Security News

Cybersecurity news aggregator

📰
INFO News Viðskiptablaðið

Spá hærri vöxtum og hægari vexti til 2028

Read Full Article →

Greiningar­deild Lands­bankans spáir því að Seðla­banki Ís­lands hækki stýri­vexti í 8,25 pró­sent á þessu ári og að ís­lenskt hag­kerfi verði áfram í hægum vexti næstu þrjú árin. Sam­kvæmt nýrri hag­spá bankans, sem birt verður á morgun, verður verðbólga þrálátari en áður var vonast eftir og inn­lend eftir­spurn áfram veik vegna hárra vaxta. Bankinn gerir ráð fyrir 1,7 pró­senta hag­vexti í ár, 1,6 pró­senta vexti árið 2027 og 1,8 pró­senta vexti árið 2028. Þótt það sé meiri vöxtur en í fyrra, þegar hag­vöxtur mældist 1,3 pró­sent, er áfram um hóf­legan vöxt að ræða. Hag­vöxturinn verður sam­kvæmt spánni fyrst og fremst út­flutnings­drifinn á meðan háir vextir halda aftur af heimilum og fyrir­tækjum. Greiningar­deildin telur að út­flutningur verði helsti drif­krafturinn, einkum vegna þjónustuút­flutnings tengdum gagna­verum. Þar að auki horfir bankinn til ágætrar loðnu­vertíðar í ár og þess að álút­flutningur taki við sér á næsta ári þegar fram­leiðsla verður komin í eðli­legra horf eftir bilun á kerlínu Norðuráls. Spáð er 2,5 pró­senta vexti út­flutnings í ár og 3,6 pró­senta vexti á næsta ári. Á móti þessu gerir Lands­bankinn ráð fyrir mjög hægum vexti inn­lendrar eftir­spurnar. Einka­neysla á aðeins að aukast um 0,4 pró­sent í ár, saman­borið við 4,3 pró­senta vöxt í fyrra, og fjár­muna­myndun er sögð dragast saman um 2,3 pró­sent. Þá er spáð 3,5 pró­senta sam­drætti í íbúða­fjár­festingu í ár vegna hárra vaxta, breytts lána­fram­boðs og vaxandi fram­boðs nýrra íbúða. Verðbólga verður að mati bankans áfram þrálát. Spáð er 4,8 pró­senta meðal­verðbólgu í ár, 3,3 pró­senta verðbólgu árið 2027 og 2,8 pró­senta verðbólgu árið 2028. Greiningar­deildin segir að bak­slag hafi orðið í baráttunni við verðbólguna og rekur ný­lega hækkun meðal annars til hita­veitu, nýrra bíla, flug­far­gjalda eftir fall Play og bensín­verðs vegna átaka í Mið-Austur­löndum. Af þeirri ástæðu telur bankinn lík­legt að Seðla­bankinn herði taum­haldið enn frekar. Gert er ráð fyrir hækkun stýri­vaxta um hálft pró­sentu­stig í maí og síðan um 0,25 pró­sentu­stig í ágúst, þannig að þeir fari í 8,25 pró­sent. Vaxtalækkanir eru sam­kvæmt spánni ekki í kortunum fyrr en á næsta ári. Una Jóns­dóttir, aðal­hag­fræðingur Lands­bankans, segir að hag­vöxturinn verði út­flutnings­drifinn en að háir vextir muni „kæla veru­lega inn­lenda eftir­spurn og draga úr vilja fyrir­tækja til að ráða starfs­fólk og auka um­svif.“ Hún segir jafn­framt að óvissa um verðbólgu sé enn mikil, ekki síst vegna þróunar stríðsins í Mið-Austur­löndum. Bankinn sér jafn­framt merki um aukinn slaka á vinnu­markaði. Spáð er 4,5 pró­senta at­vinnu­leysi í ár, sem yrði það hæsta frá far­aldrinum, og að at­vinnu­leysi verði áfram yfir 4 pró­sentum út spátímann. Þá er vísað til könnunar Gallup meðal stærstu fyrir­tækja landsins sem sýni minni eftir­spurn eftir starfs­fólki og að um 30 pró­sent fyrir­tækja vilji fækka starfs­fólki á næstu sex mánuðum. Þrátt fyrir það gerir Lands­bankinn ráð fyrir að laun hækki um 5,2 pró­sent í ár og tæp 5 pró­sent næstu ár. Bankinn telur lík­legt að for­senduákvæði gildandi kjara­samninga vegna verðbólgu virkist í ágúst, en gengur út frá því að lausn finnist sem haldi launaþróun í megin­dráttum innan þess ramma sem samið var um. Horfur á íbúða­markaði eru einnig áfram daufar. Lands­bankinn spáir aðeins 2 pró­senta hækkun nafn­verðs íbúða í ár og 2,6 pró­senta hækkun á næsta ári, sem þýðir að raun­verð lækkar bæði árin. Sam­kvæmt spánni hafa full­búnar óseldar íbúðir safnast hratt upp og hátt raunstýri­vaxta­stig og þröng lánþega­skil­yrði halda aftur af eftir­spurn. Greiningar­deildin gerir jafn­framt ráð fyrir að krónan veikist lítil­lega á spátímanum. Raun­gengi hennar sé nú við sögu­legt há­mark og sú staða ekki sjálf­bær til lengri tíma. Sam­kvæmt grunn­spá bankans verður evran á 146 krónum í lok þessa árs, 148 krónum í lok næsta árs og 150 krónum í lok árs 2028. Niður­staða spárinnar er því sú að fram undan sé tíma­bil hægs hag­vaxtar þar sem út­flutningur heldur uppi vexti en heimili og fyrir­tæki búa áfram við hátt vaxta­stig, þráláta verðbólgu og slakari vinnu­markað.

Share this article