Innlent | Morgunblaðið | 6.5.2026 | 9:00 Djúp gjá á milli forystunnar og kennara á gólfinu „Nú höfum við í rauninni ekki getu til þess að mæla hvað er að virka og hvað er ekki að virka í kennslunni. Það er áhyggjuefni,“ segir Andri Þorvarðarson. Samsett mynd Valgerður Birna Magnúsdóttir [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Skólakerfið í vanda Samfélagslegt stórhrun að óbreyttu Einkunnaverðbólga enn vandamál: Fá ekki rétt mat Alvarleg staða og ógnar velferð landsmanna Versnar með hverju ári að óbreyttu Skólayfirvöld axli ábyrgð » Fleiri tengdar fréttir „Ég er sleginn yfir þessari umfjöllun og þeirri stöðu sem ríkir, en á sama tíma kemur þetta því miður ekki á óvart. Þetta er þróun sem maður hefur áttað sig á að er í gangi, bæði út frá þessum alþjóðlegu könnunum og því sem maður hefur sjálfur séð og frétt frá öðrum kennurum.“ Þetta segir Andri Þorvarðarson, framhaldsskólakennari við Fjölbrautaskólann í Breiðholti. Í samtali við Morgunblaðið segir Andri að djúp gjá hafi myndast á milli menntaforystunnar og þeirra kennara sem starfa á gólfinu í skólum landsins, sem sjái þróunina skýrum augum. Andri bætist í hóp fólks innan stéttarinnar sem stigið hefur fram vegna umfjöllunar Morgunblaðsins og mbl.is um bága stöðu skólakerfisins. Segir hann vilja menntaforystunnar til þess að líta fram hjá vanköntum skólakerfisins farinn að valda gífurlegu tjóni. Frétt af mbl.is Kennarar æfir út í Ingu Hrakar hraðar hér en annars staðar Tjónið, sem Andri segir tilkomið vegna aðgerðaleysis í menntamálum, sést hvergi skýrar en í niðurstöðum alþjóðlegra kannana sem fjallað var um á síðum Morgunblaðsins í gær og í fyrradag. Þær sýna til að mynda fram á að læsi barna á Íslandi hefur hrakað hraðar en á meðal annarra OECD-ríkja og að íslenskir nemendur séu um tveimur skólaárum á eftir jafnöldrum sínum að meðaltali hvað varðar lesskilning. Í skoðanagrein sem birtist á vef Vísis í gær fór Andri, sem starfað hefur sem kennari við Fjölbrautaskólann í Breiðholti í meira en áratug, yfir helstu vankanta skólakerfisins út frá eigin sjónarhorni sem kennari. Þar segir hann hæst bera skort á yfirsýn, viðeigandi mælitækjum, undirbúningi kennara fyrir félagslega þætti kennslu og viljaleysi menntayfirvalda til að horfast í augu við vandann. „Menntaforystan og fylgisveinar hennar virðast ekki vilja takast á við þann víðtæka vanda sem menntakerfið glímir við; hvort sem það er hin gagnslitla kennsla sem það veitir kennaranemum, eða það handónýta einkunnakerfi sem margir þeirra þurfa að notast við að útskrift lokinni,“ skrifar hann í greininni. Frétt af mbl.is Alvarleg staða og ógnar velferð landsmanna Mælistikurnar virka ekki Andri segir við Morgunblaðið að þar sem torskilið einkunnakerfi virðist ekki virka sem mælistika á það hversu vel nemendum takist að temja sér námsefnið – sem sé þó megintilgangur þess – skorti menntastéttina alla yfirsýn yfir stöðu menntakerfisins og vakni því við vondan draum þegar niðurstöður alþjóðlegra kannana birtist. „Við getum alltaf verið að tala um alls konar kennsluaðferðir og hvað á að nota þar, en ef við ætlum á einhvern hátt að geta metið hversu vel þær aðferðir takast verðum við að geta mælt það á samræmdan hátt,“ segir hann. „En þessar mælistikur sem við höfum í dag, bókstafa- og litakerfið í einkunnagjöf, eru ekki að virka sem skyldi.“ Þrátt fyrir að bókstafirnir hafi alla burði til þess að skila sínu ef vel er að verki staðið við innleiðingu kerfisins virðist markmið einkunnagjafar vera orðið að færa sem flesta upp í hina afskaplega teygjanlegu einkunn B, sem dragi á móti úr vægi einkunnagjafarinnar, segir Andri. Því sé einkunnakerfinu kannski betur lýst sem einu af einkennum vandans fremur en rót hans. Annað einkenni vandans sé andstaða við samræmd próf, sem þrátt fyrir galla sína hafi boðið upp á samræmd og samanburðarhæf gögn. „Nú höfum við í rauninni ekki getu til þess að mæla hvað er að virka og hvað er ekki að virka í kennslunni. Það er áhyggjuefni.“ Frétt af mbl.is Alvarleg staða uppi og ríkisstjórnin aðgerðalaus Hlusta þyrfti á þjóðina Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, hefur frá því að hún tók við ráðuneytinu í upphafi árs talað fyrir brotthvarfi frá bókstafa- og litakerfi í einkunnagjöf grunnskólanna og endurupptöku tölustafaeinkunna í þágu gagnsæis, nú síðast þegar hún ávarpaði þing Kennarasambands Íslands um miðbik síðasta mánaðar. Þar benti hún til að mynda á að samkvæmt nýlegum skoðanakönnunum vildu 88% þjóðarinnar sjá einkunnir í tölustöfum, og sagði að á það þyrfti að hlusta. Þá ítrekaði hún að brestir í kerfinu væru ekki kennurum að kenna og að stjórnvöld þyrftu að axla ábyrgð. Frétt af mbl.is Afskrifuð án tæmandi umræðu Kennara eða menntafræðinga? Andri hefur sömuleiðis áhyggjur af því að kennarar komi illa undirbúnir til starfsins, enda fái þeir lítinn hagnýtan undirbúning í kennaranáminu fyrir félagslegan þátt menntunar. Sjálfur hafi hann mest lært á æfingakennsluhluta námsins. „Það er rosalega mikil áhersla lögð á fræðigreinar og fræðilegu hliðina, en voðalega lítil á það praktíska.“ Í því samhengi vitnar hann í skoðanagrein frá síðasta ári eftir kennara­nemann Sindra Viborg, til marks um að sú staða virðist ennþá óbreytt, meira en áratug eftir að Andri útskrifaðist sjálfur. Í skoðanagreininni sagði Sindri kennaranema hvorki fá menntun né þjálfun í þessum félagslega þætti. Spurði hann hvort samfélagið vildi útskrifa kennara sem menntaðir væru með hæfni til þess að leiða börn í gegnum nám sitt og félagslíf, eða menntafræðing sem kynni kennsluaðferðir í fagi sínu á akademískan hátt á kostnað félagslegs þáttar barnanna. „Þetta er eitthvað sem nemendur á Menntavísindasviði Háskóla Íslands hafa barist fyrir, að fá þjálfun í félagslegum þáttum starfsins á borð við hvernig eigi að takast á við einelti, en Menntavísindasvið hefur af einhverjum ástæðum verið mjög mótfallið því,“ segir Andri. Þrátt fyrir alvarlega stöðu virðist menntaforystan einfaldlega ekki hafa tekið við sér. „Maður hefur fylgst með því að einhverjir innan menntaforystunnar séu með ákveðnar yfirlýsingar um að allt sé í fínu lagi, og reyna bara í rauninni að gera lítið bæði úr vandanum með frammistöðu íslenskra barna í alþjóðlegum könnunum en líka vanda á borð við einkunnakerfið.“ Frétt af mbl.is Ísland virðist sér á báti meðal Norðurlandanna Engin fullkomin lausn til Spurður hvort stöðu- og könnunarpróf innan matsferilsins, sem 56.000 grunnskólabörn þreyttu í mars, kunni að bæta úr áðurnefndum skorti á yfirsýn segir Andri slík próf eina af mörgum mögulegum úrbótum. „Með samræmdu prófunum, sem voru að sjálfsögðu heldur ekkert fullkomin lausn, gátum við nokkurn veginn séð hvernig staða nemenda var,“ segir hann. Vinna megi ákveðin atriði matsferilsins betur, en í heildina sé hann skref í rétta átt. Andri segist að lokum fagna því að umræðan sé komin af stað og að verið sé að prófa ýmsar lausnir. „Það er ekkert til sem heitir ein fullkomin lausn en ég veit líka að við getum gert svo miklu betur en við erum að gera núna.“ Frétt af mbl.is Dýr og flókin framkvæmd með „lítinn tilgang“ Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Skólakerfið í vanda Samfélagslegt stórhrun að óbreyttu Einkunnaverðbólga enn vandamál: Fá ekki rétt mat Alvarleg staða og ógnar velferð landsmanna Versnar með hverju ári að óbreyttu Skólayfirvöld axli ábyrgð » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Nýtt lággjaldafyrirtæki á fjarskiptamarkaði „Eru uppáhalds manneskjurnar mínar í heiminum“ Farþegi með hantaveiru á sjúkrahúsi í Sviss Djúp gjá á milli forystunnar og kennara á gólfinu Hamingjan er hér – nýjar íbúðir rísa við Hnjúkamóa í Þorlákshöfn Umræðan Bókhaldsblekkingar í boði bæjarstjóra Gagnsæi og samkeppni þegar kemur að opinberum innkaupum Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Kaffihúsum Kaffitárs lokað: „Það eru breyttir tímar“ Engin gögn til um samning við ESB „Villandi og rangt“ orðalag í frumvarpi Samfélagslegt stórhrun að óbreyttu Mest lesið Í gær Í vikunni Samfélagslegt stórhrun að óbreyttu Veit ekki af hverju flugmennirnir mættu ekki Andlát: Sigfús Pétursson frá Álftagerði Hætta er á 57 milljarða framúrkeyrslu ESB-ferlið hófst strax 2025 Hafnarstjóri: Vá þarf að vera fyrir hendi Myndir: Fjórtándu fjáröfluninni hleypt af stað Auglýsa Pizza 67 til sölu Andlát: Sigrún Guðjónsdóttir Heiðursborgarinn er á bensínstöðinni Alvarleg staða og ógnar velferð landsmanna Lögðu hótelherbergið í rúst og flúðu Erla Björg ráðin úr hópi 48 umsækjenda Enn eitt dæmi um gullhúðun Veit ekki af hverju flugmennirnir mættu ekki Hver og einn fékk ríflega 3,3 milljónir króna Vonar að ekki þurfi að fella niður flugferðir Hælisleitendur fengu 1.570 m.kr. Kaffihúsum Kaffitárs verður lokað Félagið tæmt með kerfisbundnum hætti Alvarleg staða og ógnar velferð landsmanna Eins konar æði gripið Íslendinga Inga Dögg lést í kajakslysinu Beðið í biðröð með svefnpoka og tjaldstóla Nafn mannsins sem lést í fall­hlífarstökki Andlát: Bryndís Björg Guðmundsdóttir Veit ekki af hverju flugmennirnir mættu ekki Lögðu hótelherbergið í rúst og flúðu Ekki fengið annað eins af fyrirspurnum í mörg ár Drengur fluttur á bráðamóttöku eftir hópárás Nýjast á mbl.is » Nýtt lággjaldafyrirtæki á fjarskiptamarkaði „Eru uppáhalds manneskjurnar mínar í heiminum“ Fa