Ríkisstjórnin hyggist tengja almannatryggingar við launavísitölu. Alþýðusamband Íslands og Samtök atvinnulífsins eru meðal þeirra sem hafa gagnrýnt lagabreytinguna. Áhyggjurnar snúast meðal annars um það hvort verið sé að búa til tvöfaldan lás þar sem bætur, eða lífeyrir, geti vaxið og vaxið óháð því hvernig árar og jafnvel farið fram úr launum í einhverjum tilfellum – sem dragi úr hvata fólks til að fara aftur á vinnumarkað. Þá eru áhyggjur af því að lagabreytingin eigi eftir að leiða til mikilla útgjalda úr ríkissjóði. Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, hagfræðingur BSRB, Ásta Fjeldsted, forstjóri Festar, og Katrín Ólafsdóttir, dósent í hagfræði við HR, voru gestir í Silfrinu í kvöld. Þau ræddu meðal annars álitamál er varða tengingu almannatrygginga og bóta. Fjármála- og efnahagsráðherra, hagfræðingur BSRB, forstjóri Festar og dósent í hagfræði ræddu tengingu almannatrygginga við launavísitölu í Silfrinu í kvöld. „Það verður launavísitalan sem er akkerið í þessu“ Daði Már segir ekki tilefni til að hafa áhyggjur af tvöfalda lásnum svokallaða. Hann sé ekki til staðar. „Það byggir á einhvers konar frjálslegri túlkun. Það kemur alveg skýrt fram í greinargerð með frumvarpinu að þetta er hugsað þannig að það verður launavísitalan sem er akkerið í þessu. Árlegar breytingar geta orðið í samræmi við vísitölu neysluverðs en til lengri tíma litið þá fylgir þessi þróun launavísitölu.“ Það hefur verið gagnrýnt að þessi fyrirvari sé aðeins í greinargerð með frumvarpinu en ekki í frumvarpinu sjálfu. „Ég held að ef menn skoða greinina, eins og hún er í dag, þá er hún heldur alls ekkert skýr,“ segir Daði Már. „Mér finnst þess vegna ómaklegt að draga það fram núna í ljósi þess að eftir þessum lögum hefur verið farið árum saman án vandræða þó að greinin sé ekki skýr.“ Þróun vísitalna verið skuggaleg Ásta Fjeldsted, forstjóri Festar, bendir á að sjaldgæft sé að ASÍ og SA séu sammála líkt og í þessu máli. „Í ljósi þess þá er mikilvægt að stjórnvöld útskýri það mjög vel hvernig þessu mun vinda fram. Af því að eins og ég hef skilið, og auðvitað er Festi hluti af Samtökum atvinnulífsins, að þetta geti leitt til þess að bætur hækki hraðar en laun,“ segir Ásta. Hún segir að í rekstri Festar sé horft til þróunar vísitalna og að það hafi kannski verið skuggalegt hvernig þær hafa þróast, sérstaklega á síðasta ári. „Það er einfaldlega þannig að hér voru gerðir kjarasamningar til tiltölulega langs tíma, sem við auðvitað fögnuðum á sínum tíma, og það var talað um fasta krónutöluhækkun og 3,5% hækkun, sem við höfum reynt að fylgja.“ Ásta segir að þegar launahækkanir hjá hinu opinbera fara hlutfallslega fram úr einkageiranum sé hætta á að launþegar gangi eftir hærri launahækkunum. „Þetta er alltaf þetta höfrungahlaup sem við þekkjum undanfarin ár, sem við verðum að reyna að stöðva. Það horfa hver á annan í þessum samningum og benda auðvitað á hið opinbera núna sem hefur farið fram með mun meiri hækkun en við sjáum á almennum launamarkaði,“ segir Ásta. „Mála með mjög breiðum penslum“ Sigríður Ingibjörg, hagfræðingur BSRB, segir samtökin taka undir gagnrýni ASÍ. Hún bendir á að það sé ekkert í lögunum í dag sem komi í veg fyrir að almannatryggingar séu hækkaðar til samræmis við launavísitölu. Kerfið sé mjög stórt. „Með því að fara með launavísitölu í hækkun á öllum greiðslum kerfisins þá ertu að mála mjög breiðum penslum. Þú ert ekki þá með tækifæri til þess að hækka frekar þá sem eru verst staddir innan kerfisins,“ segir Sigríður Ingibjörg. Sigríður segir mikilvægt að hafa í huga að almannatryggingakerfið nái yfir alla ellilífeyris- og örorkuþega. „Það eru mjög ólíkir hópar inni í þessu kerfi. Það fer batnandi hagur hvers árgangs sem er að fara á eftirlaun af því að lífeyrissjóðskerfið er að þroskast. Í örorkulífeyriskerfinu þá ertu með um helming öryrkja sem reiða sig alfarið á almannatryggingar og svo helming sem er að fá eitthvað af sínum greiðslum í gegnum lífeyrissjóði. Þannig það má kannski segja að við teljum að það væri skynsamlegra að geta þá verið með miðaðri aðgerðir fyrir þá sem eru í verstu stöðunni í staðinn fyrir að dreifa því jafnt yfir hópinn,“ segir Sigríður Ingibjörg.