Innlent | mbl | 18.3.2026 | 23:15 Hvað fór úrskeiðis á Stuðlum? Það tók slökkviliðið 20 mínútur að slökkva eldinn frá því hann kom upp. mbl.is/Karítas Hólmfríður María Ragnhildardóttir [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Neyðarástand í málefnum barna Hefði verið hægt að fyrirbyggja mannslát Átti að vera búið að loka byggingunni Alvarlegir annmarkar á brunavörnum Svona á að styrkja þjónustu við börnin Opnað eftir 700 daga: „Það er uppsafnaður vandi“ » Fleiri tengdar fréttir Það voru ekki aðeins ein mistök sem leiddu til þess hvernig fór í eldsvoða á Stuðlum í október árið 2024, heldur fóru margir þættir úrskeiðis í aðdraganda brunans – og meðan á honum stóð. Læstar flóttaleiðir, reyklúgur sem opnuðust ekki, slakt eftirlit slökkviliðs og byggingarfulltrúa, aðgerðaleysi Ríkiseigna og hvernig starfsmenn fylgdu rýmingaráætlunum. Fjallað er um allt þetta í nýrri skýrslu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, en þar segir enn fremur að koma hefði mátt í veg fyrir að drengur tapaði lífinu. Hér verður farið yfir þá þætti sem HMS tiltekur í skýrslu sinni um rannsókn stofnunarinnar á brunanum. Frétt af mbl.is Alvarlegir annmarkar á brunavörnum Ríkiseignir upplýstar um annmarka Til að byrja með er vert að taka fram að atburðurinn sem hér um ræðir var bundinn við neyðarvistunarrými í viðbyggingu Stuðla. Byggingin er í notkunarflokki 6 en þar undir flokkast mannvirki eða rými þar sem einstaklingar innan mannvirkisins eru lokaðir inni og ekki færir um að koma sér sjálfir út úr mannvirkinu eða á öruggt svæði við eldsvoða. Árið 2021 voru breytingar gerðar á innra skipulagi viðbyggingarinnar á Stuðlum og brunahönnun uppfærð af Örugg verkfræðistofu. Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins gerði athugasemdir við brunavarnir við lokaúttektina, sem gerð var 12. maí sama ár, og sendi til byggingarfulltrúa og Ríkiseigna, sem fer með umráð húsnæðis Stuðla, ber ábyrgð á framkvæmdum, að brunavarnir séu virkar og reglubundið eftirlit viðhaft. Byggingarfulltrúinn gerði Ríkiseignum einnig grein fyrir að gera þyrfti úrbætur á byggingunni. Raunar bárust Ríkiseignum ítrekaðar athugasemdir um annmarka þessa án þess að stofnunin bætti úr þeim. Í skýrslunni segir að ekki liggi fyrir hvort Ríkiseignir hafi upplýst Barna- og fjölskyldustofu (BOFS), sem rekur Stuðla, um þá annmarka sem voru á brunavörnunum. Stuðlar eru meðferðarstöð fyrir unglinga. mbl.is/Hari Átti í raun að loka byggingunni Vegna annmarka á öryggismálum lagðist slökkviliðið gegn því að gefið yrði út öryggis- og lokaúttektarvottorð eftir breytingarnar á viðbyggingunni. Slökkviliðið vildi jafnframt ekki heimila að viðbyggingin yrði notuð fyrr en bætt hefði verið úr brunavörnum. Átti byggingin því að vera undir eftirliti byggingarfulltrúa áfram og vildi SHS fá tilkynningu frá honum þegar brunavarnir væru komnar í lag. Í skýrslunni segir að í ljósi starfseminnar á Stuðlum hafi verið fullt tilefni fyrir byggingarfulltrúann til að ganga harðar á eftir því að úrbætur færu þar fram. Þá hefði hann raunar átt að fyrirskipa lokun viðbyggingarinnar strax í maí 2021 og koma í veg fyrir að hún yrði notuð fyrr en að búið væri að kippa þessum athugasemdum í liðinn. En það gerði hann ekki. Frétt af mbl.is Hefði verið hægt að fyrirbyggja mannslát Létu eftirlitið í hendur eigandans Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins bar jafnframt ábyrgð á framkvæmd eldvarnareftirlits á Stuðlum, en SHS átti að sinna þeirri skoðun að lágmarki einu sinni á ári í ljósi starfseminnar þar. Fyrir breytingarnar hafði viðbyggingin verið skoðuð árlega til ársins 2020 með staðarskoðun, að undanskildu árinu 2017, að því er fram kemur í skýrslunni. Árin 2022 og 2023 var fyrirkomulaginu breytt. Í stað þess að fulltrúi SHS mætti á staðinn, óskaði slökkviliðið aðeins eftir gögnum og staðfestingum frá eldvarnarfulltrúa Ríkiseigna. Þannig fór eigandinn sjálfur með eftirlitið. Slökkviliðinu var þó ekki verið heimilt að útvista eftirlitinu til Ríkiseigna m.a. í ljósi þeirra nýlegu athugasemda sem höfðu verið gerðar við brunavarnir í viðbyggingunni og ekki var brugðis við. Segir HMS það jafnframt aðfinnsluvert að SHS hafi haft þann háttinn á í ljósi þess að Ríkiseignir höfðu ekki fylgt eftir kröfum um úrbætur sem höfðu komið fram. Síðar átti eftir að koma í ljós að Ríkiseignum var ekki treystandi fyrir þessu eftirliti. Ekki var brugðist við ítrekuðum kröfum um úrbætur. mbl.is/Karítas Sögðu allt í himna lagi Í skýrslu HMS segir að á fundi SHS og eldvarnafulltrúa Ríkiseigna í nóvember 2023 hafi komið fram, m.a. með skriflegri staðfestingu fulltrúans, að brunavarnir á Stuðlum væru „í samræmi við hönnun“. Athygli vekur að í brunahönnun var gert ráð fyrir reyklosun í viðbyggingunni en eldvarnarfulltrúinn hélt því fram að „reyklosun ætti ekki við“ í tilfelli þessarar viðbyggingar. Það reyndist rangt. Þetta var síðasta „eldvarnaeftirlit“ sem fór fram á vegum Ríkiseigna og SHS fram að eldsvoðanum í október. Frétt af mbl.is 17 ára barn lést í brunanum Áttu að loka dyrum handvirkt Klukkan 06.40 þann 19. október barst Neyðarlínunni útkall vegna elds í byggingu Stuðla. Greinileg frávik voru í brunavörnum í viðbyggingunni frá þeim kröfum sem gerðar eru í brunahönnun hennar, ólíkt því sem Ríkiseignir héldu fram. Hafði þetta veruleg áhrif á brunaþróun með hraðari dreifingu reyks um neyðarvistunarrýmið. Í fyrsta lagi má nefna brunahönnun rýmisins, nánar tiltekið brunahólfin. Gerð er krafa um að í öllum neyðarvistunarrýmum séu svefnrými, dagstofur, gangar í flóttaleiðum og vaktherbergi sér brunahólf. Þannig er gert ráð fyrir að veggirnir haldi eldi og reyk í klukkutíma og sérstakar brunahólfandi hurðir haldi í hálftíma. Ekki var hægt að hafa sjálfvirkan lokunarbúnað í svefnrýmum í neyðarvistun og afþreyingarrými vistmanna og því þurfti að loka dyrunum handvirkt til að halda aftur af eldi og reyk. Dyrunum var þó ekki lokað handvirkt, eins og kveðið er á um í rýmingaráætlunum. Leiddi þetta til hraðari og meiri dreyfingu reyks. Í skýrslu HMS segir til að mynda að ef dyrnar að herberginu, þar sem eldurinn kom upp, hefði verið lokað hefði eldsvoðinn verið bundinn við upptakastað og flæði reyks takmarkað við það brunahólf. Herbergi við hlið þess herbergis var til að mynda lokað og voru innanstokksmunir þess algjörlega heilir og rýmið nánast alveg laust við ummerki af sóti og reyk. Hér má sjá myndir af herbergjunum tveimur, annars vegar þar sem eldsupptökin voru og hins vegar herbergið við hliðina á sem stóð lokað. Til hægri má sjá herbergið þar sem eldsupptök voru. Til vinstri er herbergið við hliðina á. Dyrnar inn í herbergi tvö voru lokaðar og eru innanstokksmunur þess heilir. Myndin sýnir mikilvægi brunahólfunar. Ljósmynd/Skýrsla HMS Flóttaleiðir læstar og vistmenn þurftu fylgd Í öðru lagi er gerð krafa um sjálfvirkt brunaviðvörunarkerfi í viðbyggingunni sem tengt er við vaktstöð. Viðvörunarkerfið á að gera viðvart um eld, setja í gang rýmingu með viðbrögðum starfsfólks og vera stjórnkerfi fyrir stýringar á brunatæknilegum jaðarbúnaði, þ.e. reyklúgum, hurðarseglum o.fl. Afþreyingarrými vistmanna átti meðal annars að vera með reyklosun í gluggum og reyklúgur áttu að opnast við brunaboð. Þá áttu dyr í flóttaleið að aflæsast við brunaboð. Þegar á hólminn kom opnuðust reyklúgurnar ekki þegar viðvörunarkerfið fór í gang. Í skýrslunni segir enn fremur að engar staðfestingar liggi fyrir um að reyklúgur hafi verið tengdar við brunaviðvörunarkerfið. Þá virkaði aflæsingarbúnaður hurða í flóttaleiðum heldur ekki samkvæmt brunahönnun þegar kerfið fór í gang. Umgengni um flóttaleiðir urðu aðeins mögulegar með lykli þar sem þrjár hurðar héldust læstar. Bendir allt til þess að aflæsingarbúnaðurinn hafi heldur ekki verið tengdur við brunaviðvörunarkerfið. Í skýrslunni segir að þjónustuaðili brunaviðvörunarkerfisins hafi gert síðustu úttekt fyrir brunann í ágúst 2024. Aftur á móti virðist þjónustuaðilinn ekki hafa prófað tengingu brunaviðvörunarkerfis við hurðalæsingar og reyklosun um glugga á neyðarvistun. Frétt af mbl.is Fjölgar í hópi sakborninga: Tíu komnir á lista Skilinn eftir í byggingunni Í þriðja lagi er skylt að setja upp rýmingaráætlun fyrir viðbygginguna og átti að æfa hana a.m.k. tvisvar á ári auk þess sem reglulega átti að prófa búnaðinn. Í skýrslunni segir að ekki hafi verið unnið eftir rýmingaráætlun að öllu leyti morguninn 19. október miðað við þá atburðarás sem náðist á myndbandsupptöku. Þannig var dyrum milli brunahólfa ekki lokað handvirkt eftir að eldurinn kom upp, þrátt fyrir skýra kröfu um það í rýmingaráætlun. Þá var einn vistmaðurinn skilinn eftir í brennandi byggingunni. Í skýrslunni kemur fram að upptakan hafi sýnt starfsmann fylgja út tveimur af þremur vistmönnum neyðarvistunarinnar. Annar starfsmaður hafi farið með þriðja vistmanninn, sautján ára dreng, inn í dagstofu inn af móttökurými en viðkomandi starfsmaður sést síðan koma einn út um útgöngudyrnar tveimur mínútum síðar. Ekki sést frekar til drengsins á upptökum áður en hann finnst meðvitundarlaus af slökkviliðsmanni í starfsmannarými neyðarvistunarinnar. Öllum einstaklingum á hættusvæði var því ekki komið út, líkt og rýmingaráætlun gerir kröfu um. Frétt af mbl.is Ný atriði komin fram í tengslum við brunann Leitarsvæðið stærra vegna mistakanna Það tók slökkviliðsmenn ellefu mínútur að finna drenginn og koma honum út í sjúkrabíl frá því að aðgerðir hófust. Tekið er fram í skýrslunni að leitarsvæði reykkafara til lífbjörgunar hafi verið mun stærra en ef brunahólfun hefði verið órofin. Drengurinn var fluttur á slysadeild Landspítalans þar sem hann var úrskurðaður látinn. Tuttugu mínútur liðu frá því að eldurinn kom upp og þar til slökkvistarfi lauk. Herbergið sem eldsupptökin voru í hefðu átt að halda eldinum og reyknum í skefjum í hálftíma ef dyrunum þangað inn hefði verið lokað. En þær stóðu opnar. „Ef brunahólfun hefði verið virk og unnið í samræmi við rýmingaráætlun, hefði mátt draga úr þeirri hættu sem skapaðist við eldsvoðann að mati HMS og þannig verið hægt að koma í veg fyrir mannslát, þar sem 17 ára einstaklingur lét lífið í eldsvoðanum.“ Tengdar fréttir Neyðarástand í málefnum barna H