Níu útgerðarfyrirtæki og fiskvinnslur á Suðureyri, Patreksfirði, Hólmavík og Drangnesi segjast í bréfi til alþingismanna leggjast harðlega gegn frumvarpi Eyjólfs Ármanssonar innviðaráðherra um að fella niður línuívilnun og skel- og rækjubætur. Fulltrúar fyrirtækjanna segja að verði frumvarpið að lögum blasi við raunveruleg hætta á verulegri byggðaröskun á Vestfjörðum. Byggð geti lagst af á Drangsnesi „Í versta falli getur byggð lagst af á Drangsnesi og starfsemi fyrirtækja sem bera uppi atvinnulíf á Hólmavík, Suðureyri og sunnanverðum Vestfjörðum dregist verulega saman eða lagst af með tilheyrandi áhrifum á samfélagið í þessum byggðarlögum en afleiðingarnar yrðu alvarlegar og óafturkræfar,“ segir í bréfinu þar sem skorað er á ráðherrann og ríkisstjórnina að draga frumvarpið til baka. Stendur og fellur með þessum fyrirtækjum Rakið er að í Kaldrananeshreppi búi 120 manns og þar af rúmlega 70 á Drangsnesi. Hjá Fiskvinnslunni Drangi ehf., Útgerðarfélaginu Skúla ehf. og ST2 ehf. starfi rúmlega 25 allt árið að jafnaði sem sé um helmingur allra starfa í bænum. Drangur þjónusti einnig alla báta sem landi í byggðarlaginu. „Samfélagið á Drangsnesi stendur því og fellur með þessum fyrirtækjum,“ segir í bréfinu. Burðarás samfélagsins Þá segir að í Strandabyggð búi um 420 manns, þar af um 300 á Hólmavík þar sem Vilji Fiskverkun ehf., Vissa Útgerð ehf. og Útgerðarfélagið Æður ehf. standi undir rúmlega 50 heilsársstörfum sem sé fjórðungur starfa í byggðarlaginu. „Það liggur í augum uppi að þessi fyrirtæki eru burðarás samfélagsins á Hólmavík,“ segja útgerðirnar. Hafi eignakvóta sem dugi ekki „Þótt fyrirtækin búi yfir ákveðnum eignakvóta dugar hann ekki einn og sér til að standa undir heilsársútgerð og vinnslu. Rekstrargrundvöllur og geta þessara útgerða til heilsársstarfsemi byggir því að hluta á byggðaaðgerðum stjórnvalda innan 5,3 prósent kerfisins, það er línuívilnun, skel- og rækjubætur, og almennur og sértækur byggðakvóti,“ segir áfram í bréfinu. Forsenda heilsársvinnslu Þá kemur fram að á Suðureyri búi um 300 manns. Flestir starfi við útgerð og fiskvinnslu. Stærstu fyrirtækin reiði sig á afla af smábátum og sé allur kvóti útgerða í krókaflamarkskerfinu. „Sértækur byggðakvóti sem byggir á samningum við Byggðastofnun ásamt almennum byggðakvótum er forsenda þess að hægt er að halda uppi heilsársvinnslu með einhverjum árangri og afkomu á Suðureyri. Línuívilnun er hluti af þessu prógrammi og hefur verulega þýðingu fyrir hluta útgerðar á Suðureyri.“ Almennur byggðakvóti hafi verið kæfður Minnt er á að sértækur byggðakvóti hafir verið skertur í takt við skerðingar á leyfilegum heidlarafla þorsks. Skel- og rækjubætur og línuívilnun hafi verið skertar umfram það. „Almennur byggðakvóti hefur þegar verið kæfður á núverandi fiskveiðiári með breytingum á samsetningu hans, þar sem dregið var umtalsvert úr þorski en aukið við ýsu, sem hentar alls ekki öllum.“ Útgerðir á sunnanverðum Vestfjörðum og fiskvinnsla Odda hf. eru sagðar hafa reitt sig á sértækan byggðakvóta og almennan byggðakvóta til heilsársútgerðar á Patreksfirði og Tálknafirði. Þessar aðgerðir hafi verið máttarstólpi heilsárs fiskvinnslu á Patreksfirði. Spyrji sig hvað sé næst „Þegar almennur byggðakvóti, línuívilnun og skel- og rækjubætur eru felldar brott eða skertar umtalsvert til þess að auka strandveiðar hljóta menn að spyrja sig hvað sé næst,“ segja útgerðinar og bæta við að vegna aukinnar ásóknar í strandveiðar hljóti sértækur byggðakvóti á endanum að víkja fyrir auknum strandveiðum og 5,3 prósent kerfið verði einungis strandveiðar og ekkert annað. Reiðarslag og grátt ofan á svart „Er það í raun sýn ríkisstjórnarinnar að sjávarútvegur á Íslandi verði bara 40 togarar og 1.000 strandveiðibátar á sumrin? Yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um að styðja og efla hinar dreifðu sjávarbyggðir virðast vera allar í orði en ekki á borði,“ segja útgerðirnar. „Verði frumvarpið að lögum er það reiðarslag, grátt ofan á svart fyrir mörg sjávarútvegsfyrirtæki á Vestfjörðum.“ Segja fyrirtækin að þau muni þurfa að endurskoða reksturinn og sum hætta eða verða sameinuð í stærri fyrirtæki. „Þessar breytingar sem innviðaráðherra leggur til býr til fleiri vandamál en hann telur sig vera að leysa.“ Forsendur séu breyttar og brostnar segir ráðherra Fyrsta umræða um frumvarpið fór fram á Alþingi á mánudaginn. Í því er rakið að skel- og rækjubætur hafi upphaflega verið veittar til að bregðast við verulegum samdrætti í skel- og rækjuveiðum fyrir nokkrum áratugum. Bæturnar hafi átt að vera sértæk og tímabundna ráðstöfun. Ítrekað hafi verið bent á það í opinberum skýrslum og tillögum starfshópa að afnema beri þetta fyrirkomulag þar sem forsendur þess séu brostnar. Samræmist ekki upphaflegum markmiðum „Sá aflabrestur sem bótunum var ætlað að koma til móts við hefur þróast yfir í varanlegan stuðning sem samræmist ekki upphaflegum markmiðum sveiflujöfnunar eða almennum reglum um úthlutun sameiginlegrar auðlindar,“ segir í greinargerð frumvarpsins. Þá segir að um línuívilnun að hún hafi jafnframt verið sérstök ráðstöfun innan sama ramma. „Frá því að þessar heimildir voru teknar upp hafa forsendur þeirra og framkvæmd tekið breytingum, meðal annars vegna tækniþróunar í sjávarútvegi, sem dregið hefur úr vægi þeirra félagslegu markmiða sem ívilnunum var ætlað að styðja.“