Security News

Cybersecurity news aggregator

📰
INFO News Viðskiptablaðið

Yfir­vofandi olíu­skortur kallar á erfiðar ákvarðanir

Read Full Article →

Olíu­kreppa er ekki lengur aðeins spurning um hærra heims­markaðsverð heldur einnig um það hver fær að­gang að elds­neyti ef ástandið í Hor­mússundi dregst á langinn. Í Lex-dálki Financial Times er því haldið fram að raun­veru­legur skortur sé farinn að teiknast upp og að þá vakni erfiðar spurningar fyrir stjórn­völd, fyrir­tæki og heimili um hvernig bregðast eigi við þegar fram­boð dugar ekki lengur fyrir alla. Í um­fjölluninni er bent á að olía frá Persaflóa sé lengi á leið á áfangastað, allt að 45 daga, og því séu áhrifin að koma fram með töf. Fyrstu höggin lenda þar af leiðandi helst á ríkjum í Asíu sem hafa verið mjög háð olíu og olíu­vörum frá Persaflóa. Þar eru nefnd ríki á borð við Suður-Kóreu, Ind­land, Malasíu og Singa­púr, á meðan Ástralía gæti orðið fyrir keðju­verkandi áhrifum þar sem landið reiðir sig á hreinsaðar olíu­vörur frá asískum miðstöðvum. Fjöldi ríkja í Asíu hefur þegar gripið til ráð­stafana til að draga úr eftir­spurn, meðal annars með fjar­vinnu hjá opin­berum starfsmönnum, tak­mörkun á loft­kælingu og aukinni áherslu á al­mennings­sam­göngur. Lex bendir þó á að þeir sem finna fyrst fyrir skortinum þurfi ekki endi­lega að verða verst úti ef lokun sundsins dregst á langinn. Með tímanum muni olíuflæði að hluta endur­raðast og olían verða aftur hluti af alþjóð­legum markaði, þó markaði sem gæti samt verið allt að 10 milljón tunnum á dag undir eðli­legu fram­boði. Þegar þar er komið sögu ráðist skorturinn ekki lengur fyrst og fremst af legu ríkja heldur af greiðslu­getu þeirra. Þá geta rík lönd eða ríkir kaup­endur tryggt sér farm á meðan veikari hópar sitja eftir. Þar verður málið pólitískt viðkvæmt. Í Lex er dregin upp mynd af því að hinir efna­meiri í fátækari ríkjum geti jafn­vel boðið yfir tekjulægri hópa í ríkari ríkjum þegar að­gangur að olíu þrengist. Stjórn­völd gætu því neyðst til að grípa inn í og for­gangs­raða elds­neyti til sam­félags­lega mikilvægra not­enda, svo sem heil­brigðisþjónustu, neyðarþjónustu og annarra lykilinn­viða. Það breytir olíu­skorti úr markaðsvanda í pólitíska og sið­ferði­lega ákvörðun um hverjir eigi að ganga fyrir. Í greininni er jafn­framt varað við því að það sé freistandi fyrir stjórn­völd að reyna að verja al­menning fyrir hækkunum með niður­greiðslum eða skattalækkunum. Slíkar að­gerðir geti hins vegar gert vandann verri til lengri tíma þar sem þær halda aftur af nauð­syn­legri aðlögun eftir­spurnar. Ef verðið fær ekki að hafa áhrif á hegðun neyt­enda þarf það að hækka enn meira síðar til að ná jafn­vægi á milli fram­boðs og eftir­spurnar á heims­vísu. Þetta er þegar farið að sjást víða. Minna en tíundi hluti af venju­legri um­ferð virðist komast í gegnum Hor­mússund þrátt fyrir vopna­hlé, sam­kvæmt ný­legum fréttum, og yfir fimmtungur heim­solíu­flutninga fer að jafnaði um sundið. Alþjóð­legar stofnanir og greiningaraðilar hafa varað við því að lang­varandi röskun þar geti valdið víðtækum skorti, þrýst upp verðbólgu og aukið líkur á efna­hags­sam­drætti. Lex dregur líka fram að olíu­verð hafi til­hneigingu til að fara of hátt þegar skortur skellur á, vegna þess að fólk og fyrir­tæki aðlagast ekki sam­stundis. Það tekur tíma að draga úr notkun, færa sig yfir í aðra orku­gjafa eða auka fram­leiðslu annars staðar. En sama lög­mál vinnur svo í hina áttina: verði elds­neyti mjög dýrt nægi­lega lengi getur hluti eftir­spurnar horfið varan­lega. Heimurinn gæti þá á endanum staðið uppi með meira fram­boð en hann þarf. Sú niður­staða væri þó lítil huggun fyrir stjórn­völd sem þurfa að taka erfiðar ákvarðanir hér og nú.

Share this article