Innlent | mbl | 24.4.2026 | 20:00 Aðild geti styrkt öryggi Íslands í víðum skilningi Heitar umræður voru á fundi utanríkismálanefndar í dag. Samsett mynd Setja bókamerki Tengdar fréttir Ísland og ESB Nálgast beri verkefnið af virðingu og ábyrgð Kadis sýnir á spilin hjá Evrópusambandinu Beint: Þorgerður Katrín á fundi utanríkismálanefndar Ríkari réttur til kosningaþátttöku Minntist ekki á varanlegar undanþágur » Fleiri tengdar fréttir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sagði á fundi utanríkismálanefndar Alþingis í dag að margt sem feli í sér eða tengist hugsanlegri aðild Íslands að Evrópusambandinu geti styrkt öryggi Íslands í víðum skilningi. Nefndi hún áfallaþol, fjölþáttaógnir og efnahagslegt öryggi í því sambandi. „Við sjáum það líka til dæmis úr heimsfaraldri kórónuveiru hvað það skiptir máli að vera í nánum tengslum við Evrópusambandið og við höfðum þá vini sem tóku tillit til okkar varðandi til dæmis aðgengi að lyfjum og svo framvegis.“ Frá fundi utanríkismálanefndar í dag. mbl.is/Karítas Mikið undir fyrir Íslendinga Ráðherrann sagði ríki Evrópu vera að þétta raðirnar og sýna að þeim sé alvara með því að stórefla sig á sviði varnar- og öryggismála. Þau væru að sækja í sig veðrið á öllum sviðum sem snerta varnir. Sagðist hún gjarnan vilja sjá það hafa í för með sér að Atlantshafsbandalagið (NATO) í heild sinni styrkist og sagði gríðarlega mikið undir fyrir Íslendinga, en ekki bara Íslendinga heldur einnig bæði aðrar Evrópuþjóðir og Bandaríkjamenn, að sambandið yfir Atlantshafið sé sterkt. Sagði Þorgerður það hafa sýnt sig þegar Svíþjóð og Finnland gengu í NATO, verandi í Evrópusambandinu, að þá styrktist NATO líka sem og Evrópusambandið. Styrki stöðu Íslands Pawel Bartoszek, formaður utanríkismálanefndar, spurði ráðherra hvort aðild Íslands að Evrópusambandinu geti haft einhver neikvæð áhrif á samstarf Íslands við okkar allra mikilvægasta bandamann, Bandaríkin, eða samstarf Íslands innan NATO. Sagðist Þorgerður Katrín þvert á móti telja aðild geta styrkt stöðu Íslendinga. Helstu bandamenn Bandaríkjanna á sviði varnar- og öryggismála séu í NATO og langflestir í Evrópusambandinu. Frétt af mbl.is Nálgast beri verkefnið af virðingu og ábyrgð Óvíst hvort stjórnvöld útskýri Evrópurétt fyrir þjóðinni Hildur Sverrisdóttir, nefndarmaður og þingmaður Sjálfstæðisflokksins, spurði ráðherra hvort almenningur væri meðvitaður um að Evrópurétturinn væri mjög skýr og að veigamikið framsal allra valdþátta ríkisvalds, löggjafarvalds, framkvæmdarvalds og dómsvalds, fylgi aðild að ESB og hvort stjórnvöld ætluðu sér að útskýra það nákvæmlega fyrir þjóðinni. Hildur sagði þá að reglur ESB hefðu alltaf forgangsáhrif og þrátt fyrir að Ísland myndi vilja setja sér aðrar reglur þyrftum við að undirgangast alls konar ákvarðanir þrátt fyrir að þær væru ekki í okkar þágu. 30 stofnanir myndu yfirtaka framkvæmdavaldið og að Evrópudómstóllinn hefði ákveðið vægi þegar kemur að dómsvaldinu. Frétt af mbl.is Kadis sýnir á spilin hjá Evrópusambandinu Þorgerður Katrín sagðist ekki ætla að fara í einhverja útúrsnúninga og sagðist ekki ætla að skilja spurninguna þannig að hún fæli í sér að með aðild væri Ísland að hverfa frá EES-samningnum. Hluti af því að vera aðili að EES-samningnum snúist um að taka upp ákveðnar reglur og ákveðinn ramma og hér hafi verið deilt um hversu langt eigi að ganga. Engu að síður svaraði hún spurningunni ekki en sagði: „Þegar við förum í samningaviðræður munum við í þeim helstu köflum sem við vitum að skipta okkur mestu máli, sem eru sjávarútvegurinn, fiskveiðistjórnin, orkumálin og landbúnaðurinn, setja fram okkar ýtrustu kröfur. Við erum að fara að semja. Við erum að setja fram okkar ýtrustu kröfur og ég hvet frekar fólk til þess að koma í þann leiðangur með okkur til þess að ná sem bestum samningi.“ Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra á fundi nefndarinnar í dag ásamt Ingileif Friðriksdóttur aðstoðarmanni sínum. mbl.is/Karítas Spurði um löggjöf til að verjast auglýsingaherferðum og frestun Sigurður Ingi Jóhannsson, nefndarmaður og þingmaður Framsóknarflokksins, gerði þá tilraun til að fylgja spurningu Hildar eftir. Ráðherrann svaraði spurningu Sigurðar Inga ekki efnislega, sem spurði þá aftur: „Ef við förum og verðum aðilar að Evrópusambandinu þá gildir Evrópurétturinn á Íslandi og við höfum enga undanþágu frá því. Mig langaði reyndar að bæta við spurningu um það sem ráðherra svaraði ekki Ingibjörgu Ísakssen í óundirbúnum fyrirspurnartíma hér fyrr í mánuðinum um af hverju ríkisstjórnin hafi ekki undirbúið löggjöf til að verjast herferðum bæði erlendra en hugsanlega innlendra aðila með óeðlilegum hætti sem margar aðrar ríkisstjórnir hafa gert. Kemur til greina af hálfu ráðherrans að fresta tímasetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar og klára lagagrundvöll fyrir verndaraðgerðir fyrir almenning gagnvart erlendum herferðum og ríkum einstaklingum á Íslandi sem geta keypt upp allt auglýsingapláss?“ „Já, við sáum það nú í málþófinu síðastliðið sumar að það voru rík og sterk hagsmunaöfl sem keyptu upp meira og minna auglýsingaplássin sem þingmaðurinn nefnir til þess að koma í veg fyrir að það yrðu sett eðlileg auðlindagjöld á sjávarútvegsauðlindina,“ svaraði Þorgerður. Hún sagði málið nú í höndum þingsins en að stjórnvöld væru í tengslum við stofnanirnar, landskjörstjórn, greiningardeild ríkislögreglustjóra, CERT-IS og fleiri sem vinni að málinu. Frétt af mbl.is Minntist ekki á varanlegar undanþágur „Utanríkisráðherra var að segja að við gætum breytt ESB-réttinum í aðildarsamningi “ Guðlaugur Þór Þórðarson, nefndarmaður og þingmaður Sjálfstæðisflokksins, ítrekaði þá spurningu Hildar flokkssystur sinnar og Sigurðar Inga til ráðherra um ESB-réttinn. Hann sagði svör ráðherra valda sér gríðarlegum vonbrigðum og sagði mjög alvarlegt þegar ráðherrar reyni að afvegaleiða þjóðina með þeim hætti sem ráðherra geri. Guðlaugur sagði öll þau lög sem ekki væru í samræmi við ESB-réttinn myndu ekki gilda heldur ESB-réttur. Það þýði það að ef ákveðið verði að setja ný lög þá verði þau að vera í samræmi við ESB-rétt, annars gildi ESB-rétturinn. „Vegna þess að ráðherra svaraði hvorugum sessunauta minna hér, er það svo að ráðherra ætli að halda þessu leyndu, eða reyna að halda þessu leyndu fyrir þjóðinni í aðdraganda kosninga? Frétt af mbl.is Veigamikið framsal ríkisvalds „Sko, það er ekki hægt að saka fólk um að svara engu af því að mönnum líkar ekki við svörin. Ég er búinn að ítreka það og segja það og það virðist engu skipta að það sé um samningaviðræður að ræða. Það er ekki afsal á fullveldi, þetta eru samningaviðræður og bara nýlega, einmitt talandi um Íra, þá sagði einmitt írski kollegi minn: „Við styrktum okkar fullveldi með því að fara inn í Evrópusambandið af því við vorum allt of háð Bretum. Okkar fullveldi styrktist.“ Það getur vel verið að það verði sú leiðin líka að við verjum það en það er ekki hægt að koma hérna og segja, heyrðu, og saka mann um að svara ekki neinu af því að ég er að segja hluti sem þér mislíkar. Við erum bara ekki á sömu skoðun. Það sem ég er að biðja fólk um er að segja einmitt þjóðinni satt hvað það varðar að það er um margt að semja. Það er mín skoðun að hvert það skref sem við höfum tekið í alþjóðamálum, í NATO, EFTA, EES og núna að ræða ESB, sé til þess að styrkja fullveldið. Að sjálfsögðu er það þannig að þegar, ef og þegar við erum komin inn í Evrópusambandið, þá er Evrópurétturinn þannig eins og hann er samkvæmt aðildarsamningi. Við erum að fara að semja um aðildarsamning. Ég á svo erfitt með að skilja af hverju stjórnmálafólk, þótt það sé á móti Evrópusambandinu, af hverju við sameinumst ekki um það að fá þennan samning og þá bara getið þið sagt, heyrðu, þessi kerling hér, hún var bara alltaf með allt vitlaust fyrir sér. Ég er tilbúin til þess að riskera því, ég er til í að taka þá áhættu. Komið þið frekar með mér í það að ná sem bestum samningi við Evrópusambandið fyrir Ísland.“ Guðlaugur Þór tók þá aftur til máls og hvatti sérfræðinga sem til þekkja til að endurskoða málflutning ráðherra. „Ég vek athygli á því að utanríkisráðherra íslensku þjóðarinnar var að segja að við gætum breytt ESB-réttinum í aðildarsamningi og ég hvet alla sérfræðinga og alla sem þekkja til að skoða það.“ Frétt af mbl.is Orðalagið „að halda áfram“ umdeilt Reyna að koma í veg fyrir að þjóðin sjái samning Guðlaugur ítrekaði þá spurningu sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, nefndarmaður og formaður Flokks fólksins, fékk ekki svar við. „Við og Evrópusambandið vorum sátt um það að aðildarumsóknir gömlu Jóhönnustjórnarinnar væru í gildi. Í þeirri þingsályktun eru sett ákveðin skilyrði, annars hefði málið ekki komist í gegnum þingið. Við erum búin að fá góðar upplýsingar um það í nefndinni. Ykkar nálgun er þessi: Þessi þingsályktun er enn þá í gildi. Þess vegna er aðildarumsókn í gildi. Mun verða haldið í þessi skilyrði sem í þingsályktunartillögunni eða ekki? Þið segið að þingsályktunartillagan sé í gildi, þá hljóta skilyrðin sem þar eru að vera í gildi eða eruð þið með einhverja aðra túlkun á því? Það skiptir máli vegna þess að ykkar nálgun er þessi: Nú eigum við að kjósa um það að halda einhverju áfram sem var samþykkt í tíð Jóhönnustjórnarinnar. Nú þá hlýtur allt sem að þeim málum kemur að liggja til grundvallar.“ Þorgerður svaraði því til að henni þætti alltaf jafn áhugavert hvað þingmenn stjórnarandstöðunnar væru alltaf að reyna að koma í veg fyrir að þjóðin fengi að sjá samning. „Umsóknin er í gildi. Þessi þingsályktunartillaga er núna í meðferð og umfjöllun hjá nefndinni. Þar er talað um þessi viðmið sem voru sett, ekki í þingsályktunartillögunni sjálfri, heldur var unnið af hálfu þingnefndarinnar við vinnuna. Þar sem var sagt: „Þetta eru þau viðmið.“ Og við höfum sagt að það sé ekkert óeðlilegt að tekið sé tillit til þeirra viðmiða sem voru sett fram í umfjöllun nefndarinnar fyrir þinginu. Þannig að umsóknin er gild og það er bara fínt ef stjórnarandstaðan ætlar alltaf að vera áfram að reyna að deila um keisarans skegg, þá er það þannig. Ég er að reyna að svara þessu ítrekað aftur og aftur, að segja að við