Í netsölu getur falist smásala. Þó að sala á netinu hafi ekki tíðkast þegar áfengislög voru sett á sínum tíma þá nær einkaleyfi ÁTVR til smásölu áfengis líka til netsölu þegar áfengi er selt og ætlað til einkaneyslu. Þetta kemur fram í dómi Héraðsdóms Reykjaness yfir Vilhjálmi Forberg Ólafssyni, eiganda og framkvæmdastjóra Smáríkisins. Hann var á dögunum dæmdur að greiða 100 þúsund króna sekt ella að sæta fangelsi í átta daga fyrir brot á áfengislögum. Fyrirkomulag til þess gert að komast framhjá einkaleyfi ÁTVR Vilhjálmur var sóttur til saka fyrir sölu á einum 3000 ml belg af hvítvíni sem seldur var í gegnum vefsíðu Smáríkisins og afhentur af Wolt-sendli. Hann var með sölunni fundinn sekur um að hafa brotið gegn einkaleyfi Áfengis og tóbaksverslunar ríkisins (ÁTVR) til smásölu áfengis á Íslandi. Hvernig ganga áfengiskaup í gegnum Smáríkið fyrir sig? Smáríkið hefur leyfi til heildsölu áfengis á Íslandi og kaupir það af íslenskum heildsölum. Þaðan er áfengið selt til Icelandic Trading Company (ITC) í Hollandi. Áfengið fer þó aldrei úr landi heldur er annað fyrirtæki – Kjútís ehf. – með þjónustusamning við ITC um geymslu áfengisins. ITC selur það svo í netsölu til Íslendinga og kaupendur fá áfengið afhent á starfsstöðvum Kjútís. Framkvæmdastjóri Smáríkisins er forsvarsmaður bæði Kjútís og ITC. Í niðurstöðu dómsins segir ekki verið annað ráðið en að að fyrirkomulagi fyrirtækja sem Vilhjálmur er í forsvari fyrir, ITC og Kjútís ehf., á sölu áfengis á Íslandi hafi verið „komið á í þeim tilgangi að reyna að komast fram hjá einkaleyfi ÁTVR til smásölu áfengis á Íslandi.“ Er í því samhengi sagt að við lögreglu hafi Vilhjálmur sagt að ITC hafi verið stofnað til að selja áfengi í smásölu á Íslandi en héldi nú fram að fyrirtækið stundaði ekki smásölu á áfengi hérlendis. Fyrirkomulag fyrirtækjanna tveggja bendir, að mati dómsins, til þess að félögin hafi ekki talið heimilt gagnvart gildandi lögum að selja áfengi í netsölu á Íslandi. EES-samningur gildi ekki í þessu tilfelli „Það er viðurkennt að einstaklingum hér á landi sé heimilt að kaupa áfengi í erlendum vefverslunum og þá flytur viðkomandi einstaklingur áfengið hingað til lands til einkanota með óháðum/sjálfstæðum flutningsaðila en ekki í atvinnuskyni,“ segir í dómnum með tilvísan til EES-samningsins. Þar segir enn fremur að þetta taki ekki til atvinnustarfsemi, eins og í tilfelli ITC og Kjútís. Þá hafi dómar Evrópudómstólsins ekki tekið afstöðu með slíku fyrirkomulagi. „Í ýmsum löndum er smásala á áfengi takmörkuð með einhverjum hætti [...] Ekki verður séð að dómar Evrópudómstólsins hafi verið á þann veg að starfsemi eins og sú sem ITC og Kjútís ehf. stunda sé heimil.“ „Þessi starfsemi er smásala áfengis“ Þrátt fyrir að vera ekki með starfsemi á Íslandi selur ITC áfengi til Íslendinga með milligöngu Kjútís. „Um er að ræða að stærstum hluta áfengi sem hefur verið framleitt hér á landi og aldrei farið frá landinu, þ.e. út úr lögsögu íslenska ríkisins. Þessi starfsemi er smásala áfengis,“ segir í dómnum. Dómurinn segir enn fremur að engu geti breytt um málið að „einstakir ráðherrar eða alþingismenn hafi í gegnum tíðina talið að starfsemi eins og ITC og Kjútís ehf. reka sé heimil samkvæmt íslenskum lögum.“ ÁTVR hafi, samkvæmt lögum, einkaleyfi til smásölu áfengis á Íslandi. Standi vilji löggjafans til þess að breyta því verði það aðeins gert með lagabreytingum. „Það er ekki hlutverk dómstóla að breyta settum lögum,“ segir í dómnum.