Halldór Benjamín Þorbergsson, forstjóri Heima og fyrrverandi framkvæmdastjóri SA, gagnrýnir þær forsendur sem liggja að baki nýrrar fjármálaáætlunar ríkisstjórnarinnar og telur að frávik frá þeim gæti auðveldlega haft í för með sér að ekki muni takast að skila ríkissjóði í afgangi árið 2027. Bjartsýnar forsendur um tvo stærstu útgjaldaliðina Fjármálaáætlun fyrir árin 2027-2031, sem kynnt var á fimmtudaginn, gerir ráð fyrir 1,1 milljarðs króna afgangi af rekstri ríkissjóðs á árinu 2027 og að afkoman fari vaxandi út tímabil áætlunarinnar. Til samanburðar er gert ráð fyrir 25 milljarða króna halla í ár. Halldór Benjamín, sem stýrði SA á árunum 2017-2023, sagði í nýjum þætti Þjóðmála að hann hafi lært það trix á þeim vettvangi að kynna sér vandlega forsendur slíkrar áætlunargerðar. „Ég var svo bit þegar ég var að skoða þetta að ég verð bara aðeins að fara yfir þetta.“ Hann benti á að launakostnaður ríkissjóðs sé áætlaður um 350 milljarðar króna í ár og bætur almannatrygginga verði um 480 milljarðar. Þessir tveir liðir vegi um 51,7% af áætluðum útgjöldum ríkissjóðs í ár. Þá vakti hann athygli á að á síðustu 30 árum hafi laun hækkað að meðaltali um 6,9% á ári og bætur almannatrygginga hækkað um ríflega 8% á ári. „Hvaða forsendur skyldu liggja á bak við fjármálaáætlunina, sem á að skila einum milljarði í plús, sem er augljóslega Goal Seek aðferð í Excel? Þau gefa sér að laun á árinu 2026 muni hækka um tæplega 6%, en þau hækkuðu um 9% í fyrra. Þau gefa sér einnig að bætur almannatrygginga muni hækka um 6,4%, en þær hækkuðu um 12,9% í fyrra. Hvernig skyldu þau nú hugsa árið 2030? Haltu þér fast – að laun muni hækka um 3,3% og bætur almannatrygginga hækka um 5,4%, þegar að 30 ára meðaltalið segir okkur að þær muni hækka um u.þ.b. 8%.” Hann sagðist gefa sér að þegar umsagnir fari að berast frá talnaglöggu fólki muni þingið loga í umræðum um fjármálaáætlunina. „Ég vona að ég sé að misskilja þetta, því ef rétt reynist er verið að afvegaleiða umræðuna með mjög grófum hætti. Þú ert ekki að fara að skila einhverjum milljarði í afgang þegar 1% þarna hreyfir [afkomuna] um 5-7 milljarða.” Daði Már og Kristrún hleyptu í gegn „vítisvél til eilífðar“ Skömmu áður hafði þáttastjórnandinn Gísli Freyr Valdórsson rætt um hvernig stjórnmálamenn tala til atvinnulífsins og spurt Halldór Benjamín hvernig hann telji best að sú umræða þróist áfram. „Það sem við viljum ekki sjá gerast er að þetta popúlíska lýðskrum verði ofan á í almennri umræðu,“ svaraði Halldór Benjamín. Hann sagði eina birtingarmynd slíks popúlísks lýðskrums vera lög um vísitölutengingu bóta almannatrygginga sem voru samþykkt á Alþingi á dögunum. Sjá einnig Framtíðar­stjórn­völd nauðbeygð til að aftur­kalla „Ég man ekki í seinni tíð eftir jafn breiðri fylkingu sérfræðinga og hagfræðinga úr öllum mögulegum og ómögulegum áttum sem vöruðu eindregið við þessu og sýndu fram á, með það sem mér finnast vera óyggjandi rök, að það var óðs manns æði að hleypa þessu í gegn.” Við stjórnvölinn væru tveir hagfræðingar sem höfðu efnahagslegan trúverðugleika - fjármálaráðherrann Daði Már Kristófersson og forsætisráðherrann Kristrún Frostadóttir. Þrátt fyrir menntun, reynslu og þekkingu sína á efnahagsmálum hafi þau ákveðið að hleypa málinu í gegn „og ég segi gegn betri vitund”, sagði Halldór Benjamín og vísaði aftur til þeirra varnaðarorða sem bárust úr öllum áttum. Sjá einnig Fimmtungur ríkisút­gjalda settur á sjálf­stýringu „Uppsöfnunaráhrifin sem af þessu verða þýða að þingið hefur í raun ekki stjórn á stærsta útgjaldaliðnum sem eru almannatryggingar […] Þetta verður mekanismi sem keyrir sig sjálfur, vítisvél til eilífðar. Mér finnst lítill bragur á því að þessir hagfræðingar sem ég nefndi, sem eru í lykilstöðu í ríkisstjórninni, forsætisráðherra og fjármálaráðherra, hafi látið þetta yfir sig ganga. En hvers vegna láta þau þetta yfir sig ganga? Mín kenning er sú að þetta hafi verið fyrirframgreiðsla til Flokks fólksins til þess að tryggja fylgispekt þeirra við afgreiðslu þingsályktunartillögunnar um áframhaldandi viðræðum við Evrópusambandið. Þetta er ljótur leikur og þetta verður þjóðinni dýrkeypt.” Halldór Benjamín ræðir um fjármálaáætlun og vísitölutengingu bóta almannatrygginga frá 58:35-1:06:05.