Heimir Guðbjörnsson skipstjóri lét af störfum hjá Brimi um áramótin í kjölfar þess að skip hans, Helga María, var selt til Grænlands. Nú er hann lýkur starfsferlinum lítur Heimir yfir farinn veg með Fiskifréttum. „Ég var mikið í æsku hjá móðurömmu minni sem bjó neðst á Vesturgötunni og þvældist þá mikið um Grandann og kringum Slippinn að skoða bátana og tala við karlana og að sjálfsögðu að dorga á bryggjunni,“ segir Heimir þegar hann er beðinn að rifja upp æsku sína og fyrstu snertinguna við sjómennskuna. Heimir, sem fæddur er 3. mars 1959, og er því nýkominn á hinn virðulega aldur að vera 67 ára, ólst upp á Laugateignum í Reykjavík til ársins 1975 er hann flutti í Efra-Breiðholtið. Væri barnaþrælkun í dag „Ég byrjaði að vinna mjög ungur að bera út Moggann og að vinna í fiski hjá Sambandinu á Kirkjusandi auk þess sem ég vann með pabba sem var smiður við ýmsar byggingarframkvæmdir, meðal annars við brúna upp á Tollhúsið við Tryggvagötu. Þetta var allt fyrir sextán ára aldur og myndi kallast barnaþrælkun í dag,“ bendir Heimir á. Heimir Guðbjörnsson í brúnni. Fyrsti túr Heimis til sjós var sumarið 1975 er hann var sextán ára. „Þá fór ég á rannsóknaskipið Hafþór, sem var 250 tonna austur-þýskur tappatogari,“ eins og hann kallar skipið. Þar hafi Ragnar móðurbróðir hans verið 1. stýrimaður. „Þar var Jói skrækur skipstjóri, flottur og skemmtilegur kall sem var áður með Narfann frá Reykjavík. Hann sá mig eitt sinn bera kassa af Coca-Cola um borð og leist ekkert á hvað ungir menn gátu drukkið af þessu,“ segir Heimir, sem var þá á leið í mánaðar langt úthald. Yfir bakið á skipstjóranum „Þetta var í júlí og í miðjum túrnum var afar heitt í veðri. Ég var mjög þyrstur og gleymdi mér augnablik og fékk mér í hugsunarleysi sopa úr smúlslöngunni og var þá fljótur að spýta sjónum út úr mér. Kallinn sá þetta allt saman og hló mikið og spurði hvort þetta væri betra en kókið,“ rifjar Heimir upp af skemmtilegum samskiptum sínum við Jóa skræk, sem hét Jóhannes Sigurbjörnsson. „Næst þegar ég fór túr á Hafþóri var Gunnar Auðunsson skipstjóri. Ég var að drepast úr sjóveiki. Við sátum í hádeginu að borða þverskorna ýsu og sat Gunnar við endann næst hurðinni upp í brú og ég næstur honum. Fann ég að ýsan væri að koma til baka svo ég beið ekki boðanna og spólaði yfir bakið á kallinum, náði út á dekk og ældi ýsunni,“ segir Heimir frá. Hann kom síðan til baka að matarborðinu. „Þá var Gunnar fljótur að standa upp, hann ætlaði ekki að láta mig klifra yfir sig til baka. Eftir að við vorum sestir fann ég að hann horfði sposkur á mig svo ég leit á hann smá stund og sagði: Ýsan fór sömu leið og hún kom. Þetta kætti kallinn mikið,“ segir Heimir. Á úthafsrækjurannsóknum Heimir gægist út í brúnni á Fram fyrir tæpum 45 árum. MYND/AÐSEND Síðar átti Heimir eftir að fara sem 2. stýrimaður hjá Gunnari. „Það var á stóra Hafþóri þar sem við vorum á úthafsrækjurannsóknum ásamt Bjarna Ólafs af Skaganum og Dalborginni hans Snorra frá Dalvík. En Hafþór var einn af pólsku togurunum, endaði svo sem Eldborg hjá Gumma í Brimi,“ segir hann. Sumarið 1976 fór Heimir á 100 tonna trollbát frá Reykjavík sem hét Fram og bar einkennisstafina RE 111. Þetta var hjá Einari Ásgeirssyni útgerðarmanni og skipstjóra sem kallaður var Kaddurinn. „Þar lærði ég heilmikið. Engin sjálfstýring var í honum fyrst og var ég í því að handstýra og bjó ég lengi að þeirri æfingu,“ segir Heimir, sem var eftir þetta á ýmsum bátum og síðan á togurunum í Reykjavík eftir því sem bátunum fækkaði þar. „Það voru um fimm til átta trollbátar á þessum tíma.“ Ætlaði að koma í land Haustið 1977 settist Heimir á skólabekk í Stýrimannaskólanum og kláraði hann vorið 1979. Eiginkonan Þuríður í „brúðkaupsferðinni“ með togaranum Fram til Englands. „Ég fór á stóra Fram, sem var fyrsti skuttogari okkar Íslendinga sem varð svo seinna Súlnafell frá Hrísey sem Muggur hafnarstjóri á Ísafirði var með. Ég tók mína með í siglingu til Englands og sagði henni að þetta væri brúðkaupsferðin okkar því við giftum okkur þegar heim var komið 8. ágúst 1981,“ segir Heimir. Eiginkona Heimis er Þuríður Bryndís Guðmundsdóttir. Eftir þetta kveðst Heimir hafa farið til Hafrannsóknastofnunar og verið þar stýrimaður til ársins 1987, er hann hætti þar og fór að læra útgerðartækni í Tækniskólanum. „Ég hafði þá hugsað mér að fara í land og fá vinnu, helst hjá einhverri útgerð. En það gekk eitthvað illa að fá vinnu í landi svo ég sagði við frúna að mig langaði að prófa að fara á frystitogara – svona einn túr til að sjá þessa sjófrystingu,“ segir Heimir. Þessi ákvörðun vatt upp á sig svo um munaði. Túrinn sem varð 37 ár „Skrifstofan“. „Mér líkaði þetta vel og endaði túrinn í að verða 37 ár á sama skipinu, sem var Haraldur Kristjánsson hjá Sjólastöðinni í Hafnarfirði. Frúin hafði á orði að þetta væru svolítið langir túrar á þessum frystitogurum. Svo að ekkert varð úr því að fara í land,“ segir Heimir, sem þannig náði ekki að slíta sig frá sjónum. „Það voru flottir skipstjórar þarna á Haraldi. Helgi Kristjánsson var fyrstur en fór í að vinna sem útgerðarstjóri. Þá tók Páll Eyjólfsson við þar til hann fór á Heineste við Afríku. Eiríkur Ragnarsson tók þá við og var hann lengst skipstjóri þar ásamt Guðbergi Péturssyni og ég var svo stýrimaður hjá þeim í mörg ár,“ rekur Heimir listann af samstarfsmönnum í brúnni á þessu ágæta skipi. Gloríur í úthafskarfanum „Við á HK fórum fyrstir á úthafskarfa vorið 1989. Kvótastaðan var ekki góð og ákváðu Sjólaskipsmenn að reyna að veiða þennan karfa sem var við 200 sjómílur suðvestur af Reykjanesi. Guðmundur Gunnarsson hjá Hampiðjunni hannaði trollið og fór með okkur í fyrsta túrinn,“ rifjar Heimir upp af áhugaverðum verkefnum á þessum tíma. „Það var mikið bras á okkur og ljóst var að það þurfti að styrkja trollið meira. Í öllu baslinu sagði Palli Eyjólfs skipstjóri „þetta er nú meiri Glorían“ og þar með var nafnið á þetta troll komið,“ segir Heimir. Árið eftir hafi þetta gengið vel. „Það upphófst mikið ævintýri og varð mokveiði næstu árin sem bjargaði útgerðinni en mikill samdráttur hafði þá verið í þorskveiðunum. Þessi ár voru stórskemmtileg og mikil vertíðarstemning,“ segir Heimir áfram um karfaveiðarnar. Passað upp tærnar „HK fékk svo nafnið Helga María þegar það var selt til HB á Akranesi. Þetta er besta skip sem ég hef verið á, með mikið skjól og fer vel í sjó,“ segir Heimir. Aðbúnað skipverja segir hann hafa verið glæsilegan. „Það voru sér klefar með sturtu í hverjum klefa og hita í gólfinu á salerninu svo að okkur yrði ekki kalt á tánum. Það var gufubað og líkamsrækt með fullt af tækjum frammi í yfirbyggðu ankerisrými. Og svo seinna komu heitir og kaldir pottar aftan við brú. Sjónvarpsstofan var stór og góð,“ dregur Heimir upp mynd af þægindunum um borð í skipinu sem var svo lengi hans vinnustaður og heimavöllur á sjónum. Náði síðasta túrnum á síðunni „Þetta er besta skip sem ég hef verið á,“ segir Heimir, sem tók sjálfur þessa mynd úr brúnni, um Helgu Maríu. „Það var sko munur á þessum aðbúnaði og á síðutogurunum, gjörsamlega svart og hvítt. Ég náði að fara síðasta túrinn á síðunni með Júlla Skúla á Maí gamla í janúar 1977,“ segir Heimir. Jón Guðmundsson í Sjólaskipum hafi sagt að með góðum aðbúnaði myndu menn endast lengur og að afköstin yrðu meiri. „Þessi mikla breyting á aðbúnaði og vinnuaðstöðu hefur klárlega fækkað slysum,“ bendir Heimir á og nefnir að miklar breytingar hafi orðið á siglingar- og fiskileitartækjum. „Það sem snýr að mönnum eru fjarskipti. Áður töluðum við heim í gegnum talstöðvar og gat þá allur flotinn hlustað. Nú eru menn með snjallsíma sem ná mjög langt og með nettengingu. Meðferð og vinnsla aflans er mun betri í dag. Fiskurinn er kældur mikið um leið og hann kemur um borð og nýjasta tækni passar að menn geti stjórnað betur holastærðinni, en of stór hol fara illa með fiskinn,“ undirstrikar Heimir. Óvænt verkefni á Grænlandi Árið 2019 var Helgu Maríu lagt og öllum sagt upp því selja átti skipið. „Málin fóru nú þannig að Engey, eitt af nýju skipum Brims, var selt í staðinn fyrir Helgu Maríu. Guðmundur í Brimi samdi við Hafrannsóknastofnun Grænlands um leigu á Helgu Maríu um sumarið þar sem nýtt skip Grænlendinga var ekki orðið klárt,“ segir Heimir, sem kveðst þá hafa orðið að ráða nýja áhöfn. „Komu þeir Þorvaldur Svavarsson, fyrrum skipstjóri á frystitogaranum Þór, sem stýrimaður og Sigurbjörn Kristjánsson sem var fyrrum skipstjóri á Vigra en hann var 2. stýrimaður. Ragnar Kristinsson var kokkur en hann er núna á Baldvini Njáls. Aðrir í áhöfn voru ungir strákar en vélstjórar gamalreyndir af Helgu Maríu. Það var sko fjör hjá okkur köllunum,“ rifjar Heimir upp ánægjulega tíma á Grænlandi. Trump og vitleysan Eiginkona Heimis, Þuríður Bryndís Guðmundsdóttir, í brúnni á Helgu Maríu. „Við fórum í fjóra rækjuleiðangra fyrir þá á vesturströndinni og einn grálúðuleiðangur við Baffin-eyju sem er Kanadamegin. Við vorum líka með plóga og tókum sjósýni um allt Vestur-Grænland. Þetta var með skemmtilegri verkefnum sem ég hef upplifað til sjós og gífurlega krefjandi vegna hafíssins,“ segir Heimir. Að sögn Heimis er það hreinlega heillandi að koma til Grænlands, sem er allt öðruvísi en önnur lönd. „Þuríður kom út ásamt tveimur öðrum eiginkonum og sigldu þær með okkur heim. Við vorum þá búnir að vera í þrjá mánuði í beit. Á hótelinu í Nuuk var mikið fjölmiðlafár vegna ummæla Trumps að vilja kaupa Grænland. Það líst mér ekkert á. Það yrði líka mikið menningarslys. Ég held að hann ætti að kynna sér fólkið þar áður en hann æðir út í slíka vitleysu,“ segir Heimir um ásælni Bandaríkjaforseta í land nágranna okkar í vestri. Ferillinn farsæll Spurður hvort hann hafi lent í einhverjum slysum eða óhöppum á þessum langa ferli segist Heimir hafa verið lánsamur að þessu leyti. Heimir, til hægri, með Sigurgeiri Jóhannssyni, 1. stýrimanni og afleysingaskipstjóra. MYND/GUNNAR ÞÓR JÓHANNSSON „Ég hef aldrei lent í neinu tvísýnu, fyrir utan nokkra brotsjói og hressilegar veltur. Menn hafa veikst og slasast og hefur þá þurft að kalla til þyrluna, en hún er eflaust mesta byltingin í öryggismálum sjómanna og þvílík fa