Jón Guðni Ómars­son, banka­stjóri Ís­lands­banka, segir að heppi­legast sé að vaxta­stig á Ís­landi sé í eði­legu jafn­vægi en bönkum hugnast hátt vaxta­stig ekki þrátt fyrir yfir­lýsingar margra um annað. Að hans mati er ástæða til að skoða núna af fullri al­vöru hvort taka eigi verð­trygginguna út eða minnka vægi hennar. „Hvað varðar vexti hér­lendis er lang­best að þeir séu á eðli­legum stað, í kringum 4% til 5%, því það er heldur ekki gott að þeir séu of lágir. Hjá okkur endar langstærsti hluti af sparnaði lands­manna hjá líf­eyris­sjóðum. Fyrir líf­eyris­kerfi okkar skiptir því máli að það sé góð ávöxtun á þær eignir og fólk geti lifað góðu lífi á efri árum. Við viljum ekki vera eins og Japan, þar sem fólk þarf að spara og spara alla ævi því það eru engir vextir. Þannig að það er mikilvægt að þetta sé í eðli­legu jafn­vægi,“ segir Jón Guðni. Spurður hver sé besta leiðin að föstum löngum óverð­tryggðum vöxtum fyrir húsnæðislán al­mennings segir hann mikilvægt að hafa í huga að bankar séu fyrst og fremst milli­liðir fjár­magns. „Það væri ekki gott fyrir bankana að festa sig eins og Íbúðalána­sjóður lenti í, þar sem lánað var til langs tíma en hægt að fá endur­greiðslu mun hraðar á eigna­hliðinni. Við þurfum að passa það, en það væri mögu­lega hægt að hanna vöru þar sem líf­eyris­sjóðirnir myndu taka þessa fyrir­fram­greiðsluáhættu. En það mun alltaf kosta eitt­hvað, þannig að þau lán verða dýrari en hin.“ Hann bendir á að íbúða­kaup­endur horfi fyrst og fremst á greiðslu­byrðina og vilji lægstu mögu­legu vexti, þannig að ólík­legt sé að margir vilji greiða veru­lega auka­lega fyrir slíka tryggingu. Ríkis­stjórnin hefur talað fyrir því að draga úr vægi verð­tryggingar en verð­tryggð lán hugnast við­skipta­bönkum ekki sér­stak­lega vel vegna þess að þeir eru ekki með nægi­lega miklar verð­tryggðar eignir á móti. Í árs­reikningi bankans kemur fram að verð­tryggingarójöfnuður hafi numið 200 milljörðum króna í árs­lok 2025, saman­borið við 193 milljarða í upp­hafi árs. „Þú sérð bara að verðbólgan á fjórða árs­fjórðungi 2025 var nær engin en hækkar um rúm 2% á fyrsta árs­fjórðungi þessa árs og það er um 14 milljarða króna sveifla í hagnaði hjá bönkunum. Þannig að þetta eru engar smá tölur,“ segir Jón Guðni. Honum finnst því ástæða til að skoða núna af fullri al­vöru hvort taka eigi verð­trygginguna út eða minnka vægi hennar. „Við erum núna í mjög góðri aðstöðu til þess. Ís­land er nettó lán­veitandi við um­heiminn. Við eigum eignir er­lendis um­fram skuldir sem nemur rúm­lega 40% af lands­fram­leiðslu. Þetta var neikvætt um 60% við síðustu alda­mót. Bandaríkin eru til dæmis í mínus 90%, þannig að við erum í rosa­lega sterkri stöðu. Seðla­bankinn á mikið af lausafé. Efna­hags­leg staða landsins er gríðar­lega sterk, þannig að núna höfum við alla burði til þess að taka hana út, en það eru bara ýmsir kostir og gallar við það sem við þurfum að skoða vel,“ segir Jón Guðni. Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér