Hagfræðistofnun Háskóla Íslands áætlar að hver viðbótar milljarður í skattheimtu orkumannvirkja muni leiða til þess að raforkureikningur meðalheimilis á ári hækki um 320 krónur. Auknir fasteignaskattar gætu leitt til þess að raforkuverð til almennings hækki i kringum 7 aura á kílóvattstund. Hagfræðistofnun, sem vann matið fyrir innviðaráðuneytið, áætlar að um 31% hugsanlegrar hækkunar rynni á almennan markað en 69% hækkunar yrði borin af framleiðendum til skamms tíma. Þetta kemur fram í greinargerð í frumvarpsdrögum innviðaráðherra um afnám undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati sem var birt á föstudaginn. Sjá einnig Fast­eigna­mat raf­veitna myndi sex­tán­faldast Þegar greint var frá áformunum í maí 2025 kom fram að samkvæmt þeim sviðsmyndum sem unnar hafi verið sé gert ráð fyrir að fasteignaskattstekjur sveitarfélaga af orkufyrirtækjum yrðu 3 eða 5 milljarðar króna árlega, samanborið við um 1,5 milljarða árlega á árunum 2018-2021. Miðað við það gæti raforkureikningur meðalheimilis hækkað um ríflega 600-1.000 krónur ef stuðst er við forsendur Hagfræðistofnunar. Sjá einnig Skattahækkun í farvatninu Helmingur falli á Landsvirkjun Hagfræðistofnun áætlar að bein vísitöluáhrif af viðbótar milljarði í fasteignaskatta til sveitarfélaga á vísitölu neysluverðs (VNV) nemi um 0,004%. Smitáhrif (e. Pass Through) yrðu líklega svipuð þannig að áhrifin gætu numið alls 0,009% hækkun vísitölunnar. Sjá einnig Milljarða auka­kostnaði verði velt út í raf­orku­verð Bent er á að orkusala til stórnotenda sé bundin langtímasamningum og yrði því til skamms tíma ekki fyrir áhrifum. Áhrif hvers viðbótar milljarðs í skattheimtu orkumannvirkja myndu miðað við sömu forsendur nema 690 milljónum króna. Ráðuneytið segir að þau myndu að mestu leyti falla á Landsvirkjun, langstærsti raforkuframleiðanda landsins, eða um 530 milljónir króna. Sjá einnig Breytt skatt­heimta geti leitt til deilna og mála­ferla Greina ekki frá skatthlutfalli Með frumvarpinu á m.a. að afnema undanþágu rafveitna frá fasteignamati, að undanskildum þeim mannvirkjum sem nýttar eru til dreifingu rafmagns. Nýtt fasteignamat rafveitna verður svo stofn fyrir álagningu fasteignaskatts sem rennur til sveitarfélaga. Í frumvarpinu eru ákveðnar lykilfjárhæðir og hlutföll, líkt og það skatthlutfall sem gilda skal um orkumannvirki, höfð opin til samráðs. Ekki er því upplýst um hvað áætlað sé að fasteignamat rafveitna hækki mikið. Þess má þó geta að þegar fyrst var greint frá áforunum var áætlað að breytingin myndi leiða til þess að fasteignamat rafveitna myndi hækka úr 82 milljörðum í 1.358 milljarða króna. „Breytingar þær sem hér eru kynntar eru margþættar og varða málefnasvið margra ráðuneyta, stofnana og sveitarfélaga. Vegna þess hve málið er umfangsmikið og tæknilega flókið er sú leið farin að kynna drögin á þessu stigi með tillögum að útfærslum án þess að endanleg afstaða hafi verið tekin til allra þeirra leiða sem þar birtast,“ segir í samráðsgáttinni. Sjá einnig Áformin verðbólgu­hvetjandi og bitni á almenningi Þá er stefnt að innleiðingu á sérstökum dreifireglum sem kveði á um hvernig fasteignaskattstekjum af slíkum orkumannvirkjum skuli skipt á milli þeirra sveitarfélaga sem verða fyrir áhrifum af orkuframleiðslu. Jafnframt er gerð tillaga um ákvæði sem mælir fyrir um forsendur svokallaðs hvalrekaákvæðis, um hámark fasteignaskattstekna sveitarfélaga á hvern íbúa vegna stóriðju og orkumannvirkja. Í frumvarpinu er lagðar til breytingar um innleiðingu rýmiseigna, nýrri tegund fasteigna, í íslenskan rétt og festa þær í sessi sem sjálfstæðar fasteignir í fasteignaskrá. Rýmiseign er þrívítt afmarkað rými utan um mannvirki og mannvirkjakerfi, ásamt réttindum sem þeim fylgja og heimilt er að reisa samkvæmt mannvirkja- og skipulagslögum. „Þessi breyting er nauðsynleg til að unnt sé að skrá og meta á heildstæðan hátt mannvirki sem liggja yfir eða undir mörgum fasteignum eða þvert á staðarmörk sveitarfélaga. Undir þetta falla m.a. orku- og samgöngumannvirki, bílastæðahús og aðrar flóknar neðanjarðarbyggingar.“ Sjá einnig Eitt minnsta sveitarfélagið fengi langmest