Í nýrri fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar kennir ýmissa grasa. Landsmenn sem eru orðnir verulega órólegir vegna hárra vaxta og verðbólgu, fá áfram að heyra af fyrirætlunum um hallalaus fjárlög í framtíðinni og lækkun skuldahlutfalls hins opinbera nokkrum árum eftir næstu kosningar. Það binda auðvitað margir vonir við bjartari tíma eftir að þessi ríkisstjórn fer frá, en langþreyttur almenningur huggar sig takmarkað við það á þessum síðustu og verstu. Áform um 1% fækkun ríkisstarfsmanna Það er ýmislegt gagnrýnivert í áætluninni en annað hljómar betur, gangi það eftir. Þar langar mig sérstaklega að nefna fækkun stöðugilda hjá ríkinu um 1%, án skerðingar á grunnþjónustu. Ríkisstarfsmönnum hefur enda fjölgað undanfarin ár langt umfram fólksfjölgun og umfram fjölgun á hinum almenna vinnumarkaði. Standist þessar áætlanir ríkisstjórnarinnar verður tæplega nóg að gert, en í það minnsta byrjun. Þessi niðurskurðaráform leiða hugann að fyrirspurn minni á Alþingi til menningar-, nýsköpunar-, og háskólaráðherra um starfsmannamál háskóla hér á landi. Fyrirspurnin sneri að því hversu margir hefðu unnið hjá háskólunum undanfarin áratug og hver væri launakostnaðurinn fyrir sama tímabil. Svörin óskuðust sundurliðuð eftir árum, skólum, kennslustörfum, stjórnsýslustörfum og öðrum störfum. Svörin leiða margt áhugavert í ljós. Fjármögnun íslenska háskólastigsins hefur verið rædd umtalsvert undanfarin ár og skólastjórnendur kallað eftir stórauknum fjárframlögum. Sú staðreynd hefur m.a. verið rædd að Norðurlöndin verji talsvert meiru en við í hvern háskólanema. Samanburðurinn tekur þó ekki endilega mið t.d. af háu hlutfalli árganga sem kemst í háskóla og misjafnlega dýrum námsgreinum. Stjórnsýslustöðugildum í HÍ fjölgað mikið Ef við skoðum Háskóla Íslands sérstaklega, fjölgaði akademískum stöðugildum þar um 65 sl. áratug. Á sama tíma fjölgaði stjórnsýslustöðugildum hins vegar um 152, eða 2,5 falt meira. Á sama tíma hefur öðru starfsfólki í kennslu og rannsóknum, sem mér skilst að sé að miklu leyti lausráðið, fjölgað gríðarlega, eða um 446 stöðugildi. Kostnaður við þessi viðbótarstöðugildi hleypur samtals á milljörðum á þessu tímabili. Kerfin að sligast undan þungri stjórnsýslu Þessi forgangsröðun við að nýta fjárframlög til menntakerfisins eru gagnrýniverð. Við kjörnir fulltrúar fáum gjarnan umkvartanir innan úr heilbrigðiskerfinu og menntakerfinu að kerfin séu að sligast undan þungri stjórnsýslu. Það bitnar á framleiðni og hefur augljós áhrif á útgjöld, eins og sjá má á framangreindu svari frá menntamálaráðherra. Framlögum til menntamála hlýtur að vera betur varið í að fjölga starfsmönnum í framlínunni – fjölga kennurum. Þróunin í HÍ hefur aftur á móti verið stækkun á yfirbyggingu og gríðarleg fjölgun lausráðins starfsfólks, sem er væntanlega m.a. ódýrari starfskraftur til kennslu. Varðhundar ríkisbáknsins Varðhundar ríkisbáknsins reyna gjarnan að afvegaleiða gagnrýni á útþenslu þess, m.a. í starfsmannahaldi, með því að beina talinu að hjúkrunarfræðingum og lögreglumönnum – fólki í framlínustörfum. Það hefur hins vegar verið þverpólitísk skoðun að leita leiða til að vernda og draga úr álagi á ríkisstarfsmenn í framlínu. Við sem höfum gagnrýnt fjölgun ríkisstarfsmanna höfum þvert á móti bent á að allt bendi til þess að stjórnsýslan hafi blásið mest út og langt umfram þörf samfélagsins. Þar séu tækifæri til niðurskurðar. Það á reyndar líka við á sveitarstjórnarstiginu, ekki síst hjá Reykjavíkurborg. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.