Ríkis­stjórnin hefur lagt fram frum­varp sem felur annars vegar í sér tíma­bundna lækkun virðis­auka­skatts á elds­neyti og hins vegar heimild til beinna inn­gripa í verðlagningu ef talið verður að skattalækkunin hafi ekki skilað sér til neyt­enda. Sam­kvæmt frum­varpinu á virðis­auka­skattur á bensíni og dísilolíu að lækka úr 24 pró­sentum í 11 pró­sent frá 1. maí til og með 31. ágúst 2026. Jafn­framt er kveðið á um að sölu­aðilar elds­neytis skuli tryggja að lækkunin skili sér að fullu í endan­legu útsölu­verði. Sam­keppnis­eftir­litinu er falin sér­stök eftir­lits­skylda með því að lækkunin skili sér út í verð og getur stofnunin lagt á stjórn­valds­sektir vegna brota á þeirri skyldu. Um­deildasti þáttur frum­varpsins er þó sá að ráðherra sam­keppnis­mála fær heimild til að grípa til sér­staks inn­grips ef Sam­keppnis­eftir­litið telur að mis­brestur sé á að lækkun virðis­auka­skatts hafi skilað sér í endan­legu útsölu­verði elds­neytis. Slíkt inn­grip yrði ákveðið með reglu­gerð, að fenginni um­sögn Sam­keppnis­eftir­litsins og að undan­gengnu samráði við ráðherra skatta­mála. Í frum­varpinu segir að að­gerðirnar geti falist í ákvörðun há­marks­verðs, há­marks­álagningar eða annarri stýringu á verðlagningu og við­skipta­kjörum. Með frum­varpinu er þannig opnað á að fram­kvæmdar­valdið geti stigið beint inn í verð­myndun á elds­neytis­markaði, telji stjórn­völd að markaðsaðilar hafi ekki skilað opin­berri skattalækkun áfram til al­mennings. Í mótsögn við samkeppnislög og skaðlegt til lengdar Í greinar­gerð með 2. gr. frum­varpsins er þessi heimild sögð eiga sér fyrir­mynd í 38. gr. eldri sam­keppnis­laga nr. 8/1993, þar sem ríkis­stjórn var veitt heimild til að grípa til sam­bæri­legra að­gerða ef neyðará­stand skapaðist vegna óvæntra aðstæðna, svo sem náttúru­ham­fara, styrj­aldarástands eða óvenju­legra verð­sveiflna á inn­lendum eða er­lendum mörkuðum. Í sömu greinar­gerð er síðan vitnað orðrétt í greinar­gerð með frum­varpinu sem varð að sam­keppnislögunum frá 1993. Þar sagði að al­menn ákvæði um verðstöðvun, há­marks­verð, há­marks­álagningu og aðrar reglur um verðlagningu og við­skipta­kjör væru „í megin­at­riðum í mótsögn við mark­mið og til­gang sam­keppnis­laga“. Sjá einnig Lækka VSK á dælu og vakta verðlag á „verðlækkunar­sumri“ Jafn­framt sagði að skað­semi slíkra verðlagsákvæða fyrir virka sam­keppni ykist eftir því sem þau giltu lengur. Í greinar­gerð hins nýja frum­varps segir jafn­framt að framan­greind sjónar­mið eigi „að ýmsu leyti enn við“ og að um neyðarráðstöfun yrði að ræða sem vonir standi til að ekki þurfi að beita. Þó sé talið nauð­syn­legt að til staðar séu verk­færi sem heimili skjót inn­grip, ef á þurfi að halda, til að tryggja að skattalækkunin skili sér í endan­legu útsölu­verði elds­neytis. Ríkis­stjórnin rök­styður frum­varpið með því að verð­sveiflur á elds­neyti í kjölfar átaka í Miðaustur­löndum hafi haft bein áhrif á heimili, fyrir­tæki og verðlagsþróun. Í greinar­gerðinni er áætlað að verði lækkuninni miðlað að fullu til neyt­enda geti útsölu­verð elds­neytis lækkað um 10,5 pró­sent, tekju­tap ríkis­sjóðs numið um 3,5 milljörðum króna og áhrif á vísitölu neyslu­verðs numið tæp­lega 0,3 pró­senta lækkun á gildistímanum. Þá kemur fram í greinar­gerðinni að vikið hafi verið frá venju­bundnum reglum ríkis­stjórnarinnar um undir­búning og frá­gang stjórnar­frum­varpa að því er varðar frekara samráð, þar sem talið hafi verið nauð­syn­legt að hraða málinu vegna skyndi­legra verðhækkana. Stjórn­völd vilja virkja stríðsástandsákvæði en í greinar­gerð segir að það sé „í megin­at­riðum í mótsögn við mark­mið og til­gang sam­keppnis­laga“.