Þéttingarstefna meirihlutans í Reykjavík er orðin að eimvél ójafnaðar og misskiptingar í samfélaginu. Alla síðustu öld unnu stjórnvöld og verkalýðshreyfing hönd í hönd að því að auka húsnæðisöryggi landsmanna, enda er húsnæði ein af grunnforsendum jöfnuðar. Glæsilegur árangur náðist sem við Íslendingar gátum verið stolt af þegar um 80% landsmanna áttu sitt eigið húsnæði. Á aðeins örfáum árum hefur meirihlutanum í Reykjavík hins vegar tekist að snúa þessari þróun við og grafa undan séreignarstefnu landsmanna, stefnu sem tók blóð, svita og tár að byggja upp. Kerfisbundinn lóðaskortur Með innleiðingu svonefndra vaxtamarka á höfuðborgarsvæðinu hefur meirihlutinn í Reykjavík skapað sér þá stöðu að viðvarandi, kerfisbundinn lóðaskortur er orðinn að veruleika. Afleiðingin er sú að höfuðborgin hefur brugðist frumskyldu sinni til að tryggja jafnvægi á húsnæðismarkaði. Þegar framboð er skert með þessum hætti hækkar kostnaður, uppbygging verður óhagkvæm og húsnæðisöryggi almennings veikist. Þetta er sú staða sem gríðarlegur fjöldi íbúa stendur frammi fyrir í dag. Reykjavík ábyrg fyrir verðbólgunni Meirihlutinn hefur ítrekað haldið því fram að gjöld og skattar á lóðir hafi ekki áhrif á útsöluverð íbúða. Sú fullyrðing stenst ekki. Lóðaverð hefur verið keyrt upp úr öllu valdi og viðbótargjöld lögð ofan á. Afleiðingin er sú að húsnæðisliðurinn hefur verið einn helsti drifkraftur verðbólgu í 9 af hverjum 10 mælingum frá því að vaxtamörkin voru tekin upp árið 2015. Stefna borgarinnar og þátttaka hennar í að keyra upp verðbólgu birtist skýrt í þeim kostnaði sem lagður er á uppbyggingu. Byggingarréttur (án gatnagerðargjalda), fjármagnskostnaður vegna byggingarréttargjalds og kvaðir um niðurgreiðslu til félagsbústaða og annarra leigukvaða eru orðin svo íþyngjandi að heildarkostnaður þessara gjalda nemur um 22 milljónum króna fyrir 60 fermetra íbúð, ef hafist er handa í dag og hún afhent eftir fimm ár. Þessi gjöld tengjast í raun ekki beinum kostnaði við uppbyggingu íbúðarinnar, heldur eru um að ræða hreinar viðbótará­lögur. Markaðsmisnotkun Meirihlutinn hefur markað sér þá stefnu að stuðla að lóðaskorti í Reykjavík og jafnframt staðið í vegi fyrir því að önnur sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu geti stækkað sín vaxtarmörk til frekari íbúðauppbyggingar, sem býr til en frekari verðbólguþrýsting. Á aðeins fimm árum hefur þessi stefna hækkað meðalfermetraverð fyrstu kaupenda á höfuðborgarsvæðinu um 61%, á sama tíma og fólksfjölgun hefur aðeins numið um 5%. Þetta hefur verið ein helsta ástæða þeirrar verðbólgu sem heimilin og fyrirtækin í landinu hafa þurft að búa við undanfarin ár og enn hefur ekki tekist að ná tökum á. Vilji íbúa hafður að engu Þetta er í reynd bein skattheimta á fyrstu kaupendur sem útilokar ungt fólk og almenning frá því að eignast þak yfir höfuðið. Mjög lítið hlutfall nýrra íbúða er af smærri gerð, og þær fara í auknum mæli beint til óhagnaðardrifinna leigufélaga. Á sama tíma eru íbúðirnar sem eftir standa byggðar of stórar og verða svo dýrar að venjulegt fólk ræður ekki við að kaupa þær og þær enda því einnig sem leiguíbúðir. Meirihlutinn í Reykjavík er markvisst að þrýsta almenningi og ungu fólki inn á leigumarkaðinn, þrátt fyrir skýrar óskir íbúa um að 91% vilja eignast eigið húsnæði frekar en að leigja. Það kemur því ekki á óvart að þegar rýnt er í skattframtöl Íslendinga blasir við skýr mynd: þeir sem eiga húsnæði hafa að jafnaði um 76 milljónir króna í eigið fé við eftirlaunaaldur, á meðan þeir sem festast á leigumarkaði sitja eftir með aðeins um 4 milljónir. Nú er svo komið að hlutfall þeirra sem eiga eigið húsnæði á aldrinum 25–50 ára er að falla undir 50% í fyrsta sinn frá því að Ísland reis til efna. Við erum þar með komin aftur á sama stað og þegar landið var talið meðal fátækari ríkja. Leiðin fram á við Niðurstaðan er óumflýjanleg: Meirihlutinn í Reykjavík, sem kennir sig við jöfnuð, hefur í reynd grafið undan honum og ýtt undir ójöfnuð og misskiptingu af slíkri stærðargráðu að ekki verður lengur litið undan. Á sama tíma og hann ber þunga ábyrgð á þeirri verðbólgu sem hefur bitnað hvað harðast á heimilum landsins undanfarinn ár. Miðflokkurinn mun ráðast strax í nauðsynlegar aðgerðir til að stöðva þessa þróun, koma böndum á verðbólguvaldinn og endurheimta raunverulegt jafnvægi á húsnæðismarkaði og skapa á ný raunverulegt tækifæri fyrir ungt fólk og almenning til að eignast eigið húsnæði á Íslandi. Höfundur er oddviti Miðflokksins í Reykjavík.