Vonast er til að ný rannsókn á uppgangi hnúðlaxa í Vötnunum miklu í Norður-Ameríku nýtist fyrirtækjum þar og samfélögunum í að takast á við hina öru fjölgun þessarar tegundar á nýjum slóðum. Einnig til að hjálpa þeim sem eru á Kyrrahafsströndinni og upplifa nú metfjölda þessara fiska. Fram kemur í umfjöllun frá Haf- og loftslagsstofnun Bandaríkjanna, NOAA, að hnúðlaxi, sem sé Kyrrahafstegund, hafi verið dreift óviljandi í Vötnin miklu á sjötta áratug síðustu aldar. Tegundin, sem hafi mikla hæfni til aðlögunar á nýjum stöðum og umhverfi, sé nú einnig í vexti á heimskautasvæðunum og í Norður-Atlantshafi. Þótt það kunni að vera jákvætt að fá nýja tegund til að veiða og borða sé málið ekki svo einfalt. Reynslan geti verið áminning „Við erum rétt að byrja að skilja áhrif hnúðlaxa á vistkerfi heimskautasvæðanna og Norður-Atlantshafsins en við vitum að þeir geta haft umtalsverð áhrif á þá sem veiða aðrar tegundir og á fiskveiðifyrirtæki og strandsamfélög,“ er haft eftir Joseph Langan, sem er fiskifræðingur hjá NOAA og aðalhöfundur fyrrnefndrar skýrslu. Erfitt að meta áhrif hnúðlaxins Langan segir erfitt að meta áhrif hnúðlaxins á þessum nýju og stóru útbreiðslusvæðum. Hins vegar sé hægt að nota það sem gerst hafi í Vötnunum miklu sem vísbendingu og áminningu um það sem kunni að gerast á hinum svæðunum. Öflugur innrásaraðili Hnúðlaxar hafa í vaxandi mæli gert sig heimakomna í íslenskum ám á síðustu árum. Þessir voru teknir úr Arnarhólshyl í Eyjafjarðará sumarið 2023. MYND/AÐSEND Wes Larson, sem rannsakar erfðafræði laxa og leiðir erfðafræðiverkefni fiskivísindastofnunar NOAA í Alaska, ber lof á nýju rannsóknina. Segir hann hnúðlaxa mjög mikilvæga til að öðlast almenna þekkingu á laxi. Rannsókn sem Larson gerði sjálfur leiddi í ljós að hnúðlaxar geti breytt hrygningartíma sínum og lagað að þeim tímabilum þegar ungviði þeirra eigi mesta möguleika á fæðu í breytilegu umhverfi. Þetta geti hnúðlaxinn gert bókstaflega frá einni kynslóð til annarrar. „Sem gerir þá frábæra til að aðlaga sig en einnig hæfa sem innrásaraðila,“ er haft eftir Larson. Komust í Miklavatn fyrir slysni Frjóvguð hnúðlaxahrogn sem ætluð voru til verkefnis í Hudson-flóa komust í Miklavatn (Lake Superior) fyrir slysni á árinu 1956. Í kjölfarið dreifðist tegundin í öll vötnin í Vötnunum miklu og náði fjöldi fiskanna hámarki í kringum 1980. Stofninn dróst saman um miðjan níunda áratuginn en byrjaði aftur að ná sér á strik eftir aldamótin og hefur fjölgað sérstaklega mikið í honum á síðustu fimm til tíu árum. Ótrúleg aðlögunarhæfni Segir í umfjölluninni að það sem sé mest sláandi við aðlögun hnúðlaxa að Vötnunum miklu sé að þessi tegund, sem hafi verið vön því að hrygna í ferskvatni og seiðin gangi svo til sjávar í Kyrrahafinu til að verja stórum hluti æviskeiðs síns, skuli hafa lært að lifa öllu sínu lífi í stöðuvötnum. Landlukti hnúðlaxinn þar er einnig frábrugðinn hnúðlöxum í Kyrrahafinu þar eð lífshlaup hans er tvö til fjögur ár áður en hann hrygnir og drepst en ekki aðeins tvö ár eins og Kyrrahafsmegin. Geti dregið úr súrefni Síðan segir frá áhyggjum manna af þessari þróun beggja vegna Atlantshafsála sem bera kvíðboga fyrir neikvæðum áhrifum á staðbundnar tegundir á hverjum stað. Rakið er að í Noregi hafi verið settar niður gildrur í ármynni til að ná hnúðlöxum áður en þeir ganga í lax- og silungsveiðiár. Eitt áhyggjuefnið er sagt vera að allur hnúðlaxinn drepist eftir hrygningu og leysist upp í þeim ám sem hann hafi lagt leið sína í. Afleiðingin sé að það dragi úr súrefnismagni í ánum þannig að lífsskilyrði staðbundnu fiskanna versni. Lönd þurfi að vinna saman Skýrsluhöfundar leggja mikla áherslu á mikilvægi samvinnu landa milli svo að fá megi meiri skilning um möguleg áhrif af aukinni útbreiðslu hnúðlaxins á fólk og dýralíf. „Þegar umhverfisskilyrði breytast með hlýnandi höfum og andrúmslofti geta nýir þættir endurmótað bæði saltvatnslífríki og ferskvatnslífríki,“ segir Langan. Þarna geti samstarf þvert á kerfi skipt sköpum til að ná að bregðast við. „Hlutirnir eru að breytast svo hratt að við getum ekki gert tilraunir í kerjum.“