Í drögum að tillögum heilbrigðisráðuneytisins til þingsályktunar um aðgerðaráætlun vegna offitu á Íslandi fyrir árin 2026-2030, sem nú er til samráðs í Samráðsgátt, koma fram hugmyndir um að hækks skatta á „sérlega orkuríkar, næringarlitlar og gjörunnar matvörur“. Þverfaglegum starfshópi verði gert að meta fýsileika hugmyndanna og um leið þess að lækka álögur á ávexti og grænmeti, ásamt því að sporna við markaðssetningu óhollra matvæla gagnvart börnum. Einnig verði skoðað að hvort merkja skuli sérstaklega gjörunnar og mjög óhollar matvörur. Þingsályktunin er unnin upp úr tillögum starfshóps um offitu, holdafar, heilsu og líðan sem skilað skýrslu til heilbrigðisráðherra fyrir um tveimur árum, en byggir einnig á vinnu verkefnastjóra og þverfaglegri vinnustofu um málefni offitu á Íslandi sem haldin var á vegum ráðuneytisins í maí 2025. Endurkoma sykurskattsins virðist því vera í kortunum en slíkur skattur var lagður á hér á landi í tíð ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Sykurskatturinn var svo afnuminn í byrjun árs 2015 samhliða niðurfellingu almennra vörugjalda. Sykurskatturinn þótti ekki hafa skilað nægilegum árangri en þannig kom m.a. fram í rannsóknum Rannsóknarseturs verslunarinnar að sykurskatturinn hafi haft lítil sem engin áhrif á sykurneyslu. Þetta er þó ekki í fyrsta sinn sem stjórnvöld viðra hugmyndir um að endurvekja sykurskattinn. Árið 2019 – er Sjálfstæðisflokkur, Framsóknarflokkur og Vinstri grænir sátu í ríkisstjórn – viðraði ríkisstjórnin, að tillögu Svandísar Svavarsdóttur, þáverandi heilbrigðisráðherra, áform um starfshóp sem átti að ákveða hvernig hrint yrði í framkvæmd tillögum Landlæknisembættisins um að draga úr sykurneyslu Íslendinga. Til að gera langa sögu stutta náðu þau áform ekki fram að ganga og sykurskatturinn því legið í dvala í rúmlega áratug. Svandís Svavarsdóttir, þáverandi heilbrigðisráðherra, talaði fyrir því árið 2019 að álagning á sykraða gosdrykki og sælgæti yrði hækkuð um 20%, sem var í samræmi við tillögu sem kom fram í aðgerðaráætlun Landlæknisembættisins til að draga úr tíðni offitu. Þetta sama ár fjallaði Viðskiptablaðið um að embættið neitaði að birta skýrslu Hagræðistofnunnar um þjóðhagsleg áhrif af sykurneyslu sem var tilbúin í september árið 2018. Embættið taldi skýrsluna ókláraða og því ekki birtingarhæfa sökum þess að það taldi að einungis ætti að líta til kostnaðar af sykurneyslu en ekki á ábata neytenda af henni. Alma Möller, núverandi heilbrigðisráðherra, var á þessum tíma landlæknir. „Í samningi Hagfræðistofnunar og landlæknis kom fram að reikna ætti þjóðhagslegan kostnað af sykurneyslu og var þar vísað í aðra athugun sem stofnunin hafði gert á þjóðhagslegum kostnaði af tóbaksneyslu þar sem bæði var litið á kostnað og neytendaábata og var niðurstaða þeirrar skýrslu að þjóðhagslegur kostnaður, þ.e. kostnaður að frádregnum ábata væri á bilinu 13-90 milljarðar. Í skýrslunni um sykurskatt fór Landlæknisembættið hins vegar fram á að kaflinn um ábata yrði tekinn út. Voru báðar skýrslurnar því unnar með svokallaðri kostnaðar-ábatagreiningu (e. social cost-benefit analysis) til að meta heildaráhrif af neyslu tiltekinna vara,“ sagði í frétt Viðskiptablaðsins. Sjá einnig Vilja ekki birta skýrslu um sykur Heimildir Viðskiptablaðsins hermdu að skýrsla Hagfræðistofnunar sé að miklu leyti samhljóða BS-ritgerð Ingibjargar Sólar Ingólfsdóttur í hagfræði við Háskóla Íslands frá því í júní árið 2018. Voru niðurstöður ritgerðarinnar á þá leið að heildarkostnaður af sykurneyslu væri á bilinu 2,9-16,2 milljarðar króna en að heildarábatinn væri hins vegar 18 milljarðar og því væri þjóðhagslegur ábati af sykurneyslu á bilinu 1,8-15,1 milljarðar króna. Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu . Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér .