Nú stendur til að hækka banka­skatt þótt mark­mið gildandi laga um sértæka skatta á fjár­mála­fyrir­tæki standist illa skoðun í núverandi um­hverfi. Um leið blasir við að háar vaxta­tekjur bankanna á fyrsta fjórðungi muni gefa stuðnings­mönnum hærri skatta á fjár­mála­fyrir­tæki byr undir báða vængi. Það virðist vera út­breiddur mis­skilningur meðal sumra stjórn­mála­manna, sem ákveðnir fjölmiðlar halda á lofti, að háar vaxta­tekjur bankanna jafn­gildi sjálf­krafa um­fram­hagnaði sem rétt sé að sækja með frekari skatt­lagningu. Þessi um­ræða mun að öllum líkindum taka aftur við sér þegar upp­gjör fyrsta árs­fjórðungs liggja fyrir, enda blasir við að vaxta­tekjur bankanna verða háar á tíma­bilinu. Færri munu þó minna á að þær voru óvenju lágar á síðasta fjórðungi í fyrra. Vaxta­tekjur eru ekki hreinn hagnaður heldur tekjur sem þarf að skoða á móti veru­legum kostnaði við inn­lán, markaðs­fjár­mögnun, eigin­fjár­bindingu og útlánaáhættu. Bankar eru í grunninn milli­liðir fjár­magns. Þeir taka við inn­lánum, afla sér fjár­mögnunar á mörkuðum, halda úti kostnaðarsömu eigin fé og lána síðan út með binditíma, áhættu og fjár­mögnunar­kostnað á bakinu. Sjá einnig Pólitísk áhætta veru­leiki sem þarf að verð­leggja Af þeim sökum gefa vaxta­tekjur einar og sér ekki rétta mynd af af­komu bankanna. Há verðbólga og hátt vaxta­stig geta vissu­lega skilað sterkum fjórðungi til skamms tíma, ekki síst þegar verð­tryggðir liðir fara í gegnum reikninginn. Til lengri tíma er slíkt um­hverfi hins vegar óhagstætt bönkunum. Ástæðan er sú að bankar eru, í rekstrar­legum skilningi, langir á ís­lenskt hag­kerfi. Ef verðbólga helst há og vaxta­stigið dregst á langinn minnka eignagæði lána­safna þeirra. Greiðslu­geta heimila og fyrir­tækja veikist, líkurnar á útlánatöpum aukast og þóknana­tekjur dragast saman þegar um­svif í hag­kerfinu minnka. Þar að auki hækkar fjár­mögnunar­kostnaður. Verðbólga getur hækkað til­tekna tekjuliði tíma­bundið en hún rýrir eignagæði bankanna og veikir af­komu­grund­völl þeirra þegar horft er fram yfir einn fjórðung eða hálft ár. Sjá einnig Mark­mið banka­skatts stenst ekki skoðun lengur Verð­tryggingarójöfnuður bankanna getur síðan valdið veru­legu flökti í af­komu milli fjórðunga. Verðbólgu­skotið í byrjun árs mun skila sterkum fyrsta fjórðungi en gæti jafn­framt leitt til veikari af­komu síðar, allt eftir því hvernig verð­tryggðar eignir og skuldir leggjast saman á hverjum tíma. Slík sveifla er ekki merki um stöðugan og ein­faldan um­fram­hagnað. Hún er vís­bending um að verðbólgu­um­hverfið skapi óstöðug­leika í rekstri sem þarf að meta í sam­hengi við fjár­mögnun, áhættustýringu og eigin­fjár­bindingu. Ef kostnaður bankanna hækkar vegna nýrrar sértækrar skatt­lagningar birtist það annaðhvort í lægri inn­lánsvöxtum, hærri útlánsvöxtum eða lægri arð­semi til hlut­hafa. Hér má hafa í huga að fjár­málaráðherra hvatti lands­menn til að skoða út­boð ríkisins á eftir­standandi hlut sínum í Ís­lands­banka í maí í fyrra og sagði að „ís­lenskir bankar væru meðal öruggustu fjár­festinga sem til eru“. Um 35 þúsund Ís­lendingar voru hlut­hafar í bankanum að út­boði loknu en þeim hefur fækkað um tæp 10 þúsund síðan þá. Þeir sem hlýddu á ráðgjöf ráðherrans og settu spari­fé sitt í ís­lenska banka eiga nú von á skerðingu á sínum hlut frá sama ráðherra. Þessi sértæki skattur sem nú er til skoðunar er því langt frá því að vera hlut­laus tekjuöflun fyrir ríkis­sjóð. Hann sýnir svart á hvítu þá pólitísku áhættu sem markaðurinn þarf að verð­leggja í dag. Hann mun hækka kostnað við að koma fjár­magni út í hag­kerfið, bitna á heimilum og fyrir­tækjum og veikja sam­keppnis­stöðu bankanna gagn­vart aðilum sem bera ekki sömu álögur hvort sem þeir starfa hér­lendis eða er­lendis.