsmyndum. Önnur sviðsmyndin gerir ráð fyrir mörgum sniðum, á mörkum sveitarféLaga og bæjarkjarna. Vöxtur bílaumferðar verði 5% minni – umferðartafir minnki um 2-15% Í kynningunni segir að niðurstöðurnar bendi til þess að einkabílaakstur verði um 62 -284 þúsúnd kílómetrum á sólarhring minni en ella. Bílaumferð á höfuðborgarsvæðinu aukist áfram en vöxtur verði allt að 5% minni en annars hefði orðið. „Niðurstöður benda til að tafir í umferð verði á bilinu 100 til 4.000 klukkustundir á sólarhring minni en ella. Jafngildir því að umferðartafir á höfuðborgarsvæðinu minnki um 2-15% á hverjum virkum degi frá því sem annars hefði orðið.“ Niðurstöður bendi til þess að ferðir á einkabíl verði um 9-17 þúsund færri á sólarhring en ella. Á móti fjölgi ferðum um 5-8 þúsund með almenningssamöngum og 1-4 þúsund á hjóli. Einnig verði nýting bílferða betri. Í höndum Betri samgangna Í samgöngusáttmálanum og lögum um félagið er kveðið á um að Betri samgöngur eigi að innheimta flýti- og umferðargjöld, verði ákveðið með lögum að leggja slík gjöld á. Í grein á heimasíðu Betri samgangna segir að gjöldin skapi hvata til að nýta gatna- og vegakerfi og aðra samgönguinnviði betur og fjármagna um leið mikilvægar samgönguúrbætur. Markmiðið sé að draga úr umferðartöfum og bæta umferðarflæði á höfuðborgarsvæðinu á annatímum. Jafnframt eigi að stuðla að fjölbreyttari samgönguvalkostum, draga úr neikvæðum áhrifum bílaumferðar og flýta framkvæmdum og fjármagna bættar samgöngur á höfuðborgarsvæðinu. „Umferðargjöld byggja á þekktri aðferðarfræði sem reynst hefur vel t.d. sem hluti samgöngusáttmála í stærri borgum Noregs og í Gautaborg og Stokkhólmi í Svíþjóð. Umferðargjöld hafa reynst vel til að til að fjármagna stór samgönguverkefni í samstarfi ríkis og sveitarfélaga og ná fram markmiðum um betri, vistvænni og fjölbreyttari borgarsamgöngur.“ Fram kemur að til greina komi að hafa hámarksgjald á sólahring fyrir stórnotendur. Samkvæmt uppfærðum samgöngusáttmála frá árinu 2024 á að fjárfesta í innviðum eftir þessum hlutföllum: Stofnvegir - 42% Borgarlínan - 42% Göngu- og hjólastígar - 13% Umferðaröryggi og flæði - 3% Sýningarmynd Betri samgangna um hvernig skynjarar og myndavélar skrá akstur um sjálfvirka gjaldstöð með myndum af bílnúmerum bæði að framan og aftan.