Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ) segja mikilvægt að umfjöllun aðila innan verkalýðshreyfingarinnar um eldsneytisverð fari fram á forsendum sem standast skoðun. „Ef greiningar byggja ekki á mælikvörðum sem endurspegla raunverulegan kostnað og raunverulegt verð til neytenda er hætt við að þær valdi upplýsingaóreiðu í stað upplýstrar og málefnalegrar umræðu,“ segir í grein á vef SVÞ. ASÍ og Viska komust að ólíkri niðurstöðu Viska birti þann 12. mars sl. greiningu þar sem m.a. segir að álagning á hvern bensínlítra hafi aukist verulega síðustu 5 ár og að hún hafi verið sögulega há á fyrstu tveimur mánuðum ársins. „Var álagning á hvern bensínlítra þá rúmlega 70 krónur að meðaltali samkvæmt áætlun Visku sem er um 18 krónum yfir langtímameðaltali álagningar, á verðlagi ársins 2026,“ segir í grein á vef Visku. Á fimmtudaginn birti hagsvið ASÍ greiningu þar sem segir að framlegðarhlutur olíufélaga hafi hækkað verulega frá árinu 2022, og aukist að raunvirði. Þó gæti viðsnúnings á síðustu mánuðum og mæld framlegð leiti í átt að langtímameðaltali. SVÞ segir að það veki athygli að umræddar greiningar hafi komist að ólíkum niðurstöðum. Samtökin segja að það sé í sjálfu sér ekki óeðlilegt að aðilar séu ósammála um túlkun gagna. „En það vekur upp alvarlegar spurningar um forsendur og vinnubrögð þegar ASÍ kemst að þeirri niðurstöðu að framlegð á eldsneyti það sem af er ári sé nálægt sögulegu meðaltali, á meðan Viska kemst að þeirri niðurstöðu á hún sé sögulega há. Þá greinir aðila einnig á um umfang framlegðarinnar sjálfrar svo um munar, eða um 17 krónum á lítrann fyrir árið 2026.“ Vanmeta raunverulegan innkaupakostnað Samtökin benda sérstaklega á að sú aðferðafræði sem stuðst var við í greiningu Visku væri til þess fallin að ofmeta álagningu. „ASÍ virðist einnig komast að áþekkri niðurstöðu, þ.e. að Viska hafi ofmetið álagningu á eldsneyti,“ segir í grein SVÞ. „Greining ASÍ og Visku á það þó sammerkt að stuðst er við heimsmarkaðsverð í Bandaríkjunum fremur en í Evrópu og horfa alfarið fram hjá flutningskostnaði og örum breytilegum kostnaði sem fellur til við innkaup. Þetta þarf að leiðrétta, því þetta leiðir til þess að báðar greiningarnar vanmeta raunverulegan innkaupakostnað.“ Bent er á að ASÍ í sinni greiningu styðjist við lægsta verð á dælu hverju sinni, ólíkt Visku sem styðst við meðalverð. SVÞ telur að lægsta verð gefi raunhæfari mynd af því verði sem neytendur greiða í reynd, þar sem neytendum stendur almennt til boða ýmis afsláttarkjör í gegnum vildarkerfi eða með notkun dælulykils. „Því má leiða að því líkum að niðurstaða ASÍ sé nær raunveruleikanum þótt aðferðafræðin geti eftir sem áður leitt til ofmats á álagningu sökum þess að innkaupaverð er vanmetið. SVÞ hefur áður bent á að eðlilegra sé að horfa til þróunar innflutningsverðs á eldsneyti samkvæmt tollagögnum Hagstofu Íslands.“ Samtökin telja einnig mikilvægt að haft sé í huga hvað tímabil er haft til samanburðar. Í greiningu ASÍ komi fram að framlegð hafi aukist frá árinu 2022. SVÞ bendir á að árin 2020 til 2022 hafi verið óvenjuleg fyrir margar sakir, ekki síst Covid og afleiðingar þess. „Samanburður við sögulegt frávik getur verið villandi, nema leiðrétt sé fyrir því, enda benda eigin gögn ASÍ til þess að framlegð hafi verið óvenju lág á þessum árum. Að sama skapi virðast gögnin benda til þess að nú sé markaðurinn að færast nær sögulegu horfi.“ SVÞ segja að vegna ástandsins í Miðausturlöndum sé eldsneytisverð mikið til umfjöllunar í fjölmiðlum bæði hér heima sem og erlendis. „Dragi ekki til tíðinda, má ætla að slík umfjöllun verði áfram í deiglunni á næstunni. Reynir þá á að greiningaraðilar vandi til verka og umræðan fari fram á forsendum sem standast skoðun.“