Carl Bau­den­bacher, fyrr­verandi for­seti EFTA-dómstólsins, segir að það sé rangt að leggja fyrir kjó­sendur spurningu um hvort „halda eigi áfram“ aðildar­viðræðum Ís­lands við Evrópu­sam­bandið, þar sem um­sókn Ís­lands hafi verið dregin til baka árið 2015 og því væri í raun um nýtt ferli að ræða. Í minnis­blaði sem hann vann að beiðni utan­ríkis­mála­nefndar Alþingis kallar hann þetta bein­línis merkingar­lega blekkingu (e. semantic manipulation) og segir að réttara væri að spyrja hvort viðræður ættu að vera hafnar á ný. Minnis­blaðið er dag­sett 27. mars og fjallar um þjóðar­at­kvæða­greiðsluna sem fyrir­huguð er 29. ágúst um hvort hefja eigi að nýju viðræður um inn­göngu Ís­lands í Evrópu­sam­bandið. Þar segir Bau­den­bacher að stjórn­völd og Alþingi verði að vera skýr og gagnsæ gagn­vart kjó­sendum (e. clear and tran­s­parent with vot­ers) um að hér sé ekki verið að halda áfram ferli sem standi enn yfir heldur endur­ræsa um­sóknar­ferli sem hafi verið form­lega stöðvað og síðar aftur­kallað. Þessi gagn­rýni hans beinist þannig beint að þeirri fram­setningu ríkis­stjórnarinnar að hér sé ein­fald­lega verið að opna aftur gamalt ferli. Sam­kvæmt Bau­den­bacher gefur það kjó­sendum ranga mynd af stöðunni. Ís­land hafi hafið aðildar­viðræður árið 2010, þær hafi verið settar á ís árið 2013 og um­sóknin síðan dregin til baka 12. mars 2015. Að tala nú um að „halda áfram“ viðræðum sé því, að hans mati, ekki aðeins ónákvæmt heldur bein­línis villandi. Bau­den­bacher hafnar einnig þeim rökum að ESB-aðild myndi aug­ljós­lega auka öryggi Ís­lands. Hann bendir á að Ís­land sé stofnaðili að NATO og segir að enginn hafi sýnt fram á neinn áþreifan­legan öryggisávinning (e. concrete secu­rity gain) af inn­göngu í Evrópu­sam­bandið. Hann víkur að því að stuðnings­menn aðildar hafi meðal annars vísað til um­mæla Donalds Trump Bandaríkja­for­seta um Græn­land, en segir að það breyti ekki því að full­yrðingar um veru­lega bætta öryggis­stöðu Ís­lands innan ESB séu ósannaðar. Megin­kjarni minnis­blaðsins er þó vörnin fyrir EES-samningnum og hinu sjálf­stæða EFTA-kerfi. Bau­den­bacher segir að kjarni EES-samningsins (e. qu­in­tes­sence of the EEA Agreement) sé sjálf­stæð Eftir­lits­stofnun EFTA og sjálf­stæður EFTA-dómstóll. Þetta sé megin­ástæðan fyrir því að EES-fyrir­komu­lagið hafi reynst litlum ríkjum eins og Ís­landi vel, þar sem það tryggi að­gang að innri markaði án þess að landið af­sali sér sömu stofnana­legu stöðu og fylgir fullri aðild að Evrópu­sam­bandinu. Til stuðnings þessu rifjar hann upp Icesa­ve-málið, sem hann segir hafa sýnt skýrt hvers virði sjálf­stæða EFTA-stoðin hafi verið Ís­landi. Hann bendir á að Ís­land hafi haft betur í Icesa­ve fyrir EFTA-dómstólnum en að þekktir fræði­menn í Evrópurétti hafi talið lík­legt að Dómstóll Evrópu­sam­bandsins hefði getað komist að annarri niður­stöðu. Hann vísar jafn­framt til þess að fyrir­sögnin „Ís­land bjargað af EFTA“ (e. Iceland sa­ved by EFTA) hafi birst í kjölfar dómsins. Að hans mati studdi þessi niður­staða efna­hags­lega endur­reisn Ís­lands og var meðal þess sem leiddi síðar til þess að um­sókn um ESB-aðild var dregin til baka. Hann fer þar enn lengra og segir að fram­kvæmda­stjórn Evrópu­sam­bandsins hafi á sínum tíma gert allt til að knýja Ís­land til að samþykkja óhagstæðu Icesa­ve-samningana (e. un­fa­voura­ble Icesa­ve Agreements) við Bret­land og Holland. Í niður­lagi minnis­blaðsins rifjar hann upp að Michel Barni­er, þáverandi fram­kvæmda­stjóri, hafi skrifað ís­lenskum stjórn­völdum á þeim tíma og að fram­kvæmda­stjórnin hafi þannig skipað sér gegn Ís­landi meðan á aðildar­viðræðum stóð. Það notar Bau­den­bacher sem dæmi um að fram­kvæmda­stjórnin hafi ekki verið hlut­laus gagn­vart ís­lenskum hags­munum þegar mest lá við. Bau­den­bacher segir jafn­framt að það að standa utan Evrópu­sam­bandsins tryggi Ís­landi meira svigrúm í viðkvæmum mála­flokkum, þar á meðal í sjávarút­vegi, land­búnaði, utan­ríkis­við­skiptum og peninga­málum. Það sé annar megin­ávinningur EES-samningsins að sam­eigin­leg stefna ESB á þessum sviðum nái ekki sjálf­krafa til EFTA-ríkjanna innan EES. Þar með sé Ís­land með að­gang að innri markaðnum en án þess að missa alla stefnumótunar­heimild á sviðum sem skipta landið miklu máli. Í minnis­blaðinu er síðan sett fram mun víðari gagn­rýni á þróun Evrópu­sam­bandsins á undan­förnum árum. Bau­den­bacher segir sam­bandið hafa farið úr einni kreppu í aðra (e. from one crisis to the next) og að það hafi farið yfir hátindinn (e. passed the zenit). Hann gagn­rýnir stjórn­mála­væðingu fram­kvæmda­stjórnarinnar, segir að reglum sé ekki beitt jafnt gegn öllum ríkjum, fjallar um lýðræðis­halla og lýsir dómstóli ESB sem stofnun sem hafi þróað með sér mikla til­hneigingu til laga­setningar í gegnum dóma (e. judicial law-making). Hann segir að þetta séu at­riði sem smáríki á borð við Ís­land þurfi að horfa sér­stak­lega til áður en tekin sé óaftur­kræf ákvörðun. Niður­staða Bau­den­bacher­s er af­dráttar­laus. Þótt stór hluti löggjafar um innri markaðinn gildi þegar hér á landi í gegnum EES, þá sé megin­verndin (e. decisi­ve safegu­ard) fólgin í sjálf­stæðri EFTA-stoðinni. Gengi Ís­land í ESB hyrfi sú vernd. Hann segir því að laga­legir, efna­hags­legir, lýðræðis­legir og full­veldis­legir hags­munir Ís­lands kunni að vera betur tryggðir innan EES/EFTA en með fullri aðild að Evrópu­sam­bandinu. Á lokasíðu minnis­blaðsins bætir hann svo við að viðbrögð Ís­lands við banka­hruninu hafi verið efna­hags­lega betri (e. economi­cally superior) en stefna ESB, en að sú leið hafi aðeins verið fær vegna þess að Ís­land var ekki aðili að sam­bandinu.