Fjár­festar hafa verið að endur­meta áhættuálag á olíu vegna átakanna í Mið-Austur­löndum síðustu daga með til­heyrandi sveiflum á heims­markaðsverði á olíu. Heims­markaðsverð á Brent-hráolíu, sem er alþjóð­lega viðmiðunar­verðið, hefur hækkað um tæp 30% síðastliðinn mánuð. Ráðandi þáttur í verð­myndun á hráolíu síðustu daga hefur verið byggður á út­reikningum um hversu lengi röskun á skipa­flutningum í gegnum Hor­mússundið muni standa yfir. Þegar röskun verður á orkuflutningum í gegnum Hormússund koma áhrifin fyrr fram hjá evrópskum flugfélögum en öðrum, þar sem um 45% af flugvélaeldsneyti álfunnar fer í gegnum sundið, sem er mun hærra hlutfall en aðrir orkugjafar, en til að mynda fer um 25% gass og dísilolíu álfunnar í gegnum sundið. Af augljósum ástæðum beinast augu flestra hérlendis því að Icelandair en þó að áhrifin á íslenska flugfélagið séu neikvæð eru þau líklegast ekki jafn slæm og margir óttast. Greiningarfyrirtækið Akkur nefnir sérstaklega tvo þætti því til stuðnings en að mati Alexanders Jensen Hjálmarssonar, stofnanda Akkurs, „hafa fjárfestar líklegast ofmetið áhrifin af hækkun olíuverðs“. Í fyrsta lagi hafði félagið þegar í árslok 2025 varið 39% af áætlaðri eldsneytisnotkun næstu 12 mánaða á vegnu meðalverði, 671 dal á tonn, sem dregur úr áhrifum af skyndilegum hækkunum á olíu. Í öðru lagi var saman­burðarárið 2025 óhagstætt. Virkt elds­neytis­verð Icelandair var 821 dalur á tonn, tölu­vert yfir markaðs­meðaltali ársins (um 711 dalir), meðal annars vegna þess að elds­neytis­varnirnar reyndust dýrari en þróun markaðsverðs. Hér þarf þó að hafa í huga að flug­félög kaupa ekki hráolíu heldur þotu­elds­neyti, og verðið á þotu­elds­neyti fylgir hráolíu ekki línu­lega. Munurinn á verði hráolíu og þotu­elds­neytis ræðst af því sem á ensku kallast crack spread en má þýða á ís­lensku sem álag. Álagið mótast af fram­boði og eftir­spurn eftir þotu­elds­neyti, fram­leiðslu­getu hreinsunar­stöðva og flæði hráolíunnar sem er unnin í slíkar af­urðir. Sam­kvæmt grófum út­reikningum Við­skipta­blaðsins og upp­lýsingum frá ís­lensku bönkunum er þotu­elds­neyti að kosta um og yfir 1.000 dali um þessar mundir en álagið hefur hækkað sam­hliða hækkun á olíu­verði. Akkur setti upp nokkrar sviðs­myndir sem sýna hvað mis­munandi verð á þotu­elds­neyti þýðir fyrir heildar­elds­neytis­kostnað Icelandair árið 2026. Ef þotu­elds­neyti kostar að meðaltali 1.100 dali á tonn á árinu er kostnaðar­aukningin metin um 40 milljónir dala, eða 13,8% frá 2025. Við 1.200 dali er aukningin metin um 61 milljón dala (+21%) og við 1.500 dali um 126 milljónir dala (+43,4%). Hærra elds­neytis­verð getur vissu­lega ýtt flug­far­gjöldum upp en elds­neyti er um fjórðungur af rekstrar­kostnaði Icelandair. Breyting á fram­boði skýrir þó far­gjaldaþróunina að lang­mestu leyti. Stríðsátök geta dregið úr ferða­vilja og þannig þrýst niður eftir­spurn og tekjum en Akkur bendir á að minni ferða­vilji dragi einnig úr eftir­spurn eftir þotu­elds­neyti, sem getur lækkað „álagið“ á þotu­elds­neyti og mildað kostnaðarþrýstinginn síðar. Ívar S. Kristins­son, fjár­mála­stjóri Icelandair, segir flug­félagið vera með þá stefnu að verja 20% til 50% af elds­neytis­kaupum sex mánuði fram í tímann og á næstu sjö til tólf mánaða tíma­bili séu elds­neytis­varnirnar allt að 40%. Eins og staðan er núna erum við með um 40% af áætlaðri notkun þessa árs varða og nálægt 50% á þriðja árs­fjórðungi, sem er okkar mikilvægasti fjórðungur. Ívar S Kristinsson, fjármálastjóri Icelandair. © Aðsend mynd (AÐSEND) „Þetta er þannig hjá okkur að við bætum smám saman í varnirnar fram í tímann eftir því sem tíminn líður,“ segir Ívar. Hann segir félagið vera að skoða gaum­gæfi­lega hvaða áhrif þessi átök hafa á flug­fram­boð ef þau dragast á langinn og hvaða áhrif það hefur á far­gjöld „Það eru einnig spurningar um eftir­spurnar­hliðina. Flæði í gegnum Mið-Austur­lönd sem er orðið mjög um­fangs­mikið hefur bara dottið út eins og staðan er núna,“ segir Ívar. Að sögn Ívars er mikill óró­leiki á mörkuðum sem sést í miklum sveiflum innan dags og milli daga. „Við erum einnig í nánu sam­bandi við elds­neytis­birgjann okkar í Kefla­vík og eins og er þá er birgðastaðan góð og ekkert út­lit fyrir annað en að fram­boð á olíu haldist áfram gott.“ Áskrifendur geta lesið ítarlega umfjöllun Viðskiptablaðsins um olíuverð og Ísland hér.