Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins, segir núverandi rekstrarumhverfi í byggingageiranum sé sérstaklega erfitt fyrir minni og meðalstóra verktaka. „Lengri sölutími og sögulega háir raunvextir þýða að fjármagn er bundið lengur í verkefnum,“ segir Sigurður. „Minni fyrirtæki hafa síður bolmagn til að bera þann kostnað í langan tíma á meðan þau bíða eftir að selja og eru því viðkvæmari fyrir áföllum. Þetta eykur líkur á greiðsluerfiðleikum og getur leitt til meiri samþjöppunar á markaði.“ Spurður hvernig verktakar séu að bregðast við svarar Sigurður að viðbrögð þeirra einkennist fyrst og fremst af varfærni. „Fyrirtæki fresta verkefnum og hefja færri framkvæmdir,“ segir hann. „Um leið er aukin áhersla á áhættustýringu og lausafjárstýringu með því að draga úr umsvifum og hagræða í rekstri. Það er í raun komin biðstaða í greininni. Óvissan er mikil og kostnaður hár, sem gerir fyrirtækjum erfitt fyrir að ráðast í ný verkefni.“ Sjá einnig „Þetta snertir heimilin“ Milljarða skattahækkun Stjórnvöld hafa lagt áherslu á aukið framboð íbúða. Spurður hvort það sé raunhæft í núverandi efnahagsástandi svarar Sigurður: „Við erum í vítahring. Samdráttur í dag skapar íbúðaskort eftir eitt til tvö ár, sem aftur ýtir undir verðhækkanir. Á sama tíma leitar fólk í auknum mæli á leigumarkað þar sem verð heldur áfram að hækka. „Ef stjórnvöld vilja raunverulega auka framboð húsnæðis í þessu umhverfi má koma í veg fyrir skell með því að lækka kostnað og liðka fyrir uppbyggingu en ekki hækka skatta,“ segir Sigurður. „Sveitarfélög þurfa að tryggja nægt lóðaframboð, hraða skipulagsferlum og endurskoða gjaldtöku sem þegar vegur þungt í byggingarkostnaði. Í því ljósi er fyrirhuguð lækkun endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu manna á verkstað, sem kynnt hefur verið í fjármálaáætlun 2027-2031, sérstaklega varhugaverð. Þessi áform komu bæði Samtökum iðnaðarins og greininni algjörlega í opna skjöldu. Hér eru stjórnvöld í reynd að boða margra milljarða skattahækkun á uppbyggingu íbúða. Það gengur einfaldlega ekki að tala um aukna uppbyggingu og hagkvæmara húsnæði fyrir almenning á sama tíma og gripið er til aðgerða sem hækka byggingarkostnað og draga úr framkvæmdum. Þessi skattahækkun leggst ofan á þegar miklar gjaldskrárhækkanir sveitarfélaga sem hafa hækkað langt umfram byggingarkostnað og eru orðnar stór hluti af heildarkostnaði verkefna. Niðurstaðan er skýr: minni fjárfesting, færri verkefni og aukinn þrýstingur á húsnæðisverð. Við núverandi aðstæður er þetta röng stefna sem mun dýpka vandann. Stjórnvöld ættu frekar að hækka endurgreiðsluna á þessum tímapunkti.“ Mikil óvissa Sigurður segir að horfur á byggingamarkaði til skemmri tíma séu erfiðar og óvissan mikil. „Það er orðið erfitt að gera rekstraráætlanir langt fram í tímann og raunar jafnvel krefjandi að horfa nokkra mánuði fram á við. Sjá einnig Bygginga­markaður kominn í al­var­legan hæga­gang „Hagkerfið er í hægagangi og atvinnuleysi hefur verið að aukast," segir Sigurður. „Samkvæmt könnunum Samtaka iðnaðarins gera stjórnendur í byggingariðnaði ráð fyrir um 17% samdrætti í fjölda íbúða í byggingu á næstu 12 mánuðum. Allar helstu vísbendingar benda í sömu átt. Ef ekkert breytist í vaxta- og kostnaðarumhverfi er líklegt að uppbygging haldi áfram að dragast saman, sem mun auka þrýsting á húsnæðismarkaðinn síðar. Lækka þarf kostnað, falla frá boðaðri lækkun á endurgreiðslu virðisaukaskatts og endurskoða gjaldtöku sveitarfélaga. Tryggja þarf aukið framboð lóða, hraða skipulagsvinnu og miða áherslur í skipulagi við óskir og þarfir samfélagsins. Við höfum lengi bent á þessa þróun og varað við. Nú virðast vera vatnaskil. Tíminn til að bregðast við er ekki ótakmarkaður.“ Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu . Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér .