Einar Þór Einarsson, fyrir hönd útgerðarfélagsins Skúms ehf., hefur sótt um leyfi til túnfiskveiða úr veiðiúthlutun sem Ísland fékk í upphafi árs frá Alþjóðatúnfiskráðinu. Áformin ganga út á leigu á erlendu skipi og veiðum á túnfiski í Miðjarðarhafinu á línu í samstarfi við spænska fyrirtækið Ricardo Fuentes e Hijos. Spænska fyrirtækið sérhæfir sig í nótaveiðum á bláuggatúnfiski til áframeldis í sjókvíum sínum við Cartagena á Spáni. Úthlutunin til Íslands nemur 254 tonnum sem er aukning frá fyrra ári en undanfarin ár hefur enginn sóst eftir því að fá leyfi til veiðanna. Síðast fóru beinar veiðar á bláuggatúnfiski fram á vegum Vísis hf. árið 2016. Einar Þór segir að umsóknin byggist að miklu leyti á bráðabirgðaákvæði í lögum um stjórn fiskveiða sem Alþingi samþykkti árið 2022 og kveður á um að íslenskum útgerðum sé heimilt að taka á leigu erlent skip til allt að sex mánaða hvert almanaksár, til veiða og vinnslu samkvæmt veiðiheimildum Íslands á austur-atlantshafsbláuggatúnfiski innan og utan íslenskrar fiskveiðilandhelgi. Ricardo Fuentes sérhæfir sig í veiðum og áframeldi á túnfiski. Um er að ræða stórt og öflugt fyrirtæki sem hefur verið í þessari grein síðastliðin 60 ár. Einar Þór hefur verið í sambandi við fyrirtækið um langt skeið sem hefur leitt til samstarfsins. Árið 2012 gerði Skúmur ehf. út bátinn Jón Gunnlaugs og var prófað að veiða túnfisk á honum sem gekk ekki vel. Forsvarsmenn Skúms hafa alveg síðan þá fylgst með stöðu mála og verið mjög áhugasamir um nýtingu á þessari verðmætu fisktegund. Kvótinn gæti færst varanlega til annarra þjóða Einar Þór segir að í samstarfi við Ricardo Fuentes hafi fundist sérhannað skip til þessara veiða, Dominico P. Dominico P, túnfiskveiðiskip í eigu spænskra samtarfsaðila sem Skúmur ehf. hefur tryggt sér leigu á. Skipinu verði flaggað inn á Ísland og teljist þá íslenskt skip. „Það þýðir að ríkið fær beinar tekjur í formi veiðigjalda af hverju kílói sem dregið er úr sjó. Ef ríkið neitar okkur og framselur kvótann aftur til ESB, eins og gert hefur verið síðustu tvö ár, þá fær Ísland 0 krónur í tekjur. Á meðan veiða erlend skip þennan sama kvóta í Miðjarðarhafinu, með sömu veiðarfærum, en veiðarnar teljast þá ekki lengur sem íslenskar og Ísland missir þar með alla veiðireynslu og tekjur. Með því að nýta kvótann sjálf tryggjum við sögulegan veiðirétt Íslands innan Alþjóðatúnfiskráðsins. Ef við nýtum hann ekki er hætta á að hann færist varanlega til annarra þjóða í framtíðinni," segir Einar Þór. Hluti af kvíum Ricardo Fuentes e Hijos við Cartagena á Spáni. „Við efndum fyrst til samtals og ráðagerða með japönskum aðila með hugsanlegt samstarf í huga. En vandamálið með japönsku túnfiskveiðiskipin er að þau uppfylla ekki evrópska staðla. Það er því ekki hægt að leigja þau skip til veiðanna. Í framhaldi af því fórum við að leita betur fyrir okkur og þessi japanski aðili benti okkur meðal annars á Ricardo Fuentes.“ Tilraunaveiðar sem gengu illa 2014 til 2016 gerði Vísir hf. í Grindavík út á túnfisk og var mikið fjallað um það í fjölmiðlum. Veiðin fór þokkalega af stað fyrir tvö árin en það síðasta skilaði vertíðin einungis þremur túnfiskum. Íslensk skip henta ekki til túnfiskveiða því þau þurfa að sigla langt út eftir fiskinum og eru nauðbeygð til landa honum án mikilla tafa þar sem þau eru ekki búin frystigetu til að halda gæðum afurðanna sem bestum. Japönsku túnfiskskipin sem veiða skammt utan 200 sjómílnanna suður af landinu eru allt öðruvísi búin með tilliti til útbúnaðar og áhafna. Þau veiða aldrei meira en 60-80 tonn hvert skip á þessum slóðum því túnfiskurinn gengur ekki í meira mæli hingað norður eftir eins og staðan er núna. Japönsku skipin eru því á alls konar öðrum veiðum samhliða túnfiskveiðunum og leggja sig meðal annars eftir guluggatúnfiski, sverðfiski og háffiskum svo fátt eitt sé nefnt. Þetta eru skip sem eru stanslaust að veiðum. „Að útbúa eitt íslenskt skip til þess að veiða 60 tonn á línu með 20 manna áhöfn meikar bara ekki sens,“ segir Einar Þór á íslensku sem allir skilja. Gildruveiðar hagkvæmastar „Við förum allt aðra leið. Við ætlum í samstarf við spænskan aðila, Ricardo Fuentes, sem er fyrst og fremst í áframeldi á túnfiski. En allt veltur þetta auðvitað á því hvort við fáum kvótann. Ricardo Fuentes e Hijos er gífurlega stórt og öflugt fyrirtæki og við höfum verið í samskiptum við þá lengi með hugsanlegt samstarf í huga. Þeir veiða túnfiskinn í nót í Miðjarðarhafinu. Algengasta veiðiaðferðin á túnfiski eru nefnilega nótaveiðar. Línuveiðar eru mannaflafrekar með dýru úthaldi. Línan er því mikið á undanhaldi. Til samanburðar má segja að við þyrftum þrjú til fjögur skip á okkar miðum á línuveiðum og miklu meiri mannskap til þess að veiða sama magn og Ricardo Fuentes veiðir á hálfum mánuði í nót. Einn af brunnbátum Ricardo Fuentes e Hijos í Cartagena. Hagkvæmustu túnfiskveiðarnar eru reyndar gildruveiðar eins og þær eru stundaðar til dæmis við Marokkó,“ segir Einar Þór. Væntanlegt samstarf Skúms ehf. við Ricardo Fuentes samkvæmt hugmyndum Skúms er að veiða íslenska kvótann úti fyrir Spáni. Hann verður þó veiddur á línu en ekki í nót og verður því ekki fluttur lifandi í sjókvíar Ricardo Fuentes til áframeldis við Cartagena á Spáni. Er það í samræmi við íslenska reglugerð sem kveður á um að veiða skal túnfisk á línu. Engar beinar veiðar frá 2016 Kvóti Íslands á þessu ári sem Alþjóðatúnfiskráðið hefur úthlutað nemur 254 tonnum og er því eftir miklu að slægjast. Til að gefa hugmynd um verðmætin sem undir eru má nefna að kílóverð á túnfiski í heildsölu á Spáni er 47 dollarar þannig að verðmæti alls íslenska kvótans leggur sig því á um 12 milljónir dollara, tæpan 1,5 milljarð ÍSK, miðað við núgildandi gengi. „Við höfum glímt við það í töluverðan tíma að fá að veiða þennan kvóta. Við höfum verið í miklum viðræðum allt frá því í október á síðasta ári að þetta geti farið af stað. Íslenska stjórnsýslan er mjög stíf gagnvart reglugerðum og sérstaklega hvað snýr að samvinnu við erlenda aðila. En þetta gæti verið sú leið sem Íslendingum er fær til þess að nýta kvóta fá Alþjóðatúnfiskráðinu sem hefur verið ónýttur með öllu allt frá árinu 2016. Okkar langtíma hugsun er að skapa veiðireynslu og þekkingu á veiðunum, þannig að hún nýtist okkur þegar sjór hlýnar og fiskurinn fer að ganga inn i okkar landhelgi. Við viljum byggja þetta upp til að geta veitt og unnið þennan fisk á Íslandi en þangað til það er rekstrarlega hægt, þurfum við að halda veiðireynslunni, sem við gerum aðeins með því að veiða fiskinn," segir Einar Þór. Dominico P Hann segir að samkvæmt samþykktum Alþjóðatúnfiskráðsins, íslenskum reglugerðum og ESB-reglugerðum mæli ekkert gegn því að þeir sem fá úthlutað kvóta leigi erlent skip og flaggi því inn á íslenskan fána áður en veiðar hefjast. Þar með er íslensk útgerð umráðaaðili yfir skipinu. Skúmur ehf. hefur þegar fundið fjölveiðiskip til þessara veiða í gegnum samstarf sitt við Ricardo Fuentes. Það heitir Domenico P og tilheyrir flota spænska fyrirtækisins. Það verður leigt með hluta af áhöfn sem hefur þekkingu til að stunda þessar veiðar. Veiðar á túnfiski við Ísland hefjast aldrei fyrr en í lok ágúst miðað við reynslu fyrri ára. En hjá Ricardo Fuentes hefjast veiðarnar um miðjan maí. Túnfiskurinn er veiðanlegur mun fyrr í Miðjarðarhafinu heldur en á norðurslóðum. Þetta kallar þess vegna á skjóta afgreiðslu íslenskra stjórnvalda því allt ferli að undirbúningi veiðanna tekur langan tíma. „Okkar hugmynd er að veiða kvótann í Miðjarðarhafinu. Þannig nýtist túnfiskurinn okkur. Þetta er flökkufiskur eins og makríll og kolmunni. Skipin elta þessa stofna þangað sem veiðin er. Okkur finnst meiri skynsemi í þessu en að vera með dýrt skip með 20-30 manna áhöfn hérna á Íslandsmiðum og ná hugsanlega að hámarki 30% kvótans. Þess vegna er enginn að leggja þessar veiðar fyrir sig á Íslandsmiðum og hefur ekki verið síðasta áratuginn.“