Þátttaka Íslands á Feneyjatvíæringnum er stærsta sýning sem íslenskt myndlistarlíf tekst á við hverju sinni. Feneyjatvíæringurinn er talinn mikilvægasti myndlistartvíæringur í heimi. Hann var haldinn í fyrsta sinn árið 1895 og er því haldinn í 61 skipti í ár. Honum er stundum líkt við Ólympíuleikana í myndlist; vettvangur þar sem þjóðríkjum er gefið tækifæri til að kynna samtímalist sína fyrir alþjóðlegum áhorfendum, fagfólki, fjölmiðlum og söfnurum. Fyrir listamanninn sem valinn er til að fara fyrir hönd ríkis felur þessi þátttaka í sér yfirlýsingu um traust, mikla ábyrgð og um leið tækifæri til að setja verk sín í samtal við það sem er efst á baugi í alþjóðlegri samtímalist á hverjum tíma. Ásta Fanney Sigurðardóttir var valin fulltrúi Íslands árið 2024 og hófst þá ferðalag sem hefur verið bæði krefjandi og gefandi. Sýningarstjórarnir Margrét Áskelsdóttir og Unnar Örn voru svo valin síðla árs 2024 og þá fóru fyrstu samtöl um hugmyndir, staðsetningu skálans, samstarf, verkaskiptingu og möguleika sýningarinnar af stað. Þátttaka Íslands í tvíæringnum er afrakstur langrar þróunar, samtala og náinnar samvinnu og þátttöku margra ólíkra aðila – innan listaheimsins og utan. Frá upphafi hefur áherslan verið á að skapa aðstæður þar sem verk listamannsins fá að njóta sín til fulls og þar sem rými, samhengi og hugmyndafræði Ástu mynda eina heild. Staðsetning íslenska skálans er þar lykilatriði. Sum lönd búa yfir þeim forréttindum að eiga fasta þjóðarskála í Giardini eða Arsenale, aðalsvæðum Tvíæringsins, þar sem þau vinna innan sama rýmis ár eftir ár. Flest þátttökulönd, þar á meðal Ísland, leigja hins vegar húsnæði fyrir hverja sýningu. Það felur í sér bæði áskoranir og tækifæri. Annars vegar þarf að takast á við umtalsverðan kostnað og flókið skipulagsferli, en hins vegar opnast möguleikinn á að finna rými sem þjónar hverri sýningu sérstaklega. Fyrir Ástu Fanney var það grundvallaratriði að finna stað sem gæti tekið á móti verkinu á eigin forsendum og skapað umgjörð sem styður við hugmyndir sýningarinnar. Þannig var staðsetningin í bátaskýli á San Pietro di Castello – mitt á milli tveggja helstu sýningarsvæða Tvíæringsins – bæði aðgengileg og kom með sögulega vídd í sýninguna. Sýningarstaðurinn samanstendur af tveimur mjög ólíkum rýmum: útisvæði og bátastæði. Möguleikar listamannsins til sköpunar eru því óendanlegir, hægt er að horfa til himins og út á haf. Mörkin á milli sýningarinnar og staðarins sjálfs verða óljós, listaverkið er alls staðar og hvergi – samhengi verkanna er í höndum þeirra sem upplifa verkið. Feneyjar eru einstök borg en leggja einnig sérstakar kvaðir á þá sem þar sýna. Borgin er flókin í allri umgjörð; samgöngur fara fram á vatni, uppsetning krefst nákvæmrar skipulagningar og allt frá flutningum verka til tæknilegrar útfærslu og öll framkvæmd verður flóknari en víðast annars staðar. Á sama tíma er tvíæringurinn yfirþyrmandi að umfangi. Hundruð sýninga, óteljandi viðburðir og tugir eða hundruð þúsunda gesta skapa einstakt en hlaðið umhverfi þar sem hver þátttakandi þarf að finna leið til að láta rödd sína heyrast. Þar skiptir skýr sýn, vandaður undirbúningur og sterk framsetning öllu máli. Að baki íslenska framlaginu stendur fjölbreytt teymi sérfræðinga bæði á Íslandi og í Feneyjum. Samstarf listamanns, sýningarstjóra, verkefnastjóra, framleiðenda verka, hönnuða, arkitekta, tæknifólks og fjölda annarra aðila er forsenda þess að verkefnið nái fram að ganga. Hlutverk sýningarstjóra er að mörgu leyti frábrugðið hefðbundinni sýningarstjórn. Auk listrænnar samræðu við listamanninn þarf að huga að alþjóðlegu samhengi, flóknu regluverki Feneyjatvíæringsins, samskiptum við skipuleggjendur, framkvæmd, fjármögnun og miðlun. Þetta er verkefni þar sem listræn sýn, pólitískt samhengi og framkvæmdaleg nákvæmni verða að haldast í hendur. Sýning Ástu Fanneyjar, Pocket Universe, er einstök upplifun. Verk hennar einkennst af næmi, leikgleði og skörpum skilningi á sambandi tungumáls, orða, hljóða, rýmis og persónulegrar upplifunar. Hún vinnur þvert á miðla og nálgast sköpunarferlið sem opið samtal þar sem hugmyndir fá að þróast í flæði og orku. Í verkum hennar mætast hið hversdagslega og hið torkennilega, hið nákvæma og hið óræða, allt og ekkert á þann hátt að áhorfandinn er stöðugt hvattur til að endurskoða eigin skynjun og upplifun. Ásta Fanney er einstakur listamaður og manneskja, í heimi Ástu Fanneyjar er allt mögulegt og engin veraldleg takmörk sett. Verkefni sýningarstjóra felst því ekki einungis í hugmyndafræðilegum samtölum heldur einnig í samtali um mögulegar útfærslur verkanna sjálfra. Oft þarf að hafa samband við mikinn fjölda sérfræðinga til þess að mögulegt sé að raungera verkin. Í verkum hennar er einnig sterk manneskjuleg tenging, sem getur meðal annars birst í teikningu, texta, hljóði eða performans. Þannig eru verk hennar ávallt einstök og persónuleg þrátt fyrir að þau geti verið tæknilega flókin í útfærslu. Samstarf við Ástu Fanneyju er því bæði lifandi og lærdómsríkt. Hún vinnur á þann hátt að ferlið sjálft verður hluti af sýningunni. Hugmyndir þróast í samtali, taka breytingum og kalla á sveigjanleika frá öllum sem að verkefninu koma. Þetta vinnulag hefur áhrif á allt teymið; það krefst opinnar nálgunar og vinnulags, skjótra viðbragða og vilja til að fylgja hugmyndum eftir inn á óvæntar brautir. Um leið verður til sérstakt rými fyrir sköpun þar sem samstarfið verður sjálft skapandi afl. Þátttaka Íslands á Feneyjatvíæringnum 2026 er því ekki aðeins kynning á íslenskri samtímalist á alþjóðlegum vettvangi. Hún er einnig vitnisburður um kraftinn sem felst í samstarfi og listrænni dirfsku. Með Pocket Universe býður Ásta Fanney alþjóðlegum gestum inn í heim sem er bæði náinn og víðfeðmur, leikandi og djúpur. Heim sem vekur forvitni, kallar á þátttöku og minnir okkur á að listin getur opnað nýjar leiðir til að skynja, hugsa og upplifa heiminn í kringum okkur. Margrét Áskelsdóttir og Unnar Örn, sýningarstjórar. Umfjöllunin birtist fyrst í sérblaði Viðskiptablaðsins um Feneyjatvíæringinn .